بریده‌هایی از کتاب زال و رودابه

اساسا هر کس راهی نو انتخاب کند، باید در انتظارِ نکوهشِ مردم باشد،

زال پرسید: آیا سوغاتیِ تو برای من پس از سرکوب کردنِ گرگسارانِ مازندران، نابود کردنِ کاخِ آرزوهای من است؟ چنین می خواهی حقِ مرا بدهی؟

به گفته ی فردوسی، ایرانیان پیش از آمدنِ زردشتِ پیامبر نیز یکتاپرست بودند. زردشت با پیامِ پندار، کردار و گفتارِ نیک آمد. در سیر تاریخیِ احکامِ یکتا برای مردمِ جهان، سال ها بعد در سرزمینِ دیگری، پیامبرِ اسلام احکامِ الهی را با زبانِ آن قوم باز گفت. ایرانیان نخستین مردمی بودند که سر بر آستانِ پیامِ آن پیام­ آورِ الهی نهادند، اما هرگز زیرِ بارِ کِبر و نَخوتِ قومِ مهاجمِ عرب که ادعای برتری بر دیگران از جمله ایرانیان داشتند نرفتند.

سنجش (امتحان) و گزینشِ جدی شاه از زال نشان می دهد در آن زمان، کارها و شغل ها (به قولِ این زمانه، مناصب) بر مبنای رابطه ی خویشاوندی (فامیلی) و امتیازی ویژه به کسی سپرده نمی شد، بلکه هر فرد تا شایستگی، هوش و توانایی کافی نداشت به او مقام و جایگاهی داده نمی شد. به اعتباری، کسی صاحبِ حقی می شد که استحقاقِ داشتنِ آن را به دست می آورد.

سام به سیندخت پندی آسمانی داد: جهان چنان است که خدا می خواهد، نمی توان با حکمِ او جنگید. البته ما مردمان، بیهوده، چون و چرا و غوغای بی دلیل داریم. در دنیا، کسی بالا، کسی پایین، کسی مال دار و دیگری بی چیز است؛ آن که بسیار دارد خرسند و دیگری در رنج است، اما آخر و عاقبتِ همه مردن است تا روحِ هر کس آنچه در زمین کاشته در جای دیگر درو کند.

زال پرسید: آیا سوغاتیِ تو برای من پس از سرکوب کردنِ گرگسارانِ مازندران، نابود کردنِ کاخِ آرزوهای من است؟ چنین می خواهی حقِ مرا بدهی؟