معرفی ۵۰ تا از بهترین کتاب‌های تاثیر گذار دنیا

هملت از بهترین کتابهای دنیا است که شکسپیر آن را در سال ۱۶۰۳ منتشر کرد. اگرچه هملت را به‌عنوان یک تراژدی انتقامی می‌شناسند اما شکسپیر داستان ساده‌ی انتقام را به شاهکاری روانشناختی بدل کرده است. هم‌زمان که تردید، اخلاق، مرگ، هویت و بحران وجودی در مرکز روایت این تراژدی قرار دارد، عمق فلسفی و روانشناختی شخصیت اصلی نیز شخصیت‌پردازی در ادبیات و تئاتر را متحول کرده است. ساختار هملت دارای نشانه‌هایی است که به شکل‌گیری تراژدی مدرن کمک کرده؛ از نمایش در نمایش و حضور شبح تا تعلیق اخلاقی. پس از گذشت چند قرن هملت همچنان بر روی صحنه‌های نمایش اجرا می‌شود و مورد استقبال قرار می‌گیرد.

دن‌کیشوت با نویسندگی سروانتس در سال‌های ۱۶۰۵ و ۱۶۱۵، در دو بخش منتشر شد. این اثر پارودی (تقلیدی طنزآمیز و اغراق‌شده با هدف نقد اجتماعی یا تمسخر)، لایه‌های ماجراجویی و فلسفی دارد. کتاب اگرچه در قرن ۱۷ نگاشته شده اما روایت‌های تودرتو، طنز، رئالیسم (واقع‌گرایی) و بازی با واقعیت و خیال در این اثر توانست ساختار رمان در ادبیات را متحول کند. در واقع شخصیت‌های اصلی دن‌کیشوت به نمادهایی ادبی در جهان بدل شدند که نشانگر تقابل واقع‌گرایی و خیال‌پردازی هستند. همچنین، سروانتس با نگاشتن این رمان بر زبان اسپانیایی اثر مهمی گذاشت و واژه‌ها و مفاهیم جدیدی را وارد فرهنگ ادبیات اسپانیایی و جهان کرد. به همین دلایل این کتاب در زمره‌ی کتاب‌هایی که باید بخوانیم قرار می‌گیرد. 

غرور و تعصب را جین آستین در سال ۱۸۱۳ منتشر کرد. این رمان عاشقانه‌اجتماعی، درباره‌ی ماجرای دختر سرکش و جذاب و در عین حال عجیب و غریب خانواده‌ی بنت است که برخلاف عرف آن روز جامعه، پی پیداکردن همسری برای خود نیست. غرور و تعصب که دارای نقد اجتماعی دقیقی درباره‌ی زمانه‌اش است، بر روی مفاهیمی مثل جایگاه زنان و فشارهای طبقاتی و اقتصادی دست می‌گذارد. کتاب، تحلیلی روانشناختی از غرور و البته تعصب ارائه می‌دهد که در شخصیت‌پردازی پیچیده‌ی نقش‌های اصلی داستان نمایان می‌شود. این اثر تاکنون الهام‌بخش ده‌ها اقتباس سینمایی، تلویزیونی و ادبی بوده و از معروف‌ترین کتاب‌های دنیا است. 

این رمان گوتیک (ژانری ادبی که غم، رمز و راز و وحشت را در هم می‌آمیزد) را شارلوت برونته در سال ۱۸۴۷ منتشر کرد. اگرچه اثر دارای المان‌های گوتیک است اما علاوه بر این، عاشقانه‌ای اجتماعی و رمان تکوین شخصیت (رمانی که در آن رشد و تحول فرد طی سالیان بررسی می‌شود) نیز محسوب می‌شود. در واقع، جین ایر نخستین نمونه‌‌ی عالی از روایت اول شخص با تمرکز بر ذهنیت فردی است و روایت آن حول محور استقلال، اخلاق، میل شخصی و نقد ساختارهای طبقاتی می‌چرخد. در این کتاب دختری فقیر و تنها که تحت آموزش‌های سختگیرانه در مدرسه‌ای شبانه روزی بزرگ شده، حالا در خانه‌ی مردی متمول، معلم سرخانه می‌شود و این تازه آغاز ماجرا است. به این دلیل که قهرمان داستان زنی مستقل در قرن ۱۹ است، بهترین کتاب برای مطالعه در حوزه‌ی فمینیسم اولیه محسوب می‌شود. 

