کتاب سیره تربیتی پیامبران؛ حضرت یوسف (ع)، جلد دوم

در حدیثی آمده است که پیامبر اکرم‌صلی‌الله‌علیه‌وآله دعای معروف غریق (﴿یا اللَّهُ یا رَحْمَانُ یا رَحِیمُ یا مُقَلِّبَ الْقُلُوبِ ثَبِّتْ قَلْبِی عَلَی دِینِک﴾) را می‌خواند. این دعایی است که انسان را بر ایمان مستقر می‌کند. کسی از حضرت سؤال کرد: شما چرا این دعا را می‌خوانید؟! شما که پیغمبر خدا هستید! حضرت می‌فرمایند: هیچ‌کس در امان نیست. قلب مانند پَری است که در بیابان افتاده باشد و هر نسیمی آن را به این سو و آن سو می‌برد.

هرقدر انسان نزد خدا ذلیل باشد، نشانهٔ یافتن عظمت حق در اوست. هرچه انسان پیشانی ذلت و افتقار نزد خدا بر زمین بزند، در ارتباط با مردم، رشدیافته‌تر می‌شود

اما اگر مالکیت را از خودش ندید و از خدا دید، خودخواهی ندارد! هرچه انفاق کند، بیشتر می‌شود. می‌داند که این وعدهٔ الهی است.

کسی که معاد را باور دارد، پوچی و یأس در وجودش راه پیدا نمی‌کند.

گاهی ماشین انسان پنچر می‌شود تا جان او را حفظ کنند. اگر این مناسبات را بدانیم، در اتفاقات به‌ظاهر ناخوشایند، به‌سرعت معترض نمی‌شویم.

آیت‌الله بهجت‌رحمه‌الله می‌فرمود: اعمال ما شرایط زیادی برای قبولی دارد؛ برای همین نباید زیاد به اعمالمان دل ببندیم؛ هرچند باید همهٔ آنها را انجام داده و بر حدودشان مواظبت کنیم.

تحلیل‌های کسی که به معاد باور دارد، با کسی که به آن باور ندارد، بسیار متفاوت می‌شود.

آنچه گفته شد، نوعی دل‌گرمی ساده‌انگارانه نیست؛ بلکه بینشی حقیقی و یک واقعیت است. اگر این بینش ایجاد شود، تحمل انسان‌ها بسیار بالاتر می‌رود و نگاهشان عمیق و همه‌جانبه می‌شود.

وقتی زلیخا آواره و یوسف‌علیه‌السلام عزیز مصر شد، یوسف‌علیه‌السلام با جلال و شوکت در حال عبور بود که زلیخا به‌هیئت گدایی بر سر راه او ظاهر شد. یوسف‌علیه‌السلام گفت: چه‌چیزی باعث شد که تا این حد مبتلا شوی؟ گفت: جمال و زیبایی تو. یوسف‌علیه‌السلام گفت: اگر کسی را که در آخرالزمان می‌آید و نهایت همهٔ کمالات و نبیّ خاتم است، ببینی، چگونه می‌توانی در مقابل جاذبه‌ها و زیبایی‌های او دوام بیاوری؟! زلیخا گفت: همین حالا به او محبت پیدا کردم. گفت: چگونه؟ گفت: چون تو گفتی! تو را باور دارم و تا از او گفتی، محبتش در دلم نشست. عشق به محبوبی که نبیِ خداست، می‌تواند عاشق را یک‌باره با پیامبر ختمی‌مرتبت مرتبط کند و گفته‌اند که همین سبب نجات زلیخا شد. از اینجا نیز ماجرا به‌گونه‌ای شد که دیگر یوسف‌علیه‌السلام به‌دنبال زلیخا رفت.

سختی با شدید شدن احساس، بیشتر ادراک می‌شود. گاهی انسان سختی زیادی دارد، اما آن را کم احساس می‌کند؛ چون نفس او در گشایش است. گاهی انسان سختی کمی دارد، اما چون نفس او آن را زیاد می‌بیند؛ احساس سختی بیشتری می‌کند. اگر سختی زیاد باشد و احساس سختی نیز زیاد باشد، سختی مضاعف می‌شود.

کسانی که جاذبه‌های الهی جذبشان می‌کند، می‌ترسند که نکند این جاذبه‌ها از دست برود و حواس خود را بیشتر متوجه خدا می‌کنند. آنها دیگر نمی‌توانند ازدست‌دادن را تحمل کنند، برای همین ترسان‌تر از ما هستند که چیزی نداریم.

انسانِ ناباور به معاد، اگر در حیات دنیا دچار سرخوردگی و شکست شود، همه‌چیز برایش تمام می‌شود؛ اما کسی که به معاد باور دارد، می‌داند که حیات دنیا، تنها برههٔ کوچکی از زندگی است؛ برای همین در مشکلات نیز این توان را پیدا می‌کند که تغییر ایجاد کند. البته مراتب باور به معاد، مراتب توان و قدرت را در انسان ایجاد می‌کند و مراتب باور به دنیا مراتب توقف و خلود به دنیا را به‌دنبال دارد