بریده‌هایی از کتاب ماتریس ذهن

تا تجربه و اندیشهٔ اصلی از طریق زبان و در حافظهٔ هشیار و ناهشیار حفظ نشود، در اکنونِ بی‌پایانی گرفتار خواهیم شد که نه می‌توان در آن تأمل کرد و نه می‌توان از آن آموخت.

هیچ پاره‌ای از گذشته از میان نمی‌رود؛ چنین چیزی شدنی نیست، زیرا گذشته تغییر نمی‌پذیرد. اما، می‌توان پاره‌ای از تاریخ خود را نادیده انگاشت.

نمی‌توان جایی را ترک کرد که هرگز در آنجا نبوده‌ایم (رجوع کنید به سرلز، ۱۹۸۲).

بارها به این گمان افتاده‌ام که روان اشخاص نوروتیک، بیش از هر منبع دیگری، خزانهٔ صُورِ دیرینِ رشد و تحول آدمی است (فروید، ۱۹۱۷-۱۹۱۶، صص ۳۷۱-۳۷۰).

با نادیده‌گرفتنِ تاریخِ گفت‌وگویی که مقدم بر ما، و به یک معنا، آفرینندهٔ ما در زمان حال بوده است، کمتر می‌توانیم از طریق نهادها و معانی و اندیشه‌ها و احساسات و هنر و آنچه آفریده‌ایم، خود را به‌تمامی بازشناسیم و درک کنیم. هر قدر بیشتر بخشی از این گفتمان را نادیده بگیریم، از خود تهی شده‌ایم، زیرا به همان‌سان، بی‌خویشتن (یعنی، بی‌تأمل در خود) زیسته‌ایم.

دوپارگی موضوع همواره همراه است با دوپارگی ایگو. احساس گم‌شدن بخشی از خود بیمار، بخشی است از تجربهٔ دوپارگی ایگو، زیرا هر رابطهٔ پاره‌موضوعی ضرورتاً بازتابی است از تنها یک وجهِ جداافتادهٔ خود.

آنکه از رابطه محروم بماند شاید به بقای جسمانی خود ادامه دهد، اما از ظرفیت کامل زیستن بی‌بهره است.

آگدن می‌گوید خیال‌پروری روان‌کاو بر رابطهٔ درمانی اثر می‌گذارد و تفکر بیمار را دگرگون می‌کند.

گذار از نظریهٔ لیبیدو به نظریهٔ روابط موضوعی از دههٔ ۱۹۲۰ آغاز شد. چهره‌های شاخص این گذار یا روان‌کاوانی مانند کلاین و بالینت بودند که به بریتانیا کوچیدند یا کسانی مانند فربرن و وینیکات که اصالت بریتانیایی داشتند.

نظریه‌های روابط موضوعی با نظریه‌های بین‌شخصی یکی نیستند: در روابط موضوعی فرایندهای ناهشیار جایگاهی بنیادین دارد.

رهیافت روابط موضوعی تحولی است در روان‌کاوی بریتانیایی که در آن وجوه ناهشیار رابطه نقشی محوری دارد.

آدمی در مقام موجودی اجتماعی در بطن ماتریس ارتباط رشد و تحول می‌یابد و بیش و پیش از هر چیز رابطه‌جو است، نه لذت‌جو.

ظرفیت مادر یا مراقب اولیه در نگهداری و ارتباط چشمی با نوزاد و نشاندن او در مرکز هستی خود، توان گذار از نخستین سال‌های زندگی را به نوزاد می‌بخشد و اینها همان‌قدر در رشد و تحول شخصیت مهم‌اند که انحلال عقدهٔ اُدیپ.

روابط موضوعی رهیافتی است که رابطهٔ روان‌درمانگر و بیمار را بازتابی از دوگانهٔ مادر و کودک می‌داند.

بیون در رهیافت تأویلی و پدیدارشناختی‌اش -خاصه در دورهٔ متأخر- درمان روان‌کاوی را رؤیایی دونفره می‌انگاشت.

نظریه و سنت کلاینی فهم ما را از ذهن آدمی وارد قلمروی ژرف‌تر و اسرارآمیزتر از مدل تعارض و سائق فروید کرد.

روان‌کاوان کلاینی و هم دیگر اعضای مکتب روابط موضوعی بریتانیایی از مشاهدهٔ مستقیم نوزادان و کودکان، به این حقیقت تأثرانگیز رسیدند که برای نوزادِ نحیف و ضعیف، نیازهای ارضا نشده مسألهٔ مرگ و زندگی است. آنان با دو بالِ تجربه و تحلیل از این واقعیت پرده برداشتند که خشم و خروش بدوی و اضطراب سایکوتیکِ برخی بزرگسالان تجربه‌ای دقیقاً مشابه و البته مسألهٔ مرگ و زندگی است.

وظیفهٔ ویژهٔ روان‌کاو یافتن زبان و شیوهٔ بودن و حالتی وجودی است تا از رهگذر آن هرچه بیشتر بتواند تجارب بیمار را دربرگیرد و بدین‌سان جراحات گذشتهٔ او را شفا بخشد (آگدن، ۱۹۹۷).