کتاب روح خدا

ما حاضریم جمع کثیری از فلاسفه اروپا را به محضر ایشان بیاوریم تا از فکر و علم ایشان استفاده بیشتری شود و ما می‌دانیم که در آن‌جا بیش از اینجا مفید واقع می شوند.» وقتی پیشنهادشان ترجمه شد، حاج‌آقا روح‌الله با حالتی خاص رو به مترجم گفت: «به این آقایان بگو من یک ساعت محضر درس آقای بروجردی را به کلّ حکومت انگلستان نمی‌دهم.»

تا قلم در دست دارم کارهای مخالف مصالح مملکت را برملا می‌کنم...» امام نامه را برای اطرافیانش خواند. وقتی خواندن اعلامیه تمام شد، رنگ از چهره همه پریده بود: «آقا اسم شاه را آورده‌اید... خیلی خطرناک است!» صلابت از چهره امام می‌بارید: «قل لن یُصیبنا إلّا ما کتب الله لنا... هرچه خدا بخواهد همان خواهد شد. شما بروید کارتان را بکنید!»

یک بار برخی از علمای نجف خدمت امام رسیدند و اعتراض کردند: «آقا! رسم مراجع اینجا این است که هفته‌ای مثلاً دو سه مرتبه بیشتر به حرم نمی‌روند. بهتر است شما هم هفته‌ای یک یا دو مرتبه به حرم مشرف شوید نه هر روز!» امام در پاسخ گفت: «والله ظلم است کسی در کنار دریای علم امیرالمؤمنین باشد و تشنه بخوابد. شما چی می‌فرمایید؟!» معترضین دیگر حرفی برای گفتن نداشتند.

اختیار امام و آیت‌الله بهاءالدینی از رفقای قدیمیِ هم بودند. اوایل انقلاب،‌ یک شب که آیت‌الله بهاءالدینی به امام گفته بود: «آقا! حرکت شما الهی است؛ ولی نفوس مردم آمادگی و تحمل کافی ندارند. شما کار بزرگی کردید و باید پای آن بایستید!» امام جواب داد: «آقای بهاءالدینی! همه چیز در اختیار من است؛ ولی خودم در اختیار خودم نیستم!»

«مادرجان! شنیدم عروسی شما با امام در ماه مبارک رمضان بود؛ چرا ماه رمضان؟!» «بله چون آن موقع درس‌ها تعطیل می‌شد. آقا اینقدر به درسشان مقیّد بودند که حاضر نبودند برای ازدواج هم درس خود را تعطیل کنند!»

امام گفت: «احمد من که عبور کردم؛ ولی اینجا خیلی سخت می‌گیرند!» بعد امام دستش را تکان داد و گفت: «احمد! حتی اگر دستت را اینطوری تکان بدهی، این تکان دست اینجا با تو هست و باید برای آن پاسخ داشته باشی!»

یک بار برخی از علمای نجف خدمت امام رسیدند و اعتراض کردند: «آقا! رسم مراجع اینجا این است که هفته‌ای مثلاً دو سه مرتبه بیشتر به حرم نمی‌روند. بهتر است شما هم هفته‌ای یک یا دو مرتبه به حرم مشرف شوید نه هر روز!» امام در پاسخ گفت: «والله ظلم است کسی در کنار دریای علم امیرالمؤمنین باشد و تشنه بخوابد. شما چی می‌فرمایید؟!» معترضین دیگر حرفی برای گفتن نداشتند.

روح‌الله با حالتی خاص رو به مترجم گفت: «به این آقایان بگو من یک ساعت محضر درس آقای بروجردی را به کلّ حکومت انگلستان نمی‌دهم.»

او تبر ابراهیمی‌اش را بر گردن بت‌های رنگارنگ دوران؛ لیبرالیسم، کاپیتالیسم، مارکسیسم، ماتریالیسم، ناسیونالیسم و فمینیسم فرود آورد. او جبهه شرک را به مبارزه طلبید

بعد هم با تأکید فراوان، سفارش همسرش را کرده بود: «مادر خیلی احتیاج به خدمت دارد. از هر جهت مادی و معنوی، رضایت او را به دست آورید. نگذارید نگرانی پیدا کند. راحتی او را فراهم کنید...»

