بریده‌هایی از کتاب جستجوی خودباوری

ما یاد گرفته‌ایم دلواپس رفتارهای بچه‌های «بد» شویم، اما شاید نگرانی واقعی باید دربارهٔ آیندهٔ بچه‌های ساکت و آرام باشد، آن‌هایی که مؤدب و متین ته کلاس می‌نشینند

کسی که آرام و بی‌صدا به دنبال آدم عجیب دیگری مانند خودش می‌گردد که بتوانند با هم وقت بگذرانند.

اما فرزند کسی بودن یعنی همیشه نسبت به پدر و مادرت حساس‌تر خواهی بود تا کسان دیگری که ممکن است در طول عمرت با آن‌ها روبه‌رو شوی؛ هیچ‌کس دیگری چنین قدرت تعیین‌کننده‌ای برای کمک کردن یا آسیب زدن به ما نخواهد داشت.

تصور می‌کرد هر کس چشمش به او بیفتد بلافاصله از او متنفر خواهد شد و چیزهای وحشتناکی درباره‌اش خواهد گفت، با انگشت به هم نشانش خواهند داد و اسرافگر، دروغ‌گو و غیرعادی توصیفش خواهند کرد. چه بسا در محل کار -یا در شبکه‌های اجتماعی- شروع کرده بودند پشت سرش حرف زدن. از نظرش همه، از غریبه و آشنا، او را حقیرترین آدمی می‌یافتند که تابه‌حال روی زمین زیسته است.

کسی که آرام و بی‌صدا به دنبال آدم عجیب دیگری مانند خودش می‌گردد که بتوانند با هم وقت بگذرانند.

خیلی وقت‌ها کاری را انجام می‌دهیم نه به این دلیل که منطقی است یا خوشحالمان می‌کند، بلکه بیش از هر چیز به این دلیل که آن کار برایمان آشناست.

اگر ترجیح می‌داد تنها باشد به این دلیل نبود که از مردم متنفرست؛ شاید آرزوی رابطه‌ای عمیق را داشت اما نمی‌دانست چطور باید آن را به دست بیاورد.

وقتی فردی قادر نیست رفتار «طبیعی» داشته باشد، چه بسا دلیلش آن باشد که «طبیعی بودن» برای او با چیزی ظالمانه و ناممکن آمیخته شده است.

رمانی که به‌درستی خوانده شود در حکم تلسکوپی است که از لنز آن وقایع زندگی‌مان را با وضوح بیشتری می‌بینیم، وقایعی که چه‌بسا تابه‌حال تنها با سردرگمی‌ای دردناک تجربه‌شان کرده‌ایم. چه‌بسا داستان زندگی شخصی دیگر بهتر از هر چیز دیگری بتواند ابعاد تراژیک زندگی ما را به نمایش بگذارد؛ چه‌بسا به واسطهٔ توصیف شخصی دیگر از احساساتش، عاقبت بتوانیم آنچه را مدت‌ها با آن دست‌به‌گریبان بوده‌ایم درک کنیم.

پیام‌های گیج‌کننده‌ای که دیگران برای ما می‌فرستند می‌تواند حواسمان را کاملاً پریشان کند: «خیلی دوستت دارم»، وقتی از طرف افرادی گفته می‌شود که چندان مهربان به نظر نمی‌رسند؛ «خیلی می‌خواهمت»، از طرف کسی که به نظر می‌رسد تمایل چندانی به نزدیکی فیزیکی با ما ندارد؛ «باید سپاسگزار باشی»، از زبان کسانی که نیازهایمان را برآورده نمی‌کنند. افرادی که سراسر مشکل و دردسر هستند را می‌توان به‌راحتی شناسایی کرد و از پسشان برآمد؛ همان دردسرسازانی که می‌گویند دوستمان دارند و بااین‌حال، انواع اتفاقات باطناً مستأصل‌کننده و دردناک را برایمان رقم می‌زنند. کاری که آن‌ها با ما می‌کنند چیزی ورای صدمه زدن است؛ آن‌ها باعث می‌شوند نتوانیم در مورد اتفاقاتی که برایمان رخ می‌دهد منطقی بیاندیشیم.

بعضی‌ها این برتری را دارند که برای تفنن و سرگرمی کتاب بخوانند، اما هدف آنا از خواندنْ یافتن سرنخ‌هایی بود که به او بگوید چطور باید زنده بماند.

خیلی وقت‌ها کاری را انجام می‌دهیم نه به این دلیل که منطقی است یا خوشحالمان می‌کند، بلکه بیش از هر چیز به این دلیل که آن کار برایمان آشناست.

وقتی کسی به ما می‌گوید دوستمان دارد و ما حرفش را باور می‌کنیم، چه‌بسا درنهایت کارمان به جایی برسد که عجیب‌ترین و غیرمنتظره‌ترین کارها را به خاطرش انجام دهیم.

