کتاب اسرار نماز

"الصلاة عمود دینکم"؛ نماز ستون دین شما است.

حضرت امیرالمؤمنین (ع) نیز پذیرش هر کار را در گرو نماز می‌داند: "کلَّ شَی‌ءٍ مِنْ عَمَلِک تَبَعٌ لِصَلَاتِک"؛ هر یک از کارهای تو پیرو نمازت است.

"فَإِنْ قُبِلَتْ قُبِلَ مَا سِوَاهَا وَ إِنْ رُدَّتْ رُدَّ مَا سِوَاهَا"؛ اگر نماز پذیرفته گردد، عبادات دیگر نیز پذیرفته می‌شوند و اگر نماز پذیرفته نشود، آنها هم پذیرفته نمی‌گردند.

معنای تکبیر این است که خداوند برتر از آن است که به حس، تخیل، توهم، و تعقل درآید

نماز، ایستادن انسان در برابر خدای جبار با حال تواضع و فروتنی و خضوع و اعتراف به گناهان و نیز درخواست عفو از گناهان گذشته و صورت نهادن روزانه بر زمین برای بزرگداشت خداوند است.

هنگام نماز خواندن، دل خود را بیازما!

رکوع، نمودار تسبیح و ادب در برابر خدای بزرگ است.

وضو طهارتی است که زمینه خلوت با دوست را فراهم می‌آورد.

حضرت زین العابدین (ع) می‌فرماید: "رسول خدا می‌خواست برای امّتش تخفیف گیرد و در همان حال، همچنان پاداش پنجاه نماز به امّتش برسد. خداوند فرموده است: ‹مَنْ جاءَ بِالْحَسَنَة فَلَهُ عَشْرُ أَمْثالِها: هر کس کاری نیک انجام دهد، برای او ده برابر آن پاداش است. از این رو، هنگامی که وی به زمین فرود آمد، جبرئیل بر او نازل شد و گفت: ‹ای محمد! پروردگارت به تو سلام می‌رساند و می‌فرماید: من این پنج نماز را به جای آن پنجاه نماز می‌پذیرم. "

اذان دعوتی است از سوی آفریدگار برای آگاهی مردم

نماز بدون دانستن تأویل آن، ناقص است و انسان را به منزل مقصود نمی‌رساند.

هر آینه بنده ناچار است از حاضر ساختن دل در آن و فهمیدن آن چه می‌گوید به زبان.‌

نمازگزاری که به راز نماز آشنا است، هر چه را در توجیه احکام، اذکار و افعال نماز گفته می‌شود، وسیله شهود و شناسایی أسماء الحسنی قرار می‌دهد، یعنی نام‌های نیک و صفات برتر خدا که نزد او به عنوان گنجینه برای اولیای ویژه‌اش ذخیره شده است.

باید دل را از دنیا به سمت محضر ربوبی گردانید.

انسان هنگام مناجات با خداوند باید در برابر همه خاطره‌ها و دل‌مشغولی‌های نفسانی ایستادگی کند، چه رسد به مصیبت‌های بزرگ و غمبار و رخدادهای ناگوار.

قیام حالتی است که در آن، انسان برای سرعت یافتن و مسابقه توانمند می‌شود و سپس می‌تواند به بهترین جایگاه امامت دست یابد.

سجده، مقام قرب است.

امام رضا (ع) در پاسخ به پرسش‌های محمد بن سنان، نگاشت: "علت واجب شدن نماز، اقرار به بندگی خداوند و نفی شرک به او است. نماز، ایستادن انسان در برابر خدای جبار با حال تواضع و فروتنی و خضوع و اعتراف به گناهان و نیز درخواست عفو از گناهان گذشته و صورت نهادن روزانه بر زمین برای بزرگداشت خداوند است. دیگر آن که نماز سبب می‌شود بنده پیوسته به یاد خدا باشد و او را فراموش نکند و سرکشی ننماید و با خشوع و خاکساری و رغبت، افزایش بهره خود در دین و دنیا را بخواهد. وانگهی انسان با نماز بر خود واجب می‌سازد که پیوسته و شبانه‌روز در جایگاه بندگی به یاد خداوند باشد. همین نماز گزاردن انسان در پیشگاه پروردگار و ایستادن در برابر او، بازدارنده از گناهان و فسادهای گوناگون است.

