بریده‌هایی از کتاب سه رساله؛ جستارهایی درباره لیبرالیسم کلاسیک

از ظلم و ستم باید متنفر بود و در برابرش مقاومت کرد و نباید آن را کم‌اهمیت دانست.

ای کاش کسی پاداشی ـ نه به اندازهٔ یکصد، بلکه یک میلیون فرانک با تاج، مدال و روبان ـ برای تعریفی خوب، ساده و قابل فهم از کلمهٔ «حکومت» تعیین می‌کرد. این تعریف خدمت بسیار بزرگی به جامعه خواهد کرد! حکومت چیست؟ کجاست؟ چه کار می‌کند؟ چه کاری باید انجام دهد؟ تنها چیزی که می‌دانیم این است که شخصیتی مرموز است و به طور قطع، خواستنی‌ترین، معذب‌ترین، تحت‌فشارترین، تحسین‌شده‌ترین، متهم‌شده‌ترین، مستمسک‌ترین و برانگیخته‌شده‌ترین شخصیت در جهان است.

«آه، ای موجودات بدبخت! ای کسانی که فکر می‌کنید خیلی عالی هستید! ای کسانی که بشریت را بسیار کوچک قلمداد می‌کنید! ای کسانی که می‌خواهید همه‌چیز را اصلاح کنید! چرا خودتان را اصلاح نمی‌کنید؟ این کار بسنده خواهد بود.»

قانون فاسد شده و متعاقب آن نیروی پلیس کشور نیز فاسد شده است!

من افتخار آشنایی با خواننده‌ام را ندارم، اما ده‌به‌یک شرط می‌بندم که به مدت شش ماه مشغول ساختن آرمانشهری در ذهنش بوده باشد و اگر چنین باشد، برای تحقق آن به دنبال حکومت است! و از قضا اگر خواننده یک «مادام» باشد، شک ندارم که صادقانه به دنبال علاجی برای تمام شرارت‌ها و درد و رنج بشریت است و فکر می‌کند که اگر حکومت این مهم را بر عهده گیرد، این کار به آسانی انجام می‌شود. اما افسوس که آن شخصیت بدبخت و بیچاره مانند روزنامهٔ فیگارو نمی‌داند به چه کسی باید گوش دهد و به کجا باید مراجعه کند.

انسان از درد و رنج دوری می‌کند و با این حال، اگر زحمت کار کردن را به جان نخرد، طبیعتاً به رنج محرومیت محکوم می‌شود و باید بین این دو شر یکی را انتخاب کند. او چه روش‌هایی را می‌تواند اتخاذ کند تا از هر دو اجتناب کند؟ تنها یک راه وجود دارد و آن بهره‌مندی از دسترنج دیگران است. چنین رفتاری مانع از این می‌شود که نسبتی طبیعی بین زحمت و لذت برقرار باشد، و باعث می‌شود تمام زحمات به یک دسته از افراد، و تمام لذت‌ها به دستهٔ دیگر برسد. این رفتار خاستگاه برده‌داری و چپاول در اَشکال گوناگون آن (اعم از جنگ، مالیات، خشونت، محدودیت، کلاهبرداری و...) است که مصادیق وحشتناکی از سوءاستفاده‌اند، اما بر تفکری انطباق دارند که آن‌ها را به وجود آورده است.

در رقابت آزاد که تمام دادوستدها داوطلبانه‌اند، تنها راه «جذب» مشتریان و درآمدزایی که به نوبهٔ خود هر یک از ما را در مقام مصرف‌کننده می‌گذارد ارائهٔ کالای بهتر، ارزان‌تر و بیش‌تر از رقبایمان است.

انسان از درد و رنج دوری می‌کند و با این حال، اگر زحمت کار کردن را به جان نخرد، طبیعتاً به رنج محرومیت محکوم می‌شود و باید بین این دو شر یکی را انتخاب کند. او چه روش‌هایی را می‌تواند اتخاذ کند تا از هر دو اجتناب کند؟ تنها یک راه وجود دارد و آن بهره‌مندی از دسترنج دیگران است. چنین رفتاری مانع از این می‌شود که نسبتی طبیعی بین زحمت و لذت برقرار باشد، و باعث می‌شود تمام زحمات به یک دسته از افراد، و تمام لذت‌ها به دستهٔ دیگر برسد.

می‌گویید: «افرادی وجود دارند که بی‌اخلاق و بی‌دینند» و دست به دامن قانون می‌شوید، اما قانون اجبار است و آیا لازم است اشاره کنم که استفاده از زور در مسائل اخلاقی و دینی تلاشی وحشیانه و بیهوده است؟ به نظر می‌رسد سوسیالیست‌ها ــ هر چقدر هم که ازخودراضی باشند ــ نمی‌توانند چشمشان را به روی این چپاول وحشتناک قانونی که از چنین نظام‌ها و تلاش‌هایی نشئت می‌گیرد ببندند. اما سوسیالیست‌ها چه کار می‌کنند؟ آن‌ها با زیرکی این چپاول قانونی از دیگران ــ و حتی از خودشان ــ را تحت عناوین فریبندهٔ «برادری»، «اتحاد»، «سازمان» و «تشکل» پنهان می‌کنند.

قانون قدرت مشترک را در اختیار افراد بی‌وجدانی قرار داده است تا بدون این‌که خطری متوجهشان باشد، جان، آزادی و مالکیت دیگران را استثمار کنند.

گاهی اوقات قانون از چپاول دفاع می‌کند و در آن شریک جرم است.