استاد مطهری تازه از پاریس برگشته بود. از او پرسیدند: «چه دیدی؟!» گفت: «چهارتا «آمَنَ» (ایمان آورد) دیدم. اولا آمن بهدفه؛ به هدفش ایمان دارد. دنیا جمع شود، نمی‌تواند او را از هدفش منحرف کند. آمن بسَبیله؛ به راهی که برای هدفش انتخاب کرده ایمان دارد. آمن بقوله؛ افرادی می‌آیند به ایشان می‌گویند کمی آرام‌تر، مردم سرد می‌شوند؛ امّا می‌گوید:‌ مردم این‌طور نیستند که شما می‌گویید؛ من مردم را از شما بهتر می‌شناسم و از همه بالاتر، آمن بربّه. در جلسه خصوصی، ایشان به من گفت: فلانی! این ما نیستیم که این نهضت را ایجاد کردیم. من دست خدا را حس می‌کنم»

بعد از فوت حضرت آیت الله بروجردی و اوایل مرجعیتِ امام، شور دیگری در مردم ‌ به‌پا شده بود. رژیم هم سعی می‌کرد جایگاه امام را خراب کند. یک روز به امام گفتم: «از گوشه و کنار علیه مرجعیت شما تبلیغات می شود!» امام گفت: «من باکی از این مسائل ندارم. شما هم کاری نداشته باشید. مردم با ما هستند. این یادتان باشد!» پانزده سال گذشت. امام به زندان و تبعید رفت. وقتی به ایران بازگشت، روزی به من گفت: «فلانی! یادت هست یک وقت جمله‌ای در باب مرجعیت گفتی و من جوابی به تو دادم؟» گفتم: «بله آقا» امام گفت:‌ «احتمال نمی‌دهی این تبعید چندساله به خاطر این باشد که گفتم مردم با ما هستند و نگفتم خدا با ماست؟!»

نشنو از نی کآن نوای بینواست بشنو از دل کآن حریم کبریاست نی بسوزد تل خاکستر شود دل بسوزد خانه دلبر شود

در جلسه خصوصی، ایشان به من گفت: فلانی! این ما نیستیم که این نهضت را ایجاد کردیم. من دست خدا را حس می‌کنم»

«ما معادله جهانی و معیارهای اجتماعی و سیاسی‌ای که تا به حال به واسطه آن تمام مسائل جهان سنجیده می‌شده است را شکسته‌ایم. ما خود چارچوب جدیدی ساخته‌ایم که در آن عدل را ملاک دفاع و ظلم را ملاک حمله گرفته‌ایم. از هر عادلی دفاع می‌کنیم و بر هر ظالمی می‌تازیم، حال شما اسمش را هر چه می‌خواهید بگذارید. ما این سنگ را بنا خواهیم گذاشت. امید است کسانی پیدا شوند که ساختمان بزرگ سازمان ملل و شورای امنیت و سایر سازمانها و شوراها را بر این پایه بنا کنند؛ نه بر پایه نفوذ سرمایه‌داران و قدرتمندان که هر موقعی که خواستند هر کسی را محکوم کنند، بلافاصله محکوم نمایند! آری با ضوابط شما من هیچ نمی دانم و بهتر است که ندانم!»

در زمان رضاشاه، در مدرسه فیضیه نشسته بودیم که یکی از مأموران شاه وارد مدرسه شد. شروع به فحّاشی و قُلدری کرد. همه کُپ کرده بودیم! یک‌دفعه دیدیم طلبه جوانی جلو آمد و سیلی محکمی به گوش مأمور نواخت...! جلو که رفتیم، دیدیم سیدروح‌الله خمینی است.

در مسیر سفر حج، دلش حسابی برای همسرش تنگ شده بود... دست به قلم شد: «تَصَدُّقَت شوم؛ الهی قربانت بروم، در این مدت که مبتلای به جدایی از آن نور چشم عزیز و قوّت قلبم گردیدم، متذکر شما هستم و صورت زیبایت در آئینهٔ قلبم منقوش است. عزیزم امیدوارم خداوند شما را به سلامت و خوشی در پناه خودش حفظ کند. حالِ من با هر شدتی باشد می‌گذرد؛ ولی بحمداللّه تا کنون هرچه پیش آمد خوش بوده و الآن در شهر زیبای بیروت هستم. حقیقتاً جای شما خالی است. برای تماشای شهر و دریا خیلی منظرهٔ خوش دارد. صد حیف که محبوب عزیزم همراه نیست که این منظرهٔ عالی به دل بچسبد... دلم برای پسرت تنگ شده است. امید است هر دو به سلامت و سعادت در تحت مراقبت آن عزیز و محافظت خدای متعال باشند... تصدّقت، قربانت؛ روح اللّه.»

یک بار یکی از شخصیت‌های انقلابی آمده بود پیش امام و از توطئه‌ها گلایه می‌کرد... امام به آرامی دست به سینه‌اش زد و فرمود: «تو چرا می‌ترسی؟ هیچ طوری نمی‌شود!

مهمانی خیلی مهمی بود. خیلی از بازاری‌های تهران جمع بودند. امام هم که تازه آزاد شده بود سر سفره نشسته بود. ناهار که تمام شد، یکی از بازاری‌ها شروع کرد: «آقا... این بازاری‌های متدیّن تهرون برای آزادی شما چه ها کردند...!» امام یک دفعه سرش رو آورد بالا: «بیخود کردند!» همه جا خورده بودند. امام گفت: «اگه برای خدا کردند، خود خدا اجرشان را بدهد. اگه برای من کردند، من چیزی برای آن‌ها ندارم.»