بلندی‌های بادگیر تنها اثر امیلی برونته است که در سال ۱۸۴۷ منتشر شد. این کتاب گوتیک، یک تراژدی عاشقانه است که به‌عنوان تراژدی انتقامی نیز شناخته می‌شود. ساختار روایی اثر چندلایه و پیچیده است و روایت‌های تودرتوی آن در زمان خود نوآورانه محسوب می‌شد که بر روایت‌پردازی‌های مدرن اثر گذاشت. داستان روایت عشق شورمند و تا حدی شرارت‌آفرین میان کاترین و هیتکلیف است و یکی از مهم‌ترین آثار جنبش رمانتیسم متأخر به حساب می‌آید. شخصیت هیتکلیف به‌عنوان یکی از نمادین‌ترین ضدقهرمانان ادبیات مطرح است و تحلیل‌های زیادی درباره‌ی منش، خاستگاه و رفتار او نوشته شده. این رمان نیز الهام‌بخش اقتباس‌های زیادی بوده و از بهترین رمان‌های تاریخ است.

این کتاب را هرمان ملویل در سال ۱۸۵۱ منتشر کرد. موبی‌دیک به‌عنوان رمانی ماجراجویی و فلسفی نمونه‌ای برجسته از ادبیات آمریکایی است که تأثیر عمیقی بر نویسندگان قرن ۲۰ گذاشت، به طوری که ویلیام فاکنر گفته بود آرزو داشت این کتاب را خودش نوشته باشد. ملویل با ترکیب ماجراجویی، اسطوره، فلسفه، علم، تاریخ دریانوردی و روانشناسی ساختار رمان را به سطحی جدید رساند. شخصیت‌های این اثر همچنان نمادهای فرهنگی مهمی در تاریخ ادبیات جهان هستند و امکان تفسیرهای متنوعی را فراهم کرده‌اند؛ از الهیات تا سیاست و روانشناسی. به همین علت‌ها موبی‌دیک در فهرست صد کتاب برتر جهان که قبل از مرگ باید خواند جای گرفته است.

پسرکی فقیر به نام پیپ، پس از آشنایی با استلا، دخترخوانده‌ی خانم هاویشام ثروتمند، آرزو می‌کند به طبقه‌ی اشراف راه یابد و سرشار از آرزوهای بزرگی می‌شود که او را به پایتخت و یادگیری آداب اشراف می‌کشاند. این آغاز رمانی از چارلز دیکنز است که در سال ۱۸۶۱ منتشر شد. آرزوهای بزرگ با ژانر تکوین شخصیت، با طنزی اجتماعی نگاشته شده و هم‌زمان رمانی جنایی نیز محسوب می‌شود. این اثر نقدی عمیق بر طبقه، ثروت، جاه‌طلبی و ارزش‌های جامعه است که طنز اجتماعی‌ آن از مهم‌ترین ویژگی‌هایش محسوب می‌شود. همچنین حضور عناصر جنایی ساختار داستان را پیچیده کرده و خواندن آن را برای مخاطبان جذاب می‌کند. 

جنایت و مکافات در سال ۱۸۶۶ با نویسندگی فئودور داستایفسکی منتشر شد. اثری فلسفی و جنایی که تحلیل روانشناختی بی‌سابقه‌ای از ذهنیت یک مجرم ارائه می‌کند. این کتاب با تمرکز بر کشمکش‌های اخلاقی، ایدئولوژی رادیکال، وجدان و رستگاری، توانست بنیان‌های رمان فلسفی و روانشناختی مدرن را شکل دهد. شخصیت راسکولنیکوف و نظریاتش یکی از مهم‌ترین نمونه‌های ایدئولوژی و اخلاق در ادبیات است که تأثیر عمیقی بر نقد ادبی و فلسفه گذاشته. جنایت و مکافات به شکلی گسترده اقتباس، تحلیل و بازخوانی شده و همچنان از آثار کلیدی در دانشگاه‌ها و مطالعات ادبی است. اگر کتاب خوب برای مطالعه می‌خواهید، پیشنهاد ما این رمان است. 

لئو تولستوی این رمان را در سال ۱۸۶۹ منتشر کرد که آمیزه‌ای نوآورانه از رمان، تاریخ و رساله‌ی فلسفی است. تولستوی خود گفته بود «این اثر نه رمان است، نه شعر و نه تاریخ». جنگ و صلح کتابی تاریخی و حماسی است که مایه‌های عمیق فلسفی دارد و با روایت زندگی پنج خانواده‌ی اشرافی روس در دوران جنگ‌های ناپلئونی، تصویری جامع از جامعه‌ی روسیه ارائه می‌دهد. به همین علت نیز این اثر نمونه‌ای عالی از رئالیسم روسی به حساب می‌آید که هم‌زمان دارای شخصیت‌پردازی عمیق و چندلایه است.