تصویری که ما از خودمان داریم و شیوه‌ای که خود را مخاطب قرار می‌دهیم سراسر انباشته از ارزیابی‌های مراقبان اولیهٔ ماست.

دست آخر تولدش آن‌قدرها که گمان می‌کرد بد از آب درنیامده بود. مزیت بدبین بودن همین است. به‌ندرت ممکن است چیزی انسان را غافلگیر کند؛ بیشترِ رنج‌های احتمالی از پیش در نظر گرفته شده و پیش‌بینی شده‌اند.

برخورداری از یک کودکیِ خوب یعنی چه؟ جامعه همیشه پاسخی حاضر و آماده برایمان دارد: سفرهای خارجی، اتاق‌خواب بزرگ و جادار، خانهٔ راحت، هدایای بسیار. اما امتیاز واقعی ممکن است چیزی کاملاً متفاوت باشد: گوش سپردن بادقت، اسم‌های مستعار محبت‌آمیز، شکیبایی، توانایی پذیرش شکست‌ها و زمین‌خوردن‌ها، توجه نشان دادن به دردها و آلام جزئی و پیش‌پاافتاده، تفسیر سخاوتمندانه و باگذشت از رفتارهای نامتعارف، و این احساس که با تمام پیچیدگی‌هایمان در ذهن دیگری جایی داریم.

دوستی نباید لزوماً رد و بدل کردن خبر این باشد که همه چیز خوب است؛ دوستی می‌تواند عرصهٔ امنی شود برای آه کشیدن از ته سینه و غصه خوردن به حال و اوضاع وحشتناک جهان.

پیام‌های گیج‌کننده‌ای که دیگران برای ما می‌فرستند می‌تواند حواسمان را کاملاً پریشان کند: «خیلی دوستت دارم»، وقتی از طرف افرادی گفته می‌شود که چندان مهربان به نظر نمی‌رسند؛ «خیلی می‌خواهمت»، از طرف کسی که به نظر می‌رسد تمایل چندانی به نزدیکی فیزیکی با ما ندارد؛ «باید سپاسگزار باشی»، از زبان کسانی که نیازهایمان را برآورده نمی‌کنند.

مشکل آنا با خود مفهوم مهمانی نبود، از آن نوع معاشرت‌های بی‌مایه‌ای که اغلب در مهمانی‌ها شکل می‌گرفت متنفر بود. شاید هم کاملاً اشتباه می‌کرد؛ اگر ترجیح می‌داد تنها باشد به این دلیل نبود که از مردم متنفرست؛ شاید آرزوی رابطه‌ای عمیق را داشت اما نمی‌دانست چطور باید آن را به دست بیاورد.

صدای اشخاص مختلف بیرون از وجود ما اندک‌اندک تبدیل به صداهایی در ذهن خودمان می‌شود

تصویری که ما از خودمان داریم و شیوه‌ای که خود را مخاطب قرار می‌دهیم سراسر انباشته از ارزیابی‌های مراقبان اولیهٔ ماست.

احساس می‌کرد تعامل و نزدیکی طولانی با دیگران تعادل زندگی‌اش را بر هم می‌زند.

فقط زمانی می‌توانست خودش را راضی کند بنشیند و کارش را شروع کند که عاقبت ترسِ هیچ کاری نکردن بر ترس از بد انجام دادن کارها پیشی می‌گرفت.

بعضی‌ها این برتری را دارند که برای تفنن و سرگرمی کتاب بخوانند، اما هدف آنا از خواندنْ یافتن سرنخ‌هایی بود که به او بگوید چطور باید زنده بماند.

بی‌خوابی انتقام ذهنش بود از او بابت تمام افکاری که در طول روز با احتیاط آن‌ها را زیر فرش زده بود.

مزیت بدبین بودن همین است. به‌ندرت ممکن است چیزی انسان را غافلگیر کند؛ بیشترِ رنج‌های احتمالی از پیش در نظر گرفته شده و پیش‌بینی شده‌اند

آنا می‌دانست آن تیترهای خبری فقط نوک کوه یخ دردند،

اگرچه پیشرفت در زندگی می‌توانست بسیار رضایت‌بخش باشد، درنهایت برای آنا اطمینان از اینکه موفق نخواهد شد و از پسش برنخواهد آمد احساس امنیت بیشتری به همراه داشت.

تمام نکردن کارها تضمین می‌کند هیچ شکست و گندزدنی در کار نخواهد بود. وقتی هیچ کاری انجام ندهی اشتباهی هم در بین نخواهد بود.

بی‌خوابی انتقام ذهنش بود از او بابت تمام افکاری که در طول روز با احتیاط آن‌ها را زیر فرش زده بود.