کتاب اصلاح الگوی مصرف از منظر اخلاقی

«اصلاح الگوی مصرف از منظر اخلاقی» نوشته حجت‌الاسلام والمسلمین علیرضا موفق(-۱۳۵۴) عضو هیئت علمی دانشگاه پیام نور کاشان است. در بخشی از کتاب می‌خوانیم: «فرهنگ مصرف و بهره‌وری بهینه»، موضوعی است که سایه آن بیش از هر زمان دیگر بر گفتمان‌های علمی و عمومی جهان معاصر سنگینی می‌کند. ابعاد فردی و فرافردی این موضوع و آثار و کارکردهای مادی - معیشتی و معنوی - روحی آن باعث شده که اذهان سازمان‌های دولتی و خصوصی و اشخاص حقیقی و حقوقی بیش از پیش از این موضوع گزیده شده و درصدد پردازش علمی و عملی آن برآیند. ۱ به نظر می‌رسد یکی از عوامل رویکرد تصاعدی به مقوله «مصرف»، رابطه دوسویه و متقابل آن با خرده‌سیستم‌های فرهنگی، اقتصادی و سیاسی یک جامعه باشد. به‌دیگر بیان، روند و نوع مصرف در یک کشور قادر است بر خرده‌سیستم‌های پیش‌گفته اثر گذاشته و در مقابل تأثیراتی را نیز از آنها بپذیرد؛ برای نمونه، در خرده‌سیستم فرهنگی همان‌طور که الگوی ناصحیح مصرف می‌تواند بر فرهنگ جامعه یعنی روش‌ها و منش‌های رفتاری فرد و فرافردی تأثیر‌گذار باشد، متقابلاً تأثیرات نوع فرهنگ عمومی جامعه نیز بر مقوله مصرف قابل ملاحظه است. از همین روست که یکی از ابزارهای مهم در تهاجم فرهنگی و تخریب هنجارهای دینی و اخلاقی یک کشور، تحمیل فرهنگ اسراف و مصرف‌گرایی قلمداد می‌شود؛ برای نمونه، برخی از محققان، تغییرات گسترده و همه‌جانبه فرهنگیرضاخان را زمینه‌ساز فرهنگ مصرف‌گرایی در ایران برشمرده‌اند. یا آنکه می‌توان به کنش‌های اقتصادی و واکنش‌های متعاقب آن در حوزه مصرف اشاره نمود. به بیان دیگر، اگر گردش ثروت در جامعه و نظام تولید و توزیع دچار چالش شود، تأثیرات آن در حوزه مصرف نیز اجتناب ناپذیر خواهد بود. همان‌طور که نوع و الگوهای مصرفی یک جامعه می‌تواند شریان‌های اقتصادی و نظام تولید و توزیع را تحت تأثیر خود قرار دهد. از منظر امیرمؤمنان یکی از عوامل بنیادین فقر فردی و اجتماعی، الگوی نامناسب در مصرف و اسراف می‌باشد.