میدل مارچ را جورج الیوت در سال ۱۸۷۲ منتشر کرد. رمانی واقع‌گرایانه و البته اجتماعی و روانشناختی که تصویری جامع از جامعه‌ی انگلستان در آستانه‌ی اصلاحات ۱۸۳۲ ارائه می‌دهد. الیوت در این رمان همه‌ی طبقات را در ساختار روایی پیچیده‌ای بررسی می‌کند و هم‌زمان شخصیت‌پردازی چندلایه‌اش به داستان مایه‌هایی قوی از روانشناسی می‌دهد. میدل مارچ به دلیل ساختار روایی‌اش و البته نگاه انسان‌گرایانه، جزو کتاب‌هایی که باید خواند قرار گرفته است. داستان، زندگی مردم شهری کوچک در انگلستان قرن نوزدهم است که موضوعاتی مانند ازدواج، جایگاه زنان، جاه‌طلبی، اصلاحات سیاسی، دین و تضاد میان آرمان‌گرایی و واقعیت را بررسی می‎کند. 

آنا کارنینا یکی دیگر از شاهکارهای تولستوی و جزو بهترین کتاب‌ها برای خواندن است که ژانر آن علاوه بر رئالیسم، تراژدی اجتماعی نیز به حساب می‌آید. این کتاب که در سال ۱۸۷۸ منتشر شده توسط منتقدین به‌عنوان نقطه اوج رئالیسم روسی شناخته می‌شود. اثر با پرداختن به موضوعاتی مانند خیانت، خانواده، اخلاق، جامعه‌ی اشرافی، عشق و تضاد میان فرد و اجتماع تصویری عمیق از زندگی در روسیه‌ی قرن نوزده ارائه می‌کند. در واقع، اختلافی خانوادگی آنا کارنینا را از سن پترزبورگ به مسکو می‌کشاند و همین بهانه‌ای می‌شود برای مو به مو نشان دادن وضعیت فرهنگی و اجتماعی روسیه در آن سال‌ها.

آخرین رمان داستایفسکی پیش از مرگش، برادران کارامازوف بود که در سال ۱۸۸۰ منتشر شد. رمانی فلسفی و الهیاتی با درونمایه‌ای جنایی که پرسش‌های مهمی درباره‌ی خدا، آزادی، اخلاق، رنج و معنای زندگی در ذهن مخاطب ایجاد می‌کند. بدون شک برادران کارامازوف جزو ده کتاب برتر دنیا محسوب می‌شود، چراکه شخصیت‌های اصلی این داستان علاوه بر اینکه هر کدام نماینده‌ی ابعاد مختلفی از تفکر انسانی هستند، از شک و عقل تا ایمان و اخلاق، هم‌زمان نماینده‌ی ذهنیات مختلف جامعه‌ی روسیه در اواخر قرن نوزده نیز به حساب می‌آیند. این رمان تأثیر عمیقی بر نویسندگان و متفکران بزرگ همچون فروید و کامو گذاشته و علاوه بر روانشناسی ادبی، از پیچیده‌ترین رمان‌های جنایی و فلسفی ادبیات جهان است. 

مارسل پروست اثرش را در هفت جلد و طی سال‌های ۱۹۱۳ تا ۱۹۲۷ منتشر کرد. رمانی روانشناختی و فلسفی که از مهم‌ترین آثار ادبی قرن بیست به حساب می‌آید. او در این رمان از تکنیک‌های مدرن ادبی مانند جریان سیال ذهن (افکار و احساسات ذهنی شخصیت به صورت گفتار با خود روایت می‌شود) و ساختار غیرخطی (به هم‌ریختگی ترتیب و سیر زمانی روایت) بهره گرفت و داستان به علت استفاده‌ی نوآورانه از حافظه‌ی غیرارادی، از نقاط عطف تحول روایت مدرن به شمار می‌رود. این اثر که یکی از طولانی‌ترین رمان‌های جهان است موضوعات مختلفی از عشق و حسادت تا هنر، جامعه و زمان را پوشش می‌دهد. قطعاً در جستجوی زمان از دست رفته، از بهترین کتاب‌های تاثیرگذار دنیا است؛ چراکه منتقدان آن را یکی از عمیق‌ترین دستاوردهای ادبی بشر می‌دانند که الهام‌بخش نسل‌های متعددی از نویسندگان بوده است. 

