کتاب افسردگی، سکه رایج زمانه ما

امروزه افسردگی همه‌جا هست: پزشک‌های عمومی هم تشخیصش می‌دهند، سلبریتی‌ها ابایی ندارند که بگویند مبتلایش شده‌اند، برای کودکان هم نسخهٔ داروی افسردگی تجویز می‌شود، در رسانه‌ها درباره‌اش بحث می‌کنند و شخصیت‌های سریال‌های آبکی هم با آن درگیرند. اما همین چهل سال پیش، هیچ‌کجا خبری از افسردگی نبود. درصد ناچیزی از جمعیت را مبتلا به افسردگی می‌دانستند و در حد یک دسته‌بندی تشخیصی جدی‌اش نمی‌گرفتند.

یک بار مردی که دچار مالیخولیا بود برایم تعریف کرد با نویسنده‌ای تماس گرفته چون: «نیاز داشتم یه نوع دیگه‌ای از زبان پیدا کنم.» وقتی دلیلش را پرسیدم گفت: «برای اینکه دربارهٔ حقیقت حرف بزنم.»

در این فیلم تجاری درجه‌دوِ آمریکایی کارآگاهی سعی دارد از زنی بازجویی کند و زن که دچار هیستری شده بی‌وقفه در‌حال گریه و زاری است. حین تلاش زن برای بیان اندوه و رنجَش به‌خاطر قتلی که کمی قبل شاهدش بوده کارآگاه بر سر او فریاد می‌کشد: «فقط از وقایع بهم بگو.» نکته‌ای که توجه مراجع من را جلب کرده بود تضاد بین حقیقتِ فقدان زن و آن واقعیت مسلمی بود که کارآگاه می‌خواست در‌موردش بداند. او می‌گفت حقیقت هیچ‌وقت همان «واقعیت»۲۲۷ نیست.

به ما یاد داده‌اند که تقریباً همهٔ جنبه‌های حیات و تجربهٔ بشری را تابع انتخاب آگاهانه و کنترل بالقوهٔ خودمان بدانیم. پس شرکت‌های داروسازی هم برای بازاریابی محصولاتشان از همین عناصر مدرن خودانگارهٔ ما سوءاستفاده می‌کنند

وقتی مقاله پشتِ مقاله می‌خوانیم که افسردگی یک بیماریِ مغزی است، دیگر اصلاً به این فکر نمی‌کنیم که علت اصلیِ سستی و بی‌رغبتی مردم به زندگی از‌دست‌دادنِ یک رابطهٔ انسانی مهم یا بحرانی مربوط به بی‌معنا‌شدن زندگی شخصی است.

این نکتهٔ مهمی است که چه‌بسا مغفول هم مانده. منظور فروید این است که شاید سوگواری اصلاً چیز طبیعی‌ای نباشد. شاید خودبه‌خود اتفاق نیفتد و بی‌آنکه خودآگاهانه متوجه این مسئله باشیم تمام‌قد در‌برابرش از خودمان مقاومت نشان دهیم.