سرّ: این واژه به معنای پنهان کردن مطلبی در دل است. در اصطلاح، سرّ چیزی است که به جهان ملکوت و درون عبادت مربوط می‌شود

نیت عبادتگران سه رتبه دارد. گروهی از بیم دوزخ عبادت می‌کنند. این گونه عبادت از آنِ بردگان است. دسته‌ای به آرزوی بهشت عبادت می‌کنند. این نوع عبادت از آنِ تاجران است. گروهی از روی محبت و عشق، خدا را می‌پرستند. این گونه عبادت از آنِ آزادگان و کریمان است.

امام صادق (ع) می‌فرماید: "من نور را در دو چیز یافتم: گریه و سجده. "

امام رضا (ع) می‌فرماید: "شکسته شدن نماز در سفر از این رو است که نماز واجبی که خداوند در آغاز بر آفریدگان مقرر فرمود، تنها ده رکعت بود. سپس پیامبر هفت رکعت دیگر به آن افزود. خداوند آن هفت رکعت را در سفر برداشت؛ زیرا سفر با رنج و مشقت همراه است.

نماز ستون دین شما است.

راز دو سجده امیر مؤمنان (ع) تأویل دو سجده را این گونه بیان فرموده است: "سجده اولی اشاره به قلب است و دلالت دارد که از خاک آفریده شده‌ای! سپس که سر برمی‌داری، کنایه است که (روزی) از زمین بیرون می‌شوی. سجده دوم اشاره به این دارد که دیگر بار به خاک برمی‌گردی. هنگامی که سر برمی‌داری، رمز آن است که در رستاخیز بار دیگر از خاک برمی‌آیی.‌" پس دو سجده معنای این آیه را یادآوری می‌کنند: مِنْها خَلَقْناکمْ وَ فیها نُعیدُکمْ وَ مِنْها نُخْرِجُکمْ تارَة أُخْری. شما را از خاک آفریدیم و در آن بازتان می‌گردانیم و دیگر بار از آن بیرونتان می‌آوریم.

سجده طولانی نمازگزار، او را لایق شفاعت پیامبر (ص) و رسیدن به بهشت می‌سازد. مردی نزد پیامبر (ص) آمد و گفت: "مرا کاری بیاموز که سبب شود تا خداوند با تو محشورم گرداند.‌" رسول خدا فرمود: "در برابر خداوند یکتای قهار، سجده‌ات را طولانی کن! "

نمازها در آغاز دو رکعتی بودند؛ اما در مدینه، به علت تقویت معنویت مسلمانان، این تعداد به هفده رکعت رسید.

اصل نماز، دو رکعت قرار داده شد. سپس به بعضی دو رکعت دیگر و به بعضی یک رکعت افزوده گشت و به برخی نیز افزوده نشد. این از آن رو است که ریشه نماز تنها یک رکعت بود؛ زیرا عدد اصلی یک است. اگر از یک کمتر می‌شد، دیگر نماز نبود. اما خداوند می‌دانست که بندگانش آن یک رکعت را با حضور قلب به جای نخواهند آورد. پس رکعتی به آن افزود تا اگر در رکعت اول کمبودی باشد، در رکعت دوم جبران گردد. بدین سان، اصل نماز که خداوند واجب فرموده، دو رکعت شد.

حضرت آدم (ع) پس از پذیرفته شدن توبه‌اش، هنگام مغرب سه رکعت نماز خواند؛ یک رکعت برای کفاره گناه خودش و رکعت دیگر برای کفاره گناه حوا و یک رکعت نیز به شکرانه پذیرفته شدن توبه‌اش. حضرت پیامبر (ص) هنگامی که هفت رکعت به نمازهای یومیه افزود، یک رکعت به نماز مغرب افزود تا نماز مغرب مطابق نماز حضرت آدم (ص) باشد. خداوند نیز این کار را تأیید فرمود.

امام زین العابدین (ع) فرمود: "هنگام صبح فرشتگانِ روز برای آمدن و فرشتگانِ شب برای رفتن شتاب دارند. برای این که هم آیندگان نماز صبح را با حضرت رسول (ص) بگزارند و هم روندگان، پیامبر این نماز را به صورت اصلی باقی نهاد و چیزی به آن نیفزود. معنای آیه "إِنَّ قُرْآنَ الْفَجْرِ کانَ مَشْهُودا"۵۷ همین است. نماز صبح هم مشهود فرشتگانِ شب است که می‌روند و هم فرشتگانِ روز که می‌آیند. هم مسلمانان این نماز را شاهدند و هم فرشتگان شب و هم فرشتگان روز.

پیامبر گرامی (ص) است که فرمود: "پاداش کارها فقط بر اساس نیت‌ها است و بهره هر کس همان است که نیت کرده است. "