بریده‌هایی از کتاب آتش بدون دود (جلد سوم از مجموعه سه جلدی)

قلب، خاک خوبی دارد. تو می‌توانی، در زمان واحدی، هزاران‌هزار درخت در آن بنشانی و همهٔ آن‌ها را هم بپایی، عزیز بداری، و به‌درستی برویانی. در قلب، همان‌طور که دوست‌داشتن، جای نفرت را تنگ نمی‌کند، دوست‌داشتن، جای دوست‌داشتن را هم تنگ نمی‌کند.

«عیب جهان ما این است که هنوز، در برابر هر مرد راستین، دست‌کم یک نامرد وجود دارد و در برابر هر زن راستین، یک نازن. جهان، هنوز جهانی‌ست که بسیاری از انسان‌ها، با احترامی وافر به حیوانیت خویش، خوب‌ترین آرمان‌ها را با لذّت‌های تن تاخت می‌زنند و شرم هم نمی‌کنند

دست در مقابل دست چشم در برابر چشم تن در برابر تن امّا نه دل در برابر دل چراکه دشمنان ما هرگز قلبی نداشته‌اند تا ما بتوانیم در مقابل قلب‌های شکستهٔ خود قلب‌هایشان را بشکنیم…

بمیرم الهی! بمیرم الهی! عجب جوانی بود! اینها چطور می‌توانند به تاریخ جواب پس‌بدهند؟ __ اینها اصلاً تاریخ را نمی‌دانند. فقط در زمان حال زندگی می‌کنند، و زمان حال را هم نمی‌فهمند __مثل کرم‌ها، انگل‌ها، مگس‌ها.

مرا ببوس! مرا ببوس! برای آخرین بار، خدا تو را نگهدار، که می‌روم به سوی سرنوشت. بهار ما گذشته، گذشته‌ها گذشته، منم به جست‌وجوی سرنوشت. در… میان توفان، هم پیمان با قایقران‌ها. گذشته از جان، باید بگذشت از توفان‌ها. به نیمه‌شب‌ها، دارم با یارم پیمان‌ها. که برفروزم، آتش‌ها در کوهستان‌ها. آه… شب سیاه، سفر کنم. ز تیرِ راه، حذر کنم. نگه کن ای گل من

«آه از این قلب که جز درد در آن چیزی نیست.»

«شاه و گدا به دیدهٔ دریادلان یکی‌ست. پوشیده است پست و بلند زمین در آب.»

می‌دانید آقا؟ فرق مبارز مؤمن با ظالم بی‌ایمان در این است که زندگی و مرگ، هردو، موهبتی‌ست برای مبارز مؤمن؛ امّا زندگی و مرگ، هر دو، عذابی‌ست برای ظالمِ بی‌ایمان… من، روی خاک آسوده‌ام، زیر خاک نیز آسوده خواهم‌بود…

آلنی گفت: استبداد، اوج بلاهتش در این است که گمان می‌کند، خیلی باهوش است؛ حال آن‌که هوشمندان یک جامعه، مثل آدم‌های باشرف آن جامعه، هرگز به خدمت استبداد درنمی‌آیند.

«به گردون می‌رسد فریاد یارب یاربم شب‌ها. چه شد یارب در این شب‌های غم، تأثیر یارب‌ها؟»

آری… بهار می‌رسد از راه؛ امّا در آن زمان که، من و تو، پاییز کرده‌ییم.

گداخت جان که شود کارِ دلْ تمام و، نشد بسوختیم در این آرزوی خام و، نشد

عصر متوسّط‌ها، عصر مذاکره است و مصالحه و مُعانقه؛ دور هم نشستن و گپ‌زدن و برخاستن و دست‌دادن و عکس‌انداختن و لبخندزدن. با وجود این، دورهٔ بدی هم نخواهدبود. بگذار میانه‌روها و محافظه‌کارها، یک بار و برای مدّت‌ها، بختشان را بیازمایند. به شما بگویم: لحظه‌یی در راه است و از راه می‌رسد که تُندروها زیر دست‌وپای میانه‌روها لِه می‌شوند. عجیب است امّا چنین خواهدشد

مارال‌بانو گفته‌بود: هر کس که شرفی دارد، ممکن نیست که بتواند نسبت به آنچه در وطنش می‌گذرد بی‌اعتنا باشد، و هر کس که نسبت به مسائل جاری در وطنش حسّاس است و هشیار، اهل سیاست است و مرد میدان. بنابراین، انسان، یا شریف است یا بی‌طرف.