بریده‌هایی از کتاب ببخشید، ولی نه!

حتی در کودکی، متوجه شده بودم که «بله» معنای زیادی ندارد، اگر احساس نکنی که می‌توانی «نه» بگویی.

وقتی از شما خواسته می‌شود کاری را انجام دهید که مطمئن نیستید، نخستین گام مکث‌کردن است. فوری «بله» یا «نه» نگویید

زیرسؤال‌بردن دستورها برایش دشوارتر شود. مخالفت در لحظه اغلب یا زود اتفاق می‌افتد یا اصلاً اتفاق نمی‌افتد. دست‌برداشتن از پیروی‌کردن، پس‌از شروع چه‌بسا دشوار است.

اطاعت ممکن است حالت پیش‌فرض ما باشد، اما می‌توانیم توانایی سرکشی‌مان را، مانند یک عضله، تقویت کنیم. وقتی فشارهایی را که موجب مطیع‌بودن ما می‌شوند، بفهمیم و بدانیم «بلهٔ» واقعی ما چیست، می‌توانیم رَویهٔ جدیدی در پیش بگیریم. این کار نیاز به درک، خودآگاهی، تلاش و تمرین دارد؛ اما می‌توانیم این ایده را که پیروی‌کردن خوب و سرپیچی‌کردن بد است، کنار بگذاریم و نسخه‌ای را که بسته به موقعیت برای ما بهتر کار می‌کند، به کار ببندیم.

خودِ مستقل، در حالت آرمانی‌اش، از ما می‌خواهد صرف‌نظر از موقعیت، براساس باورهای شخصی‌مان عمل کنیم. خودِ وابستهٔ متقابل، در حالت آرمانی‌اش، می‌گوید که تأثیر رفتار و کارهایمان بر دیگران را در نظر بگیریم و دربارهٔ پیامدهای اجتماعی رفتارمان بیندیشیم.

ببخشید، ولی نه! ما را به فکر انداخت از خودمان بپرسیم: «چند بار در زندگی، زیر بار فشارها بله گفته‌ایم و بعد حس کرده‌ایم از ارزش‌ها و خودِ واقعی‌مان فاصله گرفته‌ایم؟»

راحت است خودمان را توجیه کنیم که کار زیادی دربارهٔ خیلی چیزها از دستمان برنمی‌آید، پس بهتر است خودمان را به آن راه بزنیم یا اینکه بگوییم فلان کار به تنش، تردید و اضطراب ما «نمی‌ارزد».

دیدگاهِ «اولین فکر، بهترین فکر» به زندگی که جایی برای تأمل دقیق‌تر باقی نمی‌گذارد

«این حرف‌ها را که زنی دیوانه یا بدقلق است، تمام کنید. اگر مردی گفت زنی دیوانه یا بدقلق است، از او بپرسید: "چه‌کار بدی در حقش کرده‌ای؟" این یک کد است. او می‌خواهد اعتبار آن زن را زیرسؤال ببرد.»

تعریف قدیمی (فرهنگ لغت آکسفورد، ۲۰۲۴) نافرمانی‌کردن (فعل): به‌چالش‌کشیدن قدرت؛ جسورانه یا آشکارا ایستادگی یا مقاومت‌کردن. تعریف جدید (سونیتا سا، ۲۰۲۵) نافرمانی‌کردن (فعل): اقدام‌کردن براساس ارزش‌های واقعی‌تان؛ هنگامی که زیرفشارید، برخلاف دیگران عمل کنید.

«اگر کسی خدا را مرجع نهایی خودش بداند، آن‌گاه اقتدار انسانی برایش بی‌اهمیت می‌شود.»

«دیوارِ آبیِ سکوت» اصطلاحی است که به خودداری افسران پلیس از گفتن حقیقت اشاره می‌کند؛ حقیقتی که همکارشان را در تخلفی دخیل کند یا به شهرت پلیس لطمه بزند. این پدیده فراگیر است و افسران درست‌کار را به این سوق می‌دهد که برای دراَمان‌ماندن از رفتار ناپسند سایر افسران، سکوت اختیار کنند.

