کتاب تحول ناسیونالیسم در ایران (۱۳۳۲ - ۱۳۲۰)

کتاب تحول ناسیونالیسم در ایران (۱۳۳۲ - ۱۳۲۰) نوشتۀ داریوش قمری در انتشارات مرکز اسناد انقلاب اسلامی به چاپ رسیده است. این کتاب ضمن بررسی زمینه‌های پیدایش ناسیونالیسم در ایران، انواع گرایش‌های ناسیونالیستی در ایران، محورهای فکری و مبانی نظری هر یک را توضیح داده است.

درباره کتاب تحول ناسیونالیسم در ایران (۱۳۳۲ - ۱۳۲۰)

 کتاب تحول ناسیونالیسم در ایران (۱۳۳۲ - ۱۳۲۰) بررسی گرایش‌های ناسیونالیستی در ایران و تفکیک و تشخیص محورهای فکری و مبانی نظری هر یک از این گرایش‌ها بر مبنای نگاه نویسنده است. خوانش‌های خاصی که این گرایش‌ها از ملت و عناصر تشکیل‌دهندۀ آن داشته‌اند و همچنین ترکیب ناسیونالیسم با ایدئولوژی‌ها و اندیشه‌های دیگر باعث شده است که گرایش‌های ناسیونالیستی در ایران تفاوت‌ها و تمایزات خاص خود را داشته باشند. بر همین مبنا، نویسنده بحث خود را از پیشینۀ تاریخی این جریان آغاز کرده است و در ابتدا عناصر اصلی و مفاهیم اساسی تشکیل‌دهندۀ ناسیونالیسم را توضیح می‌دهد و تعریفی از این اصطلاح ارائه می‌کند. عوامل مؤثر در تحولات ناسیونالیسم بحث دیگری است که در این کتاب آمده است. موضوعات اصلی کتاب در ۳ فصل و چندین گفتار تدوین شده‌اند.

در فصل اول، نویسنده ابتدا زمینه‌های سیاسی و اجتماعی پیدایش ناسیونالیسم در ایران را تحلیل و رابطۀ جامعه و پیدایش ناسیونالیسم را بررسی می‌کند. در این فصل، افرادی چون میرزا فتحعلی آخوندزاده، میرزا آقا خان کرمانی و میرزا ملکم خان ناظم‌الدوله به‌عنوان حاملان ناسیونالیسم از غرب به ایران معرفی شده‌اند. در پایان فصل نیز توضیحی دربارۀ گرایش‌های ناسیونالیستی در ایران از آغاز تا شهریور ۱۳۲۰ آمده است؛ از جمله: ناسیونالیسم لیبرال، ناسیونالیسم مذهبی و ناسیونالیسم باستان‌گرا. فصل دوم موضوع پیدایش گرایش‌های جدید ناسیونالیستی در ایران را بررسی می‌کند. در این فصل، مباحثی چون ناسیونالیسم چپ توده‌ای، ناسیونالیسم بیگانه‌ستیز و ناسیونالیسم نژادگرا به‌دلیل اشتراک در مخالفت با امپریالیسم و پذیرش چهارچوب مرزهای سیاسی ایران بررسی شده‌اند. موضوع ناسیونالیسم قومی که جزو گرایش‌های ناسیونالیستی جدید است، جدای از این ۳ مورد و در فصلی مجزا بررسی شده است که فصل آخر کتاب می‌شود.

فهرست مطالب کتاب تحول ناسیونالیسم در ایران (۱۳۳۲ - ۱۳۲۰) به شرح زیر است:

فصل اول: پیدایش ناسیونالیسم در ایران و گونه‌شناسی آن تا ۱۳۲۰

گفتار اول: زمینه‌های سیاسی-اجتماعی پیدایش ناسیونالیسم در ایران

گفتار دوم: حاملان ناسیونالیسم

گفتار سوم: گرایشهای ناسیونالیستی در ایران از آغاز تا شهریور ۱۳۲۰

فصل دوم: پیدایش گرایشهای فکری جدید در ناسیونالیسم ایرانی از ۱۳۲۰ تا ۱۳۳۲

گفتار اول: ناسیونالیسم چپ توده‌ای

گفتار دوم: ناسیونالیسم بیگانه‌ستیز

گفتار سوم: ناسیونالیسم نژادگرا

فصل سوم: شکل‌گیری گرایشهای ناسیونالیستی قومیت‌گرا

گفتار اول: ناسیونالیسم قرمی ترک (آذری)

گفتار دوم: ناسیونالیسم قومی کرد

خواندن کتاب تحول ناسیونالیسم در ایران (۱۳۳۲ - ۱۳۲۰) را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم

به دوستداران کتاب‌های تاریخی، جامعه‌شناسی و اندیشۀ سیاسی پیشنهاد می‌کنیم.