اسم کتاب فرانتس کافکا که در سال ۱۹۱۵ منتشر شد، مسخ است؛ رمانی (نوولا) اگزیستانسیالیستی (هستی‌گرایی)، پوچ‌گرایانه و سوررئال که شاهکار او به حساب می‌آید. در این داستان، بیگانگی انسان مدرن، فروپاشی هویت و ناتوانی در برقراری ارتباط به شکلی نمادین و تکان‌دهنده نمایش داده می‌شود. در واقع گرگور سامسا، شخصیت اصلی داستان، یکی از نمادهای فرهنگی جهان ادبیات است که دهه‌ها موضوع تحلیل‌های فلسفی، روانشناختی و ادبی بوده. این رمان به دلیل سادگی داستان و پیچیدگی معنایی، از آثار کلیدی در شکل‌گیری ادبیات مدرن و جریان سیال ذهن غیرمستقیم به حساب می‌آید. مسخ تأثیر عمیقی بر نویسندگان و متفکران پس از خود گذاشت و از متون بنیادین درباره‌ی بیگانگی انسان در دنیای مدرن است. 

جیمز جویس با انتشار اولیس در سال ۱۹۲۲، انقلابی در فرم رمان، زبان و روایت به وجود آورد و الهام‌بخش نویسندگان بزرگی چون وولف، فاکنر و بکت شد. این اثر مدرن با جریان سیال ذهن، یک روز عادی را (۱۶ ژوئن ۱۹۰۴) به ساختاری حماسی بدل کرد و با این کار، روایت مدرن را از الگوهای کلاسیک جدا ساخت. درواقع اولیس نشان داد که زندگی روزمره هم می‌تواند موضوع حماسه‌ای ادبی باشد. این اثر به دلیل محتوای جنسی و ساختارشکنانه‌اش موقع انتشار در آمریکا ضبط و ممنوع شد و ناشران با به دادگاه کشاندن نهاد سانسور و سانسورکننده، موفق شدند آن را در ۱۹۳۴ مجددا منتشر کنند. دادگاهی که پیروزی آن مسیر انتشار ادبیات مدرن را تغییر داد. به شما پیشنهاد می‌کنیم در صورت امکان، نسخه‌ی زبان اصلی این رمان مهم را مطالعه کنید که در طاقچه موجود است.

کوه جادو در سال ۱۹۲۴ با نویسندگی توماس مان منتشر شد. این اثر فلسفی که رمان تکوین شخصیت هم محسوب می‌شود، یکی از آثار مهم قرن بیست است. نویسنده در این کتاب مسئله‌ی درک زمان را به موضوعی روایی بدل کرده و پژوهش‌های دانشگاه ییل آن را رمانی درباره‌ی خود زمان می‌دانند. رمان در واقع بازتابی از فضای فکری، سیاسی و فرهنگی اروپا در آستانه‌ی جنگ جهانی اول است و در آن، بیماری، مرگ و معنای زندگی بررسی می‌شود. شخصیت‌پردازی‌ها و گفت‌وگوهای ماندگار میان آن‌ها این اثر را نمونه‌ای مهم از رمان فلسفی کرده که همچنان در دانشگاه‌ها تدریس می‌شود و موضوع پژوهش‌های فراوانی درباره‌ی زمان، بیماری، ایدئولوژی و مدرنیته بوده است. 

خانم دالاوی یکی از آثار مهم ویرجینیا وولف است که در سال ۱۹۲۵ منتشر شد. این کتاب از نمونه‌های مهم مدرنیسم ادبی به حساب می‌آید و نویسنده با استفاده از جریان سیال ذهن، روایت را از بیرون به درون ذهن شخصیت‌ها می‌برد یا به بیانی دیگر، تجربه‌ی ذهنی آن‌ها را جایگزین کنش‌های بیرونی می‌کند. رمان یک روز از زندگی کلاریسا دالاوی را روایت می‌کند اما با رفت و برگشت‌های ذهنی، تمام گذشته‌ی او و جامعه‌ی پساجنگ را باز می‌سازد؛ این نگاه به زمان از نوآوری‌های وولف است اما به همین‌جا محدود نمی‌ماند. خانم دالاوی یکی از نخستین بازنمایی‌های ادبی از روانشناسی پساجنگ و نقد مهمی بر جایگاه زنان در جامعه‌ی بریتانیا است.

