کتاب الکترا در برابر ادیپ

به‌صورت غیرارادی، دختر تا حدی در حیطهٔ نفوذ و تأثیر مادرش باقی می‌ماند، او همچنان بخشی از روح و تن مادر خواهد ماند و به‌جای اینکه در پی امیال خویش باشد باید آرزوهای مادر را تحقق بخشد. نتیجهٔ غریزی این امر احساس خصومت به مادر است که اغلب از دید دختر نیز پنهان می‌ماند. شیوه‌ای که احساس ناخودآگاه نفرت می‌تواند به زندگی هیجانی دختر شکل دهد و آن را تعیین کند مضمون اصلی این کتاب است.

تعارضات حل‌نشده در روابط مادر و دختر اغلب منجر به تلاش دختر برای ایجاد فاصله می‌شود. او به‌طور هم‌زمان هم به آمیختگی با مادرش اشتیاق دارد و هم از آن همچون تهدیدی در برابر آزادی‌اش می‌ترسد.

به نظر من، نمی‌توان از تغییر ابژهٔ اصلی در دختر صحبت کرد ـ مادر برای او بسیار مهم، بیش از حد تهدیدآمیز و بیش از حد لازم است.

در مقابل اعتقاد زیگموند فروید مبنی بر اینکه پدر شخصیت اصلی است، این کتاب این مفهوم را مطرح می‌کند که زنان در واقع به‌مراتب بیشتر با مادر خود درگیرند.

مادران ارتباطی اساسی میان نسل‌ها شکل می‌دهند. مادر بودن حداقل تجربه‌ای سه‌نسلی است

غل‌وزنجیر شدن مادر و دختر به یکدیگر منبع ناامیدی و پرخاشگری است و تا زمانی که خودِ دختر مادر نشود این مسئله بروز پیدا نمی‌کند.

پیوند میان مادران و دختران انتقال سلامت عاطفی و همچنین پاتولوژی را به نسل بعدی از طریق مسیر زنانه تسهیل می‌کند.

تروماهای پردازش‌نشده و بیان‌نشدهٔ والدین، بنا به ضرورت، شکاف‌های ارتباطی بین والدین و فرزند را بر جای می‌گذارد. والدین اغلب تمایل دارند چیزهای تکان‌دهنده را از کودکان خود پنهان کنند با این تصور که می‌خواهند کودک را نجات دهند. بااین‌حال، نتیجه معمولاً زیان‌بارتر از واقعیت است.

هر زنی روابط خود با مادرش را دوباره در ارتباط با دختر کوچکش تجربه می‌کند.

توهم همزیستی برای دوقلوها درست به همان اندازهٔ مادران و دختران می‌تواند ناتوان‌کننده باشد. حسادت، نفرت، خشم همه یا باید انکار شوند یا به شکل مازوخیسم درآیند. اگر رشد شخصیت جدا از دیگری اتفاق نیفتد، احساس عزت‌نفس هیچ شانسی برای رشد ندارد.

همزیستی با مادر در مردان منجر به تهدید هویت جنسی آن‌ها می‌شود.

وقتی دختری باردار می‌شود، گاهی احساس می‌کند دو زوج رقیب به وجود می‌آید. او باید به مادرش وفادار باشد اما از فرزندش نیز مراقبت کند. از دو طرف او را صدا می‌کنند. مادربزرگ و کودک برای جلب‌توجه مادر جوان می‌جنگند.

وابستگی به یک نفرِ به‌خصوص، برای تمام نیازهای عاطفی، نه‌تنها برای مادر بلکه برای کودک نیز می‌تواند عذاب‌آور و ناسالم باشد.

شاید عجیب باشد که فکر کنیم چه اتفاقی می‌افتاد اگر روانکاوی، به‌جای اینکه زاییدهٔ افکار یک مرد باشد، از اندیشهٔ یک زن ناشی می‌شد.

از بدو تولد، سرنوشت زن با جنبه‌های مختلف دوسوگرایی نسبت به مادرش شکل می‌گیرد.

