کتاب تفکر مراقبتی

کتاب «تفکر مراقبتی» نوشتۀ لعیا رحیم زاده است و انتشارات اندیشه و فرهنگ جاویدان آن را منتشر کرده است. موضوع این کتاب تبیین تفکر مراقبتی و ارائۀ چارچوبی مفهومی برای این نوع تفکر است.

درباره تفکر مراقبتی

تفکر دارای۳ بعد انتقادی، خلاق و مراقبتی است که حیات فکری انسان را پوشش می‌دهند و توجه به هرکدام از آن‌ها به تنهایی کافی نیست چرا که از یکدیگر جدا و حتی مقابل یکدیگر نیستند. کتاب‌های متعددی دربارۀ تفکر انتقادی و خلاق نوشته شده است اما به تفکر مراقبتی کمتر توجه شده است. تفکر مراقبتی از باور به ارزش‌های القا شده توسط جامعه عبور می کند و با نوعی تعهد، به ارزش‌ها معنایی از ایمان و وفاداری می‌بخشد. این نوع تفکر ازیک‌طرف، به معنی اشتیاق در تفکر، بررسی موضوع از روی دغدغۀ درونی، تعهد و مسئولیت‌پذیری در مسیر جستجوی راه‌حل برای مسئلۀ ذهنی است و از طرف دیگر در مورد شیوۀ تفکر فرد و دیگران دغدغه دارد.

باتوجه‌به اینکه امروزه جهان به سمت آينده‌ای آميخته از تغييرات سريع و بي‌پايان و بي‌ثباتي، پيچيدگي روزافزون پیش می‌رود، نیاز به شهروندانی دارد که به‌روز باشند و به مهارت‌های ضروری مسلط شوند؛ بنابراین باید از آموزش‌وپرورش سنتی عبور و به سمت آموز نوین حرکت کرد. فلسفه برای کودکان یکی از روش‌های مؤثر است که باهدف آموزش اين مهارت‌ها در کودکان پايه‌گذاری شده است. در اجتماع پژوهش تلاش بر این مسئله است که با آموزش «تفکر مراقبتی»، کودکان به رشد شخصیت و معنای زندگی دست پیدا کنند. کتاب تفکر مراقبتی مفهوم این نوع تفکر را در حوزه آموزش فلسفه برای کودکان تبیین کرده و در این زمینه چارچوب ارائه می‌دهد. 

خواندن کتاب تفکر مراقبتی را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم

خواندن این کتاب را به روان‌شناسان کودک و نوجوان، جامعه شناسان و همچنین کسانی که دغدغۀ آموزش فلسفه برای کودکان دارند پیشنهاد می‌کنیم.

بخشی از کتاب تفکر مراقبتی

«به اعتقاد لیپمن در تفکر مراقبتی، تفکر چهار ویژگی دارد (لیپمن، ۱۳۹۰، ص ۳۵۶-۳۵۰):

ارزش‌گذارانه است: فرد نقطه‌نظرهای مختلف و ارزش‌ها، نگرش‌ها، و باورهای مردم را لحاظ می‌کند.

عاطفی است: فرد در مورد احساسات خود و دیگران فکر کرده و با هچارچوبی پای صحبت دیگران می‌‌نشیند.

فعال است: فرد کاری انجام می‌دهد و به دیگران کمک می‌کند.

هنجاری است: تفکر درمورد خوب و بد و درست و غلط است. این نکته مورد توجه است که چرا و چگونه کارها باید انجام شود.

برای مثال گروهی از دانش‌آموزان پس از انجام تحقیق و پژوهش های بسیار متوجه آلوده بودن رودخانۀ کنار مدرسه‌شان و استفادۀ بیش از حد ساکنین از رودخانه شدند. آن‌ها از مهارت تفکر مراقبتی استفاده کردند. برای درنظر گرفتن راه‌حل های احتمالی و به کار بستن آن‌ها،‌دانش آموزان به موارد زیر توجه داشته‌اند:

آن‌ها دیدگاه‌های مردمی که از رودخانه استفاده می کردند را بررسی نمودند تا دریابند چرا آن‌ها فکر می‌کنند که باید به این طریق از آن استفاده کنند. (ویژگی ارزش‌گذارانه)»