بریده‌هایی از کتاب هم سفر آتش و برف

«ما زن‌های شهدا جانبازهایِ گمنامِ این جنگ هستیم.»

گفت «اگه بگم دیدار به قیامت، ناراحت می‌شی از دستم؟» گفتم «خداحافظ قشنگ تره. همین رو بگو!» گفت «این هم یه‌جور خداحافظیه دیگه.» گفتم «ولی از اون‌هاشه که بوی دوری می‌ده.» گفت «هر وداعی بوی دوری می‌ده آخه.» گفتم «قشنگی دوری به سلام بعدشه. من چشمم به در می‌مونه تا تو با سلامِت برگردی.»

«ما زن‌های شهدا جانبازهایِ گمنامِ این جنگ هستیم.»

چند ساعت بعد، توی خلوت تنهایی‌مان، به‌اش گفتم «تو... آدم... زیاد کشتهٔ، سعید؟» گفت «آدم نه. دشمن زیاد کشته‌م.» گفتم «ایرانی چی؟ بار اولت بود؟» گفت «ایرانی اگه از پشت خنجر بزنه، دیگه هموطن نیست، دیگه همخون نیست، دیگه دوست نیست. هیچ فرقی با عراقی و آمریکایی و اسرائیلی نداره.» گفتم «می‌گی یعنی همه‌شون گول خورده‌ن؟» گفت «بدجور. حرصم از اون‌هاییه که یه نقشهٔ ماهرانه چیده‌ن تا ایرانی بیاد جلو ایرانی وایسه. اون تیرها حق اون حقه‌بازها بود، نه اون‌هایی که گول‌شون رو خورده‌ن.»

اصلاً بلد نبود خسته بشود.

کتاب هم بود، کتاب‌های سعید، گذاشته بودشان روی تاقچه و می‌گفت «این‌ها سرمایه‌های زندگی من هستن.»

آن‌موقع‌ها زیاد رسم نبود داماد دسته گل بیاورد. یعنی بین پاسدارها زیاد رسم نبود. راستش روشان نمی‌شد. به‌خاطر آن همه شهیدی که داده بودیم روشان نمی‌شد.

باید تنهایی‌هات را خودت تنها تجربه کنی

«ما زن‌های شهدا جانبازهایِ گمنامِ این جنگ هستیم.»

گفت «ایرانی اگه از پشت خنجر بزنه، دیگه هموطن نیست، دیگه همخون نیست، دیگه دوست نیست. هیچ فرقی با عراقی و آمریکایی و اسرائیلی نداره.»

صدّام بمباران شیمیایی حلبچه را انداخته بود گردن ایران. گفته بود به تلافی هم که شده، می‌آید پاوه را شیمیایی می‌زند. در صورتی که همه می‌دانستند کار خودش است. تمام شهرهای نزدیک مرز را خودش زده بود. دوجِیله، بیاره، عنب. حتا دوآبِ ما را زده بود، که نزدیک نوسود بود و با ما فقط ۲۵ کیلومتر فاصله داشت. آن‌جا دیگر همه ماسک زده بودند. سعید هم زده بود. منتها شدت مواد شیمیایی آن‌قدر زیاد بود که بدن سعید آن آخرها بدجوری قرمز شده بود و بدجوری می‌خارید. حتا اثرش روی من هم مانده که می‌رفتم توی مردم آواره و یا آب دست‌شان می‌دادم، یا دست به سر و روی بچه‌هاشان می‌کشیدم، یا کمک می‌کردم تیمار بشوند و سرپا بمانند.

مثل خیلی از زن‌های ایرانی. به دیده نشدن عادت کرده بودم

انگار خودش هم فهمیده بود تنها کاری که روی زمین مانده فقط مُردن است.

احمد گفت «اون شب بالاخره بزرگ شدی، بابا؟»