اسکات فیتزجرالد، گتسبی بزرگ را در سال ۱۹۲۵ منتشر کرد. یک تراژدی اجتماعی که از دلایل مهم‌‌بودنش نقدی است که بر رویای آمریکایی وارد می‌کند و نشان می‌دهد چگونه ثروت، جاه‌طلبی و فساد این رویا را تهی کرده است. این داستان یکی از بهترین بازنمایی‌های دهه‌ی بیست محسوب می‌شود و ساختار رمان نیز با فلش‌بک‌های غیرخطی جزو ادبیات مدرن جای می‌گیرد. شخصیت‌ها و نمادهای آن علاوه بر ورود به فرهنگ عمومی، الهام‌بخش اقتباس‌های زیادی بوده است. گتسبی بزرگ، به خاطر مهمانی‌های عظیم و باشکوهی معروف است که هر یکشنبه در خانه‌اش برگزار می‌کند. او که معلوم نیست از چه طریقی صاحب این حجم از ثروت شده، امیدوار است تا در یکی از این مهمانی‌ها، به طور اتفاقی، معشوقه‌ی سالیانش را ببیند.

قلب سگی را میخائیل بولگاکف نگاشته که نخستین بار در ۱۹۲۵ در شوروی دست به دست گشت. انتشار رسمی آن خارج از شوروی در ۱۹۶۸ و داخل شوروی در ۱۹۸۷ بود. این اثر را پادآرمانشهری، علمی‌تخیلی و هجو می‌دانند که تمثیلی از انقلاب ۱۹۱۷ ارائه می‌دهد. حکومت تلاش دارد انسان جدید بسازد و نویسنده در طی روایت نشان می‌دهد چطور این کار غیرانسانی، خطرناک و محکوم به شکست است. این اثر یکی از مهم‌ترین آثار طنز انتقادی روسیه است و پس از انتشار به پدیده‌ای فرهنگی در این کشور بدل شد. اقتباس‌های سینمایی و نمایشی متعددی از این اثر در روسیه ساخته شده چراکه روایت نشان می‌دهد چطور ایدئولوژی تحمیلی منشأ مشکلات انسانی است. 

خشم و هیاهو به نویسندگی ویلیام فاکنر را یکی از پیچیده‌ترین رمان‌های ادبیات آمریکا می‌دانند که در سال ۱۹۲۹ منتشر شد. این رمان مدرن، با جریان سیال ذهن دارای حال و هوای گوتیک جنوبی نیز هست و در چهار بخش روایت می‌شود؛ سه بخش نخست از دید سه برادر کامپسون و بخش آخر با روایت دانای کل. این ساختار چندصدایی و غیرخطی از مهم‌ترین نوآوری‌های ادبیات مدرنیستی است و البته یکی از بخش‌ها توسط کسی روایت می‌شود که ناتوانی ذهنی دارد و به همین سبب روایتش آشفته و زمان‌پریش است. این ساختار پیچیده و نمادپردازی‌ها خشم و هیاهو را به یکی از آثار اصلی در مطالعات مدرنیسم و روایت‌شناسی بدل کرده.

سفر به انتهای شب یکی از بهترین کتاب‌های قرن بیستم است که سلین آن را در ۱۹۳۲ منتشر کرد. این رمان پوچ‌گرایانه و پیکارسک محسوب می‌شود. پیکارسک یعنی شخصیت اصلی آن با وجود بی‌هویتی و آوارگی دارای زیرکی و هوشمندی هم هست و مخاطب شاهد تغییراتی است که در او اتفاق می‌افتد. سلین در این شاهکار ادبیات مدرن، از زبان محاوره، عامیانه و شکسته استفاده می‌کند که یکی از نوآوری‌های اصلی داستان است. سفر به انتهای شب تصویری تیره از جنگ، استعمار، سرمایه‌داری، فقر و فروپاشی اخلاقی ارائه می‌کند و پژوهش‌های دانشگاهی آن را نمونه‌ای عالی از نوشتار نهیلیستی (پوچ‌گرایانه) می‌دانند. این کتاب بر نویسندگان بزرگی چون بکت، ویلیام اس. باروز و میلر اثر گذاشته و همچنان یکی از مهم‌ترین کتاب ها درباره‌ی پوچی، سرگشتگی و انزجار از مدرنیته است.