معمولا افراد به نزدیکان خود بیشتر توجه می‌کنند ولی امام برعکس بود! هرکس به امام نزدیک‌تر بود،‌ در ظاهر کمتر به او توجه می‌کرد. مثلا اگر یکی از فرزندان امام یا یکی از ماها که شاگردان نزدیک امام بودیم نزد پیشش می‌رفتیم، خیلی معمولی با ما برخورد می‌کرد. ولی وقتی یک طلبه معمولی بعد از درس می‌آمد و سؤالی داشت،‌ با او حسابی گرم می‌گرفت. بعداً فهمیدیم که امام می‌خواسته اینجوری اخلاص ما را بالا ببرد...

صلابت از چهره امام می‌بارید: «قل لن یُصیبنا إلّا ما کتب الله لنا... هرچه خدا بخواهد همان خواهد شد. شما بروید کارتان را بکنید!»

«اسلام را به شما بد معرفی کرده‌اند... والله اسلام تمامش سیاست است!

«هر کس بخواهد از آدمیّت سر دربیاورد و آدم بشود باید دائم قرآن بخواند!»

«من با بیشترین توانم برای بسیجی‌ها دعا می‌کنم.»

«وقتی امام دیدند من قانع نمی‌شوم،‌ فرمودند: آقای طالقانی! شاید این حکم از طرف امام زمان باشد. این را که شنیدم دستم لرزید. دیگر نمی‌توانستم حتی پاسخ امام را بدهم.»

«اینکه فرموده‌اند بهشت زیر پای مادران است؛ می‌دانی یعنی چه؟» گفتم: «یعنی چه؟» امام گفت: «یعنی باید این‌قدر جلوی پای مادر صورت به خاک بمالی تا خدا تو را به بهشت ببرد!»

«ما انقلاب‌مان را در جنگ به جهان صادر نموده‌ایم... ما در جنگ، دوستان و دشمنان‌مان را شناخته‌ایم، ما در جنگ به این نتیجه رسیده‌ایم که باید روی پای خودمان بایستیم، ما در جنگ ابهت دو ابرقدرت شرق و غرب را شکستیم،... ما در جنگ حس برادری و وطن‌دوستی را در نهاد یکایک مردمان بارور کردیم، ما در جنگ به مردم جهان و خصوصاً مردم منطقه نشان دادیم که علیه تمامی قدرت‌ها و ابرقدرت‌ها سالیان سال می‌توان مبارزه کرد، تنها در جنگ بود که صنایع نظامی ما از رشد آن‌چنانی برخوردار شد. و از همه این‌ها مهم‌تر استمرار روح اسلام انقلابی در پرتو جنگ تحقق یافت... جنگ ما جنگ حق و باطل بود و تمام‌شدنی نیست، جنگ ما جنگ فقر و غنا بود، جنگ ما جنگ ایمان و رذالت بود و این جنگ از آدم تا ختم زندگی وجود دارد...

«مادرجان! شنیدم عروسی شما با امام در ماه مبارک رمضان بود؛ چرا ماه رمضان؟!» «بله چون آن موقع درس‌ها تعطیل می‌شد. آقا اینقدر به درسشان مقیّد بودند که حاضر نبودند برای ازدواج هم درس خود را تعطیل کنند!»

روزی فرزندش سیدمصطفی از کوزه طلبه‌ای در مدرسه فیضیه آب خورد. کوزه را آب کشیدند... گفتند:‌ «پدرش فلسفه می‌گوید!» این برخورد تکفیرآمیز در ذهن روح‌الله جوان نقش بست. ده‌ها سال بعد که در نامه تاریخی‌اش با طلاب جوان درد دل می‌کرد، این حکایت را به خاطر آورد. نوشت: «اگر همین روند ادامه می‌یافت، وضع روحانیت و حوزه‌ها، وضع کلیساهای قرون وسطی می‌شد...»

«علی اکبر حَکمی زاده»، روحانی سرشناس ساکن قم و از رفقای نزدیک «احمد کسروی»، کتابی ۳۸ صفحه‌ای نوشت به نام «اسرار هزارساله» در نقد مذهب تشیّع و روحانیت و در دفاع از فرقه وهابیّت. کتاب با این جملات آغاز می‌شد: «دعوت از پیشوایان دین کنونی ایران و سخنرانان و نویسندگان و جمعیت‌های طرفدار آن... چیزی که شما دین نامیده‌اید، ۹۵ درصدش گمراهی است!» حاج‌آقا روح‌الله، همه درس و بحث خودش را چهل روز تعطیل کرد. نتیجه این اعتکاف چهل روزه شد کتاب «کشف الاسرار» که در سیزده فصل به همه شبهات «اسرار هزارساله» پاسخ داده بود. انتشار این کتاب همان و خاموش شدن آتش فتنه همان.