الکترا نشان‌دهندهٔ تعارض مادر  دختری است که مملو از فانتزی‌های قتل و خودکشی است و بغضی که منجر به مازوخیسم و سادیسم می‌شود.

فروید کاملاً از اهمیت مادر آگاه بود، اما با تئوری ادیپی‌اش، که پدر و نه مادر جایگاه اصلی را در زندگی دختر دارد، بازداشته شد.

مشکلات عاطفی مانند مازوخیسم، واژینیسموس، سردمزاجی جنسی، ترس از درآمیختگی و افسردگی پس از زایمان ارتباط تنگاتنگی با تصویر مادر در ذهن زن دارد.

دختر، با فرافکنی خشم فروخورده، از قصد مادر برای انتقام می‌ترسد، انتقامی که با واقعیت مطابقت ندارد اما در فانتزی دختر حضور پیدا می‌کند. واقعیت خارجی همیشه تنها بخشی از واقعیت ماست. عامل تعیین‌کننده واقعیت روانی یا درونی است که می‌تواند ظاهر کاملاً متفاوتی داشته باشد.

روند فرایند تفرد اهمیت حیاتی دارد و می‌تواند هم برای مادر و هم برای دختر بیماری‌زا باشد.

تفرد به میزانی از پرخاشگری سالم نیاز دارد.

تحمل نگرش «مرا نگه دار و اجازه بده بروم» در دختران اغلب‌اوقات برای مادران سخت است.

قابل‌توجه است که تعداد زیادی از زنان جوانی که با مادر خود مشکل دارند امیدوارند که دختر نداشته باشند.

در ردیابی رشد جنسی دختران، مشخص می‌شود که هر مرحلهٔ رو به جلو ممکن است منجر به یک قدم به‌سمت عقب شود. دختر حس می‌کند در جهت مخالف کشیده می‌شود یا، به بیان متفاوت، دختر تمایل دارد به هر پیشرفت با واپس‌روی واکنش نشان دهد.

یکی از شایع‌ترین شکایات زنان ترس از شباهت به مادرشان است. از روی صمیمیت است یا نه، مادر تا زمانی که زنده است در قالب ابژهٔ عشق ـ نفرت درونی و ابژهٔ همانندسازی در کنار دختر باقی خواهد ماند.

زنان اغلب از این احساس رنج می‌برند که بین دوری و دوستی معلق مانده‌اند. آن‌ها نمی‌توانند خودشان را از شر مادرشان بدون این ترس خلاص کنند که او دیگر آن‌ها را دوست نخواهد داشت. بنابراین مازوخیسم زنانه رابطهٔ نزدیکی با مشکلات مربوط به تفرد دارد، به‌خصوص هنگامی که احساس می‌شود رابطهٔ مادر  دختری رابطه‌ای غم‌افزا و انگل‌وارانه است. دختر برای موقعیت منفعل خود هزینه‌ای پرداخت می‌کند که به‌راحتی با رنج و اطاعت همراه می‌شود.

ریشهٔ فانتزی‌های جنسی مازوخیست‌گونهٔ زنان اغلب در خشم سرکوب‌شده نسبت به مادر یافت می‌شود.

در جریان رشد دختر، پدر می‌تواند کارکرد جداکننده‌ای میان مادر و دختر داشته باشد (۲۰). پدر، با کمک به دختر برای اینکه مادر را دیگر به‌چشم قدرت مطلق نبیند، می‌تواند فرایند تفرد او را امکان‌پذیرتر کند.

توانایی مادر در تحمل خصومت، بدون احساس طرد شدن، نقش تعیین‌کننده‌ای دارد.

بدیهی است که کودک عشق را القا می‌کند، اما دربردارندهٔ نفرت نیز هست. عصبانیت سرکوب‌شده نسبت به کودک، غم و اندوه برای کودکیِ ازدست‌رفتهٔ خود، فرصت‌های بربادرفته، مشکلاتی که هر زن می‌تواند در نقش مادر با آن روبه‌رو شود، همهٔ این‌ها ممکن است با آشفتگی‌های بزرگی ظاهر شوند.