کتاب درآمدی بر فلسفه های معاصر غرب

در این‌جا هوسرل به سراغ دکارت می‌رود و با الهام از تأملات فلسفی دکارت می‌گوید که «هرکس که به راستی مایل است فیلسوف شود باید ʼیک بار در زندگی‌اشʻ به خویشتن برگردد و بکوشد در درون خویش همه علومی را که تاکنون برایش معتبر بوده‌اند واژگون کند و آن‌ها را از نو بسازد»

اگزیستانسیالیسم شورشی است علیه فلسفه‌های سنتی غرب از افلاطون تا هگل که می‌کوشیدند تصویری انتزاعی از انسان و جهانی که انسان در آن زندگی می‌کند ارائه دهند و لذا خصلت ضدانتزاع‌گرایی و ضدعقل‌گرایی اگزیستانسیالیسم از کی‌یرکگور تا سیمون دوبوار امری مسلم است.

جان کلام فلسفه راسل را می‌توان ترکیبی از سنت تجربه‌گرای هیومی و منطق صوری فرگه‌ای دانست. اما اندیشه‌های راسل مدام در سیر تکاملی خود قرار داشت و به نوشته کاپلستون (البته به نقل از براود) «چنان‌که همه می‌دانیم، جناب راسل هر چند سال یک نظام فلسفی تازه عَلم می‌کند»

فلسفه را باید خواند نه به خاطر اینکه پاسخ‌های مشخصش به پرسش‌هایش، بلکه به خاطر خود پرسش‌ها.

ما در هیچ دوره‌ای از تاریخ طولانی فلسفه به اندازه دوره معاصر با کثرت فلسفه و مکاتب مواجه نیستیم. چنانچه در قرن هفدهم دکارت پدر معنوی فیلسوفان است و فیلسوفان این دوره فلسفه‌های خود را در مسیر دکارتی ایجاد کرده‌اند، در قرن هجدهم کانت و در قرن نوزدهم هگل و برخی فیلسوفان دیگر نقش پدر معنوی را بازی کرده‌اند. کما اینکه افلاطون پدر معنوی تمامی فلسفه غرب شناخته می‌شود. وایتهد در جمله معروفی گفته بود: «کل تاریخ فلسفه غرب پانوشتی بر افلاطون است.»

«فلسفه چیزی نیست جز تغییر نگاه ما به خود و جهان

بنابراین، شعار بازگشت به خود اشیاء هوسرل به معنای بازگشت به همان تجربه زیسته پیشاتأملی‌مان است که فلسفه سنتی با پیش‌فرض‌ها و روش تبیین علّی همواره ما را از جهان زندگی خود به قصد یافتن حقیقتی فراسوی آن دور کرده بود. این دوری از جهان زندگی را هایدگر و لویناس «بی‌خانمانی» بشر می‌نامند.

تا این‌جا جسته و گریخته به برخی ویژگی‌های تجربه هرمنوتیکی اشاره کردیم. برای روش‌شدن بیشتر این ویژگی‌ها بهتر است به‌صورت تیتروار به مهم‌ترین آن‌ها اشاره کنیم: ۱. تاریخی‌بودن تجربه هرمنوتیکی: آگاهی ما همواره و ذاتاً تاریخی است و فهم ما در بستر زمان و تاریخ و سنت رخ می‌دهد و ما نمی‌توانیم جدا از سنت تاریخی و از بالا نظاره‌گر آن باشیم، آن‌گونه که رئالیسم متافیزیکی مدافع این نگاه است. نظریه تاریخ تأثیر گادامر که در بالا توضیح دادیم به‌خوبی گویای این ویژگی است. ۲. زبانی‌بودن تجربه هرمنوتیکی: فهم زمانی رخ می‌دهد که در بطن افق زبان قرار گیرد و اساساً هر فهمی زبان‌مند است. از طریق زبان حقیقت و جهان برای ما آشکار می‌شود.