بریده‌هایی از کتاب هنر از دریچه نظریه

«اثر هنری»- هر آن چیزی است که احساس مخاطب را با لذت زیبایی‌شناسانه درگیر کند.

فضیلت‌های چهارگانه به چهار هنران تعبیر شده‌است: اعتدال، هنر، خرد و نیرو

به واسطهٔ هنر، آدمی به معبود خود تقرب پیدا می‌کند

«واژهٔ اوستایی arata، به معنی امر مقدس، از همین ریشه است؛ چون به وساطت امر مقدس است که امور عالم به هم مرتبط می‌شوند، از کثرات خارج می‌شوند و به امر وحدانی اتصال می‌یابند. به عبارت دیگر، از هاویهٔ مظلمه درمی‌آیند و سامانمند می‌شوند. درواقع، به مدد امر مقدسِ آرته است که آسمان و زمین، اسماء و خاکیان به وحدتی سامانمند دست می‌یابند

هدف دوم نقد هنری لذت‌بردن از اثر هنری است؛ هدفی که دست‌کمی هم از هدف اول ندارد و در پیوند با آن است. دریافت اثر هنری می‌تواند در لذت‌بردن از آن نقشی یاری‌رسان داشته‌باشد اما باید توجه داشت که همهٔ هدف نقد هنری نه لذت‌باورانه است و نه به دریافت معنا و محتوا محدود می‌شود، بلکه بخشی از آن، شکلی فرهنگی و اجتماعی به خود می‌گیرد و متضمن هدف‌های منتقد در تقسیم یافته‌های خود با دیگران است. این کار را می‌توان انگیزهٔ اجتماعیِ نقد هنری هم نامید.

واژگان کلیدی نقد فرمالیستی عبارت‌اند از: وحدت اجزاء تصویر، انسجام صوری، بهره‌جویی از عنصرهای غیرنمادین و تأکید وسواس‌آمیز بر ویژگی‌های رنگ، مواد و مصالح نقاشی. فرمالیسم تعریف‌شدهٔ امروزی در تئوری‌های معاصر ادبی و گه‌گاه در حوزه‌های هنرهای تجسمی، اغلب در پیوند با فرمالسیت‌های روسی است؛ به‌ویژه ویکتور شکلوفسکی، ولادیمیر پروپ و رومن یاکوبسن که نظریه‌های آنان توجه جنبش‌ها و مکتب‌های ادبی را - ازجمله محفل پراگ، ساختارگرایی فرانسه و نشانه‌شناسی- به خود جلب کرده‌اند.

نقد حسی از قرن نوزدهم و در ضدیت با نقدهای رسمی و آکادمیک با شکلی خشک و عبوس پدیدار شد. این نقدهای رسمی اغلب در پیوند با رویدادهای تاریخی از سوی آکادمی‌ها تشویق می‌شدند. شارل بودلر، اسکار وایلد، آناتول فرانس و والتر پیتر از نویسندگانی بودند که بر ذهنی‌بودن نقد هنری تأکید می‌کردند.