بوف کور بهترین کتاب برای مطالعه در ادبیات مدرن ایران است. صادق هدایت آن را در سال ۱۹۳۶ (در ۱۳۱۵/۱۹۳۶ یا ۱۹۳۷، نخست در نسخه‌ای محدود در بمبئی) منتشر کرد و کتابی اگزیستانسیالیستی و سوررئالیستی (فراواقع‌گرایی) محسوب می‌شود. این اثر درواقع ورود ادبیات فارسی به مدرنیسم است که ساختار سنتی روایت را دگرگون کرد. رمان از دو بخش تشکیل شده که زمان، مکان و هویت در آن فرو می‌پاشد. همچنین المان‌هایی مانند روایت اول‌شخص نامطمئن، ذهن آشفته‌ی راوی و تداخل رویا و واقعیت، آن را به نمونه‌ای مهم در حوزه‌ی روان‌کاوی ادبی بدل کرده است. بوف کور به زبان‌های متعددی ترجمه شده و داستانش حول محور تنهایی، مرگ، بی‌معنایی و گسست فرهنگی می‌چرخد که بازتاب بحران انسان مدرن در زمانه‌ی خودش است. 

ژان‌پل سارتر رمان تهوع را در سال ۱۹۳۸ منتشر کرد. این اثر فلسفی یکی از نخستین کتاب‌هایی است که ایده‌ی اگزیستانسیالیسم را در قالب رمان روایت می‌کند. قهرمان داستان در مواجهه با جهان دچار حالتی می‌شود که آن را تهوع می‌نامد؛ نوعی وحشت از وجود بی‌دلیل و بی‌ریشه‌ی اشیا و انسان‌ها. ساختار تهوع به شکل یادداشت‌های روزانه نوشته شده که مخاطب را وارد ذهن راوی می‌کند و مضامینی مثل آزادی، مسئولیت، تنهایی و اصالت را به صورت ادبی و روایی مورد بررسی قرار می‌دهد. این رمان نقش مهمی در گسترش اگزیستانسیالیسم در اروپا و آمریکا داشت و از کتاب‌های خوب در حوزه‌ی روایت‌های فلسفی به شمار می‌رود.

خوشه‌های خشم یکی از صد رمان برتر قرن بیستم است که جان اشتاین بک آن را در سال ۱۹۳۹ منتشر کرد. این کتاب درباره‌ی خانواده‌ای است که در اثر خشکسالی و بحران اقتصادی به‌اجبار مهاجرت می‌کنند. این روایت سند ادبی مهمی از رنج مهاجرت اجباری است و البته اشتاین بک با بی‌پروایی به نقد بی‌عدالتی، استثمار، فقر و خشونت نهادی می‌پردازد. ساختار روایی این رمان نیز نوآورانه بود؛ به طوری که کلیت کتاب از دو نوع بخش تشکیل شده: بخش‌هایی که زندگی خانواده‌ی تام جود را پی می‌گیرد و بخش‌هایی که وضعیت اجتماعی آمریکا را به شکل نمادین و شاعرانه توصیف می‌کند. به همین علت‌ها این کتاب را رئالیستی و سیاسی‌اجتماعی می‌دانند و همچنان در مدارس و دانشگاه‌ها تدریس می‌شود.

بیگانه عنوان رمانی از آلبر کامو است که در سال ۱۹۴۲ منتشر و بعدتر به یکی از شاهکارهای ادبیات قرن بیستم تبدیل شد. در بیگانه کامو به روایت زندگی مردی به نام مرسو پرداخته است. او از زندگی و روابط انسانی خسته شده و به دنبال حقیقت و معنای زندگی است. درواقع نویسنده در این کتاب به معضلات زندگی انسان مدرن در جامعه اشاره دارد و با بهره‌گیری از شیوه‌ای ساده و روان، سؤالاتی اساسی درباره‌ی وجود و معنا بیان می‌کند. یکی دیگر از مهم‌ترین موضوعاتی که مخاطب در خلال روایت با آن برخورد می‌کند اخلاق‌گرایی ریاکارانه‌ی جامعه است که سرنوشت مرسو را تعیین می‌کند. این رمان تأثیر زیادی بر روی ادبیات و فلسفه‌ی معاصر داشته و به عنوان رمانی ابزورد (پوچ‌انگاری) و اگزیستانسیالیستی شناخته می‌شود. 