در قرن بیست‌ویکم که شاهد آثار مخرب ایدئولوژی‌های ضدانسانی و جمع‌گرایانهٔ سوسیالیستی در اَشکال، اسامی و رنگ‌های متنوع هستیم و فربه‌تر شدن روزافزون حکومت‌ها و مداخلهٔ بی‌پایانشان در عرصه‌های مختلف را پیش چشم داریم (فرایندی که زندگی را به کام فرد انسانی زهرآگین کرده است) باید لحظه‌ای درنگ کنیم و به گذشته بنگریم که چه بر سر انسان آمد و در کجا مسیر را گم کرد، زیرا اگر به تاریخ از دریچهٔ بی‌طرفی و عبرت‌پذیری نگاه کنیم، بی‌شک پاسخ به شفافیِ آب زلال در برابر دیدگانمان نمایان خواهد شد.

انسان در حیطهٔ قانون و قانونگذاری دچار پسرفت و عقبگردی به شدت ناامیدکننده و خطرناک شده است.

هر سیاست اقتصادی دو رو دارد که حکام و کاسبان سیاسی آن روی زیبا و دلکش را به مردم نشان می‌دهند و روی زشت و خانمان‌سوزش را از نظرها پنهان می‌کنند و با در بوق و کرنا کردن روی زیبا مردم را با آن سیاست‌ها همراه می‌کنند تا خودشان در قدرت بمانند و منافع صاحبان امتیاز را تأمین کنند.

دولت هیچ چیزی مستقل از منابع و نیروی کار که از مصارف خصوصی منحرف می‌کند، تولید نمی‌کند.

موانع و ممنوعیت‌های آزادی تجارت تنها به فقر منجر می‌شود.

هدف حکومت دقیقاً حفظ حق حیات، آزادی و مالکیت افراد است. بدون چنین حفاظتی، انسان‌ها به نوعی زندگی بدویِ سرشار از ترس و دفاع از خود تنزل می‌یابند و هر همسایه به یک دشمن بالقوهٔ آمادهٔ چپاول به تولیدات فرد دیگر تبدیل می‌شود.

تحمیل موانع حمایت‌گرایانه بر تجارت خارجی، یا مقررات داخلی بر تولید دسترسی عمومی به کالاها را کاهش می‌دهد و آن‌ها را گران‌تر می‌کند و در نهایت همه به وضعیت بدی دچار می‌شوند.

«حکومت جعل بزرگی است که به واسطهٔ آن همه تلاش می‌کنند با هزینهٔ دیگران زندگی کنند».

این خداسازی از حکومت در اعصار گذشته هم وجود داشته است و زین پس نیز منبع باروری فلاکت‌ها و انقلاب‌ها خواهد بود.

ظاهراً وظیفهٔ دموکراسی مدرن انتصاب دوره‌ایِ کسانی است که باید دیکتاتورهای جامعهٔ ما باشند.

در آزادی، هماهنگی اجتماعی وجود دارد، زیرا هر انسان همسایه‌اش را نه دشمن، بلکه شریکی در فرایندهای مداوم پیشرفت انسان می‌بیند.

دو نظام سیاسی در تمام اعصار وجود داشته است که هر کدام ممکن است به دلایل خوبی حفظ شوند. از نظر یکی از آن‌ها، حکومت باید کارهای زیادی انجام دهد اما همچنین پس از آن باید چیزهای زیادی را بگیرد. و از نظر دیگری این فعالیت دوگانه باید کم‌تر احساس شود. ما باید بین این دو نظام یکی را انتخاب کنیم، اما نظام سوم که تلفیقی از هر دو نظام دیگر است و شامل مطالبهٔ همه‌چیز از حکومت بدون دادن چیزی به آن است نظامی واهی، پوچ، کودکانه، متناقض و خطرناک است.

تمایل ریشه‌دار تمام انسان‌ها به این است که بخش عمدهٔ زندگی را به دو قسمت تقسیم کنند: زحمات را به گردن دیگران اندازند و رضایت را برای خودشان نگه دارند. باید نشان داده شود که این گرایش غم‌انگیز در چه شکلِ جدیدی خود را نشان می‌دهد. ظالمْ دیگر مستقیماً و با قدرت خودش علیه قربانی اقدام نمی‌کند. نه، اختیار ما برای این کار بیش از حد پالوده شده است.

حکومت جعل بزرگی است که به واسطهٔ آن همه تلاش می‌کنند با هزینهٔ دیگران زندگی کنند

ثابت شده است که حکومت نمی‌تواند رضایت یک طرف را بدون افزودن به کار طرف دیگر جلب کند

در هر مورد شخصی که قاطعانه درخواست دارد تا کاری به کار حقوق خدادادی‌اش نداشته باشند و از آن دفاع می‌کند، می‌تواند در نهایت توسط حکومت ما متحمل مرگ شود

اثر دیگرِ فساد غم‌انگیز قانون این است که به شور و کشمکش‌های سیاسی و به طور کلی به سیاست اهمیت اغراق‌آمیزی می‌دهد.

اکثریت روشنفکران ما مجذوب آرمان‌های انقلاب ۱۷۸۹ فرانسه (مادر انقلاب‌های چپ‌گرایانه در جهان) شدند و الگوگیری از منش فرانسوی در فضای سیاسی کشور داغ شد

استفادهٔ حکومت از «زورِ» مبتنی بر قانون برای دستیابی به «برابری و برادری» به ناچار همان «آزادی» تعبیه‌شده در قانون اساسی را نیز قربانی می‌کند.