کتاب مبانی انسان شناختی اخلاق از دیدگاه قرآن

کتاب مبانی انسان شناختی اخلاق از دیدگاه قرآن نوشتهٔ صدیقه انصاری است. انتشارات ناران این کتاب را منتشر کرده است.

درباره کتاب مبانی انسان شناختی اخلاق از دیدگاه قرآن

کتاب مبانی انسان شناختی اخلاق از دیدگاه قرآن درمورد امیال و گرایش‌ها از جمله غرایز، عواطف و انفعالات سخن گفته است که در نظام اخلاقی قرآن مطرح شده‌اند؛ از جمله طریقهٔ سخن‌گفتن، راه‌رفتن، برخورد با دوستان، برخورد با دشمنان و... . این کتاب به‌روش توصیفی - تحلیلی نوشته شده و به‌دنبال مهم‌ترین مبانی در زمینهٔ ساحت‌های وجودی انسان، جایگاه انسان در جهان و جامعه و سرنوشت انسان بوده است. ارزش‌گذاری رفتارها و اخلاق انسان به‌گونه‌ای که سعادت دنیا و آخرت انسان تأمین شود، در گروی شناخت معیارها و مبانی ارزش‌گذاری است و پی‌بردن به این مبانی و معیارها در گروی شناسایی حقیقت انسان، آغاز و انجام و کمال و سعادت نهایی او است. با پژوهشی از صدیقه انصاری همراه شوید.

خواندن کتاب مبانی انسان شناختی اخلاق از دیدگاه قرآن را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم

این کتاب را به دوستداران علوم قرآنی پیشنهاد می‌کنیم.

بخشی از کتاب مبانی انسان شناختی اخلاق از دیدگاه قرآن

«نگرش انسان‌شناختی اخلاق درواقع یکی از لایه‌های اولیه و مهم هویتی انسان می‌باشد و در مباحث علم اخلاق کاملاً خالی است. این نوع نگرش علاوه‌بر ارتقاء جایگاه علم اخلاق، آن را تبدیل به یک ضرورت انسانی می‌نماید. بدون اخلاق نه دین مردم کامل می‌شود و نه در دنیا سعادتمند می‌شوند. لذا تبدیل انسان به یک انسان اخلاقی از مهم‌ترین اهداف انبیاء است، زیرا بدون اخلاق و مصادیق اخلاقی، انسان فرقی میان ظلم و عدالت و مرزی بین فعل خوب و بد قائل نمی‌شود. از این‌رو در بخش دوم این کتاب به مبانی انسان‌شناختی اخلاق در زمینهٔ ساحت‌های وجودی انسان پرداخته شد. ازجمله این مبانی دو ساحتی بودن انسان است و ازنظر اسلام، انسان موجودی ذو مراتب با ساحت‌های وجودی مختلف است که هریک از آنها دریچه‌ای به وجود پررمز و راز این معمای هستی است. انسان موجودی است آنچنان عظیم که ازنظر تکامل عملاً حدی برای او متصور نیست و هیچ‌چیز نمی‌تواند ظرفیت او را پر کند.

از دیگر مبانی، عقل می‌باشد. قرآن تکامل انسان را در پرورش عقل می‌داند، یعنی انسان به‌وسیلهٔ رشد صحیح عقل و بهره‌برداری از آن می‌تواند از حیات طیبه برخوردار باشد. در انسان‌شناختی اخلاق بین ساحت عقلانیت و شناخت حقیقت، ارتباط منحصربه‌فردی برقرار است، به این معنا که جلوهٔ واقعی حقیقت در آینه عقل است. کیفیت حیات بشری به حاکمیت عقل درمقابل احساس است. در این نگرش، ساحت عقل، ساحتی بنیادی و ساختارساز است و در کنار سایر ساحت‌ها نقشی کلیدی و وحدت‌بخش دارد.

قلب اصل وجود انسان می‌باشد و یکی از مهم‌ترین مبانی انسان‌شناختی اخلاق است چراکه از کارکرد عملی قلب گزاره‌های اخلاقی بسیاری به‌دست می‌آید، اعمال قلبی مانند ذکر، اعتصام، استعاذه و مراقبت، فضایل بسیاری را در انسان به‌دنبال داشته و رذایل مقابل آنها را از بین می‌برند. قرآن همانطورکه به عقل توجه دارد و می‌خواهد انسان از تفکر غافل نباشد، به دل و قلب که کانون عواطف و عشق هستند هم توجه دارد و دل را مرکز آرامش می‌داند. یکی از مهم‌ترین کارکردهای عملی قلب، نیت است که در پرتوی آن اخلاص شکل گرفته و رفتاری که از انسان سر می‌زند متصف به فضیلت و رذیلت می‌شود.

باتوجه به هویت و حقیقت قلب، فضایل اخلاقی چون حلقه‌های به‌هم پیوسته، به یکدیگر مدد می‌رسانند و موجب تخلق به اخلاق الهی می‌شوند و قلب در قرآن به معنای نفس یا عضو اصلی نفس است. بنابراین، قلب چیزی غیراز نفس نیست که اوصاف بشری را به اوصاف الهی تبدیل می‌کند. این امر خود نوعی سیر در به‌دست آوردن بالاترین مکارم اخلاقی است.»