بریده‌هایی از کتاب نگرشی بر دین زرتشتی

پیرانگاه‌های زرتشتی، در روز طبیعت و بازه‌های پنج روزه زیارت، ویژه حضور زرتشتیان است و امکان بازدید گردشگران غیرزرتشتی وجود ندارد. جامعه زرتشتی همیشه تلاش کرده در چارچوب قانون، میزبان خوبی برای گردشگران و بازدیدکنندگان از مکان‌های دینی باشد. از همین رو، بسیار شرمنده می‌شویم وقتی ناچاریم از پذیرش گردشگرانی که تصادفا در این روزها، گاه چندین کیلومتر رانندگی کرده‌اند و به پیران آمده‌اند، خودداری کنیم. از همین رو فکر کردم شاید آوردن بازه زمانی زیارت در این کتاب کمک کند تا علاقه‌مندان پیش از برنامه‌ریزی سفر خود به این بازه‌های زمانی توجه کنند. تاریخ‌های زیر همه به ماه‌های خورشیدی هستند: پیر هریشت: ۷ فروردین تا ۱۱ فروردین پیر ستی‌پیر: ۲۴ خرداد (تنها همین روز) پیر سبز (چک چک): ۲۴ خرداد تا ۲۹ خرداد پیر نارستانه: ۲ تیر تا ۶ تیر پیر پارس‌بانو: ۱۳ تیر تا ۱۷ تیر پیر نارکی: ۱۲ امرداد تا ۱۶ امرداد

غیر از این روزها، پیش از سفر خود، امکان بازدید از مکان‌ها را با انجمن‌های زرتشتی متولی آن مکان‌ها هماهنگ بفرمایید. زیرا در زمان برگزاری برخی آیین‌های دیگر هم ممکن است امکان بازدید گردشگران فراهم نباشد.

در بخش‌های بعدی گاتها، زرتشت باز از نیروهای آسمانی و اخلاقی که در کنار خود دارد و از آن برای بهبود زندگی مردمان بهره می‌برد سخن می‌گوید. پس به نظر می‌رسد تصویری که از «پیامبر» در اندیشه زرتشتی تعریف می‌شود، بیانی است از انسان آرمانی زرتشتی. یعنی کسی که برای ایجاد نظمی ایده‌آل و زندگی‌ساز (اشا) تلاش می‌کند. نیک‌اندیش و نیکخواه (وهومن) است. دارای نیرو، اراده و مدیریت نیک (خشترا) است. از اندیشه رسا و کامل (آرمئیتی) بهره می‌برد. در تلاش برای رسیدن به کمال و رسایی (هئوروتات) است و می‌کوشد اثری ماندگار و نامیرا از خود به یادگار بگذارد (امرتات).

پیران یا پیرانگاه واژه یا اصطلاح «پیر» یا «پیران» که در گویش زرتشتی به صورت «پیرون» تلفظ می‌شود، اشاره به گروهی از مکان‌های دینی-اجتماعی زرتشتیان دارد که بیشتر آنها در استان یزد جای گرفته‌اند. هر چند واژه پیران، شکل جمع واژه پیر است و معمولا برای اشاره به یک مکان باید از شکل مفرد آن استفاده کرد، اما در بین جامعه سنتی زرتشتیان، این مکان‌ها به طور عام به شکل جمع یا پیران نامیده می‌شوند. شاید به این دلیل که گونه‌ای ارتباط و پیوستگی بین همه آنها با هم احساس می‌شود. ریشه این حس پیوستگی به روایت‌هایی برمی‌گردد که پیشینه و چگونگی پیدایش این مکان‌ها را توضیح می‌دهد.