آزادی یعنی تصمیم شما داوطلبانه است و شما حق «نه» گفتن دارید. انتخاب کاملاً متعلق به شماست و زیر اجبار یا فشار نامتعارف قرار

اگر هریک از این عوامل ناقص یا ناپایدار باشد، حتی یک «بلهٔ» شفاهی هم نمی‌تواند نشانه‌ای معتبر از رضایت واقعی باشد؛ زیرا فردی که از توانمندی، دانش، درک یا آزادی «نه» گفتن محروم شده است، نمی‌تواند یک «بلهٔ» واقعی بگوید.

آن‌ها هم دانش نداشتند و بدون دانش، درک واقعی امکان‌پذیر نیست.

لبخند تمساح یک راهبرد بقاست که به‌ویژه زنان، غالباً به‌عنوان نشانه‌ای از تسلیم به آن متوسل می‌شوند.

خودِ مستقل، در حالت آرمانی‌اش، از ما می‌خواهد صرف‌نظر از موقعیت، براساس باورهای شخصی‌مان عمل کنیم. خودِ وابستهٔ متقابل، در حالت آرمانی‌اش، می‌گوید که تأثیر رفتار و کارهایمان بر دیگران را در نظر بگیریم و دربارهٔ پیامدهای اجتماعی رفتارمان بیندیشیم. ‫این دو آرمان متفاوت برای خودِ مستقل و خودِ وابستهٔ متقابل، اغلب در کشمکش هستند. ما همواره در پی یکی از این دو آرمان می‌رویم.

خسته بودم اما از کوتاه‌آمدن.

بیشتر ما لحظه‌ای مانند لحظهٔ «رُزا پارکس» نداشته‌ایم. خیلی قبل‌تر از رسیدن به مرحلهٔ پنجم، یعنی اقدام سرکشانه‌ای که می‌خواهیم انجام دهیم، گیر می‌کنیم. گرایش غریزی‌مان به فرمان‌برداری ما را از سرپیچی دور می‌کند، تنش و ناراحتی دلسردمان می‌کند و احساس می‌کنیم اوضاع همواره مانعمان می‌شود. به همین دلیل، به‌طور ناخواسته و ناآگاه به افرادی پیرو و اطاعت‌کننده در زندگی تبدیل می‌شویم. اما این به این معنا نیست که توانایی سرپیچی نداریم. فقط به این معناست که هنوز یاد نگرفته‌ایم چگونه تنشمان را در خدمت «نهٔ» واقعی‌مان به کار بگیریم.

نافرمانی واقعی تصمیمی کاملاً سنجیده است که اعمال ما را با ارزش‌های اصلی‌مان منطبق می‌کند. این عمل ممکن است گاهی با اعتقادات اخلاقی ما نیز هماهنگ باشد، اما از یک آرمان یا جنبش ناشی نمی‌شود. ممکن است گاهی در همراهی با دیگران رخ دهد، اما از اطاعت کورکورانه یا وفاداری به گروه ناشی نمی‌شود. در واقع، یک انتخاب فردی است، نه واکنشی جمعی؛ تصمیمی فکرشده است، نه پاسخی آنی یا نمایشی. ‫ما یک «نهٔ» واقعی را نه به‌دلیل اینکه نمی‌اندیشیم، بلکه دقیقاً به این دلیل که می‌اندیشیم، ابراز می‌کنیم.

وقتی دیگران متوجه شوند واقعاً به آن‌ها گوش می‌دهید، بدون اینکه آن‌ها را قضاوت کنید یا موضع برتری اخلاقی یا حق‌به‌جانب بگیرید، احتمال کمتری دارد که روی مواضع خود پافشاری کنند. در چنین شرایطی، حتی ممکن است نظر یا رفتارشان را تغییر دهند.

«فقط از دستورات پیروی می‌کردم» همان پاسخِ ترجیحی نازی‌هایی بود که در دادگاه‌های نورنبرگ به‌جرم جنایات جنگی محاکمه شدند.

یاد گرفته بودم محیط‌های پزشکی را به‌سرعت ارزیابی کنم و به‌وضوح می‌دیدم که توصیه به انجام‌دادن رادیوگرافی بیشتر از آنکه به نیاز من مرتبط باشد، تابع پروتکل‌های مرکز پزشکی سودمحوری است که برای هر اقدام درمانی صورت‌حساب صادر می‌کند.