۱۹۸۴ تقریباً پای ثابت همه‌ی لیست‌های پیشنهادی برای خواندن کتاب است. جورج اورول این کتاب را در سال ۱۹۴۹ منتشر کرد که رمانی سیاسی در قالب پادآرمانشهری است. این رمان را یکی از تأثیرگذارترین هشدارهای ادبی علیه دولت‌های تمامیت‌خواه می‌دانند. نویسنده به زیبایی نقش زبان در کنترل اندیشه را نشان می‌دهد و البته شغل شخصیت اصلی داستان نیز نمادی از حذف حقیقت در رژیم‌های سرکوبگر است. مفاهیم این کتاب به حدی فراگیر شدند که برخی از آن‌ها به واژگان سیاسی جهان ورود کردند. در این داستان، جهان به کلی تغییر کرده و به فضایی امنیتی و ترسناک تبدیل شده؛ ارزش‌های سفت و سخت و البته مجازات‌های سفت و سخت. پلیس ذهن همه جا را زیر نظر دارد و حتی عشق را به‌عنوان عنصری مبتذل، بر نمی‌تابد.

موج دوم فمینیسم با انتشار جنس دوم در سال ۱۹۴۹ آغاز شد. سیمون دوبوار این رساله‌ی فلسفی و اجتماعی را با تحلیلی اگزیستانسیالیستی از وضعیت زنان نگاشت و در آن استدلال کرد چطور زنان به عنوان «دیگری» در جامعه شناخته می‌شوند؛ تحلیلی که در فلسفه و جامعه‌شناسی تأثیر عمیقی گذاشت. هسته‌ی نظری کتاب حول این محور است که جنسیت یک ساختار اجتماعی است و نه یک سرنوشت زیستی. او توضیح می‌دهد که وضعیت زنان باید در بستر تاریخی، اقتصادی و فرهنگی فهمیده شود و به همین دلیل، رویکردهای دیگر در این حوزه تقلیل‌ یافته‌اند. این کتاب که همچنان از ارجاعات مهم جامعه‌شناسی و فمینیستی محسوب می‌شود موجب شد که در نظریه‌های معاصر بین مفهوم جنس و جنسیت تمایز گذاشته شود.

ناطور دشت نوشته‌ی جی. دی. سالینجر در سال ۱۹۵۱ منتشر شد. این رمان رئالیستی گذار هولدن کالفیلد از نوجوانی به بزرگسالی را نشان می‌دهد و یکی از اثرگذارترین آثار درباره‌ی اضطراب، هویت و بیگانگی است. هولدن جهان بزرگسالان را دروغین و تصنعی می‌بیند و این نقد اجتماعی یکی از مهم‌ترین دلایل محبوبیت ناطور دشت بوده است. سبک گفتار و زبان محاوره‌ای و صداقت هولدن، رمان را به کاری متمایز بدل کرده و از آنجایی که به مسائلی چون افسردگی، تنهایی، مرگ، اضطراب و بحران هویت می‌پردازد در برخی مدارس آمریکا محدود شده است. وقتی اسم کتاب‌‌های معروف را بررسی می‌کنیم، قطعاً ناطور دشت با فروش میلیون‌ها نسخه در سراسر جهان یکی از آن‌هاست.  

پیرمرد و دریا در سال ۱۹۵۲ منتشر و از همان آغاز با استقبال گسترده‌ای روبه‌رو شد. ارنست همینگوی این رمان را به شکل رئالیسم نمادین نوشته و داستان روایی او تمثیلی از مقاومت انسان در برابر نیروهای شکست‌ناپذیر سرنوشت است. او با جملات کوتاه و روایت موجز، معنای عمیقی را در لایه‌های زیرین داستان پنهان می‌کند که در نقدها از آن به عنوان نمونه‌ی کلاسیک نظریه‌ی کوه یخ یاد می‌شود. همچنین شخصیت اصلی داستان، سانتیاگو، به نماد استقامت، شرافت و مبارزه‌ی بی‌پایان انسان بدل شده و نفوذ چشمگیر آن همچنان ادامه دارد. علاوه بر اینکه رمان همینگوی به زبان‌های مختلفی ترجمه شده در مدارس و دانشگاه‌ها نیز تدریس می‌شود. 

ولادیمیر و استراگون در کنار درختی خشک منتظر مردی به نام گودو هستند؛ ساموئل بکت این نمایشنامه را در سال ۱۹۵۲ منتشر کرد. اثری تراژدی و کمدی که با عنوان تئاتر ابزورد شناخته می‌شود. این نوع تئاتر بر بی‌معنایی، تکرار، فروپاشی زبان و پوچی وجودی تأکید دارد و ساختار نمایشنامه نیز با آن در هماهنگی است: گفت‌وگوهای تکرارشونده، نبود پیشرفت روایی و انتظار بی‌پایان. در این نمایشنامه هیچ اتفاقی نمی‌افتد، زبان فرو می‌پاشد و ساختار نمایش دایره‌ای است؛ با این حال شخصیت‌های داستان در جست‌وجوی معنا نیز هستند. در نظرسنجی تئاتر ملی بریتانیا، این نمایش به‌عنوان مهم‌ترین نمایشنامه‌ی انگلیسی‌زبان قرن بیستم (نسخه‌ی زبان انگلیسی اثر) انتخاب شد.  

هواپیمایی حامل چندین کودک، سقوط می‌کند و آن‌ها در جزیره‌ای تنها می‌شوند و باید اداره‌ی امور خود را به دست بگیرند. آن‌ها به مرور می‌بینند که چطور تمامی مفاهیم انسانی، از خوبی‌ها گرفته تا رذیلت‌ها، در جامعه‌ی کوچکشان بازتولید می‌شود. این رمان تمثیلی را ویلیام گلدینگ در سال ۱۹۵۴ منتشر و از موقعیت واقع‌گرایانه‌ی کودکان گرفتار در جزیره برای بیان مفاهیمی مانند سقوط تمدن، توحش ذاتی و خطر رهبری تمامیت‌خواه استفاده کرد. نگاه نویسنده به خشونت انسان‌ها بازتاب تجربه‌ی واقعی او از حضور در جنگ جهانی دوم بود. او آگاهانه از رمان کودکانه‌ی جزیره‌ی مرجانی که در قرن نوزدهم نوشته شده بود الهام گرفت تا نشان دهد در نبود ساختار اجتماعی انسان‌ها به سوی قساوت می‌روند.

شاید همه‌ی ما درباره‌ی کشورهای آمریکایی و اروپایی چیزی خوانده باشیم و یا حتی فیلمی دیده باشیم. اما درباره‌ی کشورهای آفریقایی احتمالا کمتر می‌دانیم. کمتر کتابی از ادبیات آفریقا به چنین شهرتی رسیده است. در بسیاری از فهرست‌های پیشنهادی کتاب، نام همه چیز فرو می‌پاشد در بین کتاب‌هایی که ارزش خواندن دارند، آمده است. چینوا آچه‌به این رمان را در سال ۱۹۵۸ منتشر کرد. داستان درباره‌ی اکنکوو، رئیس قبیله‌ای در یک روستای آفریقایی است. ماجرای روابط او با فرزندانش و سایر افراد قبیله درون‌مایه‌ی این کتاب است. حقوق زنان و کودکان، باورهای خرافی، جادو و جادوگری و جنگ‌های قبیله‌ای در آفریقا، به‌خوبی در این کتاب گفته شده. همچنین این کتاب پر است از حکایت‌ها و ضرب‌المثل‌های آفریقایی. همه‌ی این‌ها در کنار هم باعث می‌شوند این کتاب گزینه خوبی برای آشنایی بیشتر با کشورهای آفریقایی باشد.

اتیکاس فینچ، وکیلی سفیدپوست است که به خاطر تعهد کاری و قلب رئوفی که دارد، در برابر جامعه‌ی خود می‌ایستد و وکالت مردی سیاه پوست را به عهده می‌گیرد که به ناحق، متهم شده است. در این مسیر، مردم شهر با او همراه نمی‌شوند. هارپر لی این رمان را در سال ۱۹۶۰ منتشر کرد که اثری اجتماعی و حقوقی است و بن‌مایه‌های اخلاقی و گوتیک جنوبی آن بر جذابیت فضای داستان افزوده است. شخصیت اصلی داستان نماد اخلاق و شجاعت مدنی است و روایت از دید یک کودک بیان می‌شود. همین موضوع باعث شده مسائل پیچیده‌ی اخلاقی و اجتماعی با صداقت و سادگی دیده شوند. در این اثر تراژدی و نقد اجتماعی با طنز در هم تنیده‌ شده‌اند و این کتاب تأثیر فرهنگی مهمی از قرن بیستم تا به امروز داشته است. 

تبصره ۲۲ رمانی به سبک کمدی سیاه است که جوزف هلر آن را در سال ۱۹۶۱ منتشر کرد. ماجراهای این داستان در سال‌های جنگ جهانی دوم اتفاق می‌افتد و مهم‌ترین نقطه‌ی این روایت فضای ضدجