کتاب عقل شیعی و عقل نواعتزالی

کتاب عقل شیعی و عقل نواعتزالی نوشتهٔ محمد عرب صالحی است و سازمان انتشارات پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی آن را منتشر کرده است. این کتاب از مجموعه مقالات جریان‌شناسی و نقد اعتزال نو؛ جلد پنجم آن است.

درباره کتاب عقل شیعی و عقل نواعتزالی

این کتاب طی ده فصل به موضوع عقل شیعی پرداخته است؛ مقاله اول با عنوان کارکرد و کاربرد عقل در باب دین در دو بخش به این مقصود نایل گردیده است. بخش اول با عنوان ادراک پیش انگاره‌های ضرورت دین و شانزده زیر مجموعه مختلف و متمایز به‌خوبی و دقیق از این عهده برآمده است و بخش دوم با عنوان شرح کارکردهای اختصاصی عقل در تحقیق و تحقق هریک از حوزه‌های دین و در سیزده ریزعنوان به تفصیل این کارکردها پرداخته است. این مقاله در آخر اشاره ای به چالش‌های کارکرد عقل در باب دین نموده است.

مقاله دوم با عنوان تلازم حکم عقل و شرع ضمن طرح براهین عقلی و نقلی به اثبات این قاعده نموده است.

مقاله سوم با عنوان جایگاه عقل در فقه امامیه پس از مفهوم‌شناسی مفصل در سه گفتار به تشخیص هویت و عینیت‌های مدرکات عقل و گسست آن از غیرعقل، گونه‌شناسی کارکردهای عقل در فقه و آسیب‌شناسی کارایی عقل در استنباط پرداخته است.

مقاله چهارم با عنوان چیستی و کارکردهای عقل در حکمت اسلامی ضمن بیان چیستی عقل، اقسام عقل، تبیین کارکردهای عقل مطابق آیات و روایات کارکردهای عقل در حکمت اسلامی و بیان اقوال حکما در کارکردهای عقل این موضوع را به انجام رسانده است.

مقاله پنجم با عنوان کارکردهای عقل عملی در اصول فقه شیعه به حوزه دیگری از کارکردهای عقل می‌پردازد و به دوازده قاعده اصولی اشاره کرده که مبتنی بر عقل عملی است.

مقاله ششم با عنوان عقل و علم و تعامل آنها در منظومه معرفتی شیعه با رویکردی دیگر به مسئله عقل می‌پردازد و آن رابطه عقل و علم در منظومه معرفتی شیعه است.

مقاله هفتم با عنوان نسبت بین منابع معرفتی معتبر از دیدگاه آیت‌الله جوادی آملی به فرآیند درست و بجا از عقل و نقل را مطابق انظار آیت‌الله جوادی آملی تبیین می‌نماید.

مقاله هشتم و نهم عهده دار نقد دیدگاه یکی از اشخاص محوری اعتزال نو محمد ارکون درباره عقل است. عناوین این دو مقاله نقد نگاه تطبیقی محمد ارکون به عقل اسلامی و عقال غربی و نقد و بررسی آسیب‌های عقل دینی از منظر محمد ارکون است.

و در نهایت مقاله دهم با عنوان حکم عقل و اخلاق به ضرورت عدالت به عنوان قاعده فقهی این قاعده به نقد کشیده شده و رد می‌شود.

خواندن کتاب عقل شیعی و عقل نواعتزالی را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم

این کتاب را به پژوهشگران تاریخ و اسلام پیشنهاد می‌کنیم.