کتاب پوتین

با این حال رؤسای «ادارهٔ کاگ‌ب لنینگراد» ترجیح می‌دادند تا آن‌جا که ممکن است از «روش‌های پیشگیرانه»، که آمیزه‌ای از اذیت و آزار، ارعاب و فشارهای اجتماعی بود، برای نگه داشتنِ مخالفان رژیم در «محدوده‌های قابل قبول» استفاده کنند.

بروکرات‌های دولت منابع غیر قابل تصوری برای پولدار شدن را کشف کرده بودند. خصوصی‌سازی و فروش املاک عمومی فرصت‌های فراوانی را برای پولدار شدن این قشر در ابعادی افسانه‌ای فراهم کرده بود.

«خاطرات آن زمان شبیه یک میدان مین بود در ذهنِ آدم. فقط کافی بود پا روی آن بگذاری تا مین‌ها منفجر شوند و همراه آن خودت هم منفجر شوی. در این صورت، همه‌چیز، آرامش، راحتی و شادی زمان حال، نیست و نابود می‌شد

به قول یک منتقد تئاتر شوروی، «دوران خروشچف در قیاس با دوران گذشته (دوران استالین) در حکم یک فراغت‌خاطر عظیم برای روح و جان» بود.

یکی از زنانی که در یکی از همین زایشگاه‌ها فرزندش را به دنیا آورده بود به یاد می‌آورد که موقع زایمان قابله‌اش بر سر او فریاد می‌زد: «چقدر جیغ می‌زنی! نُه ماه پیش که با شوهرت مشغول بودی درد نداشت اما حالا که داری صاحب بچه می‌شی درد داره؟!»

موقعی که هدف حفظ قدرت باشد هر وسیله‌ای مجاز شمرده می‌شود.

«ما هر چقدر زمین بیش‌تری (به آن‌ها) بدهیم، آن‌ها پررُوتر و خودخواه‌تر می‌شوند و رفتارشان تعرض‌طلبانه‌تر خواهد شد...

ذیل نظام شوروی، متابعت و همانندگرایی بهایی بود که برای موفقیت باید پرداخت می‌کردی

. به همین دلیل، احتمالِ صدور احکام برائت از سوی دادگاه‌های شوروی کم‌تر از یک درصد بود و دلیلش هم مشخص بود: احکام برائت به طور ضمنی حکایت از آن داشت که حکومت، که خود را در قالب دادستان‌ها نشان می‌داد، اشتباه کرده است و حکومت دوست نداشت به اشتباه خود اذعان کند. نویسنده‌ای چنین نتیجه گرفت که هدف اصلی قوانین شوروی نه حفاظت از شهروندان که «دفاع از مرجعیتِ نهادی، با توسل به ایجاد هاله‌ای از حقانیت و مشروعیت در اطراف آن، بود».

سناتور آمریکایی، جان مک‌کین، بعدها که پوتین رئیس‌جمهور روسیه شد، درباره‌اش این جملهٔ معروف را گفت: «من به چشمان پوتین نگاه کردم و سه حرف را در آن دیدم: یک کا، یک گ و یک ب.»(۱۰۷)

پوتین جدی بود و البته، دقیق و تیزبین... و او همیشه مشغول کنترل کردن بود: کنترل کردن خودش و کنترل کردن اوضاع... او در برابر آدم‌های متفاوت تصاویر متفاوتی از خودش نشان می‌داد. شبیه بوقلمون بود. او تصویر آینه‌ای آن چیزی را منعکس می‌کرد که به گمانش آن‌ها دوست داشتند ببینند...

تاریخ هیچ درسی نمی‌دهد، اما آن‌هایی را که درس‌هایش را یاد نگرفته‌اند مجازات می‌کند’... ما نمی‌توانیم کشوری را که تاریخ ندارد بسازیم.

به رغم حرف‌های اخلاق‌گرایانه‌ای که واشینگتن دربارهٔ حمایت از حقوق بشر در اوکراین می‌زد هیچ‌کسی در آمریکا دلش برای اوکراینی‌ها نسوخته بود.

«خاطرات آن زمان شبیه یک میدان مین بود در ذهنِ آدم. فقط کافی بود پا روی آن بگذاری تا مین‌ها منفجر شوند و همراه آن خودت هم منفجر شوی. در این صورت، همه‌چیز، آرامش، راحتی و شادی زمان حال، نیست و نابود می‌شد

پیمان هلسینکی اتحاد شوروی و حکومت‌های اقماریِ آن در اروپای شرقی را ملزم می‌کرد که در ازای به رسمیت شناخته شدن مرزهایشان، حقوق بشر و دیگر آزادی‌های اساسی را در کشورهایشان رعایت کنند. بعدها همین فصل از پیمان هلسینکی تبدیل به سکویی برای مخالفان سیاسی در اتحاد شوروی و سراسر اروپای شرقی شد تا فریاد آزادی‌خواهی و حمایت‌طلبی خود را سر دهند.

به قول پرزیدنت جوزف بایدن «جنایتکاری جنگی، دیکتاتوری جنایت‌پیشه و قصابی بی‌رحم» می‌دانند و باید گفت واقعاً هم این‌گونه است. اگر کسی کوچک‌ترین شک و تردیدی در این باره دارد فقط کافی است نگاهی به جنگی بیندازد که پوتین علیه اوکراین به راه انداخته تا کشوری را نابود کند که، به زعم او، تنها جرمش تلاش برای برقراری پیوندهای محکم‌تر با غرب است. اگر کسی جز این بگوید ماله‌کشِ پوتین است یا، در بهترین حالت، آن‌گونه که آلمانی‌ها از سر تحقیر و تمسخر می‌گویند: «پوتین‌ـ دَرک کُن»

قیمت نفت طی دو دورهٔ اول ریاست‌جمهوری پوتین تقریباً بدون وقفه رو به افزایش بود. تلف کردن این پول‌ها آسان بود. پوتین این کار را نکرد. تجربیاتش در مقام معاونت شهرداری سن‌پترزبورگ به کمکش آمد. در آن زمان، سابچاک (شهردار سن‌پترزبورگ) همیشه با معضل کسری بودجه روبرو بود و در نتیجه پوتین یاد گرفته بود که در امور مالی همیشه محتاط و محافظه‌کار باشد.

به همکارانش توصیه می‌کرد: «اول اقتصاد را توان‌بخشی کنید، و فقط بعداً استانداردهای زندگی مردم را بالا ببرید... شما نمی‌توانید گاری را جلوی اسب ببندید چون اگر این کار را بکنید زمین می‌خورید.»

آمریکایی‌ها ولادیمیر پوتین را تجسم شرارت، یا به قول پرزیدنت جوزف بایدن «جنایتکاری جنگی، دیکتاتوری جنایت‌پیشه و قصابی بی‌رحم» می‌دانند و باید گفت واقعاً هم این‌گونه است.

موقعی که هدف حفظ قدرت باشد هر وسیله‌ای مجاز شمرده می‌شود.

اما حتی در اروپا هم، پوتین همچون رئیس یک کشور فاسدِ دزدسالارِ اقتدارگرا دیده می‌شود؛ کشوری که حاکمانش خودسرانه مخالفان خود را می‌کشند یا به زندان می‌اندازند، آزادی‌های مشروعِ مردم را نقض و رسانه‌ها را به نوکران حلقه‌به‌گوش خود تبدیل می‌کنند؛ کشوری که در آن گروه کوچکی از میلیاردرها در ناز و نعمت زندگی می‌کنند در حالی که بقیهٔ مردم برای بقا مجبور به نبردی جانانه‌اند.

شیطان در جزئیات است و جزئیات اهمیت دارد. اگر جزئیات به اندازهٔ کافی تغییر کند، تصویر کلی هم دچار تغییر خواهد شد.

این همان قاعده‌ای بود که او در دوران کودکی و نوجوانی‌اش در لنینگراد، در کوچه و خیابان، یاد گرفته بود: حتی اگر رفیقت مجرم و خلافکار است، باز از او حمایت کن چون او رفیق توست.

پوتین در دیدارش با کلینتون در نیوزیلند در خصوص قضیهٔ کاهشِ تسلیحات راهبردی، عدم تکثیر سلاح‌های هسته‌ای و تروریسم اتمی منعطف به نظر می‌رسید. او مایل بود که دربارهٔ تحریم ایران با آمریکا همکاری کند به شرطی که شرکت‌های روسی بتوانند بی‌هیچ مشکلی به تبادلات خود با تهران ادامه دهند.

پوتین به او گفت: «در مورد دشمنان، شما می‌جنگید، بعداً به آتش‌بس می‌رسید، بعداً صلح می‌کنید، و آن‌ها در جنگی دیگر ممکن است همپیمانت شوند... بعداً شاید دوباره با آن‌ها بجنگید، اما همیشه رودررو. اما خائن کسی است که همیشه نزدیک توست، ولی در لحظه‌ای که تو ضعیفی، یا او گمان می‌کند که تو ضعیفی... چاقو را در پشتت فرو می‌کند.

پوتین، مثل گورباچف، فروپاشی اتحاد شوروی را تراژدی‌ای می‌دانست که هرگز نمی‌توان جبرانش کرد. پوتین چند هفته قبل از رئیس‌جمهور شدنش در مارس ۲۰۰۰ گفته بود: «آن کسی که برای نابودی اتحاد شوروی تأسف نمی‌خورد قلب ندارد، آن کسی که می‌خواهد شوروی را در همان شکل سابقش دوباره احیا کند مغز ندارد.»

آمریکا از اوکراین علیه روسیه حمایت کرده بود بدون این‌که ذره‌ای دلش برای رفاه مردم اوکراین بسوزد؛ آنچه برای آمریکا اهمیت داشت فقط گسترش امپراتوری‌اش و، در رأس همه، ارائهٔ یک دشمن به ناتو بود، ناتویی که پس از پایان جنگ سرد دشمن اصلی خود را (شوروی) از دست داده بود.

تأثیر فسادِ بالایی‌ها در پایینی‌ها نیز احساس می‌شد. ‫زنی روسی گلایه می‌کند: «در دوران یلتسین، اگر پلیس راهنمایی و رانندگی شما را متوقف می‌کرد شما گواهینامهٔ خود را همراه با مبلغی پول معادل چند دلار که لای آن گذاشته بودید تحویلش می‌دادید و او پول‌ها را برمی‌داشت، گواهینامه‌تان را برمی‌گرداند و اجازهٔ عبور می‌داد. اما حالا در دوران پوتین، آن‌ها انگولک‌بازی درمی‌آورند. آن‌ها ساعت‌ها شما را نگه می‌دارند تا حداکثرِ پول را ازتان بیرون بکشند. و البته دیگر با چند دلار راضی نمی‌شوند و خیلی بیش‌تر می‌خواهند.»

هر تاجر روسی که در اوایل دههٔ ۱۹۹۰ به شهرت رسید، از جمله تاجرانی که میلیاردر شدند، کار خود را از فعالیت‌های تجاری غیرقانونی آغاز کرده بودند. هیچ راه دیگری نبود.

یک دولت جمهوریخواه تحت رهبری جرج دبلیو بوش برای توجیه تجاوز به عراق داستانی جعلی دربارهٔ وجود سلاح‌های کشتارجمعی در عراق ساخته و آن را در بوق و کرنا کرده بود. سپس یک دولت دموکرات تحت رهبری باراک اوباما با سرِ هم کردنِ داستانی واهی دربارهٔ ضرورت حفاظت از شهروندان لیبیایی، سازمان ملل متحد را گول زده و مجوز حمله به این کشور را گرفته بود. پوتین اعتقاد داشت همهٔ این کارها عواقب ناخوشایندی (برای غربی‌ها) به دنبال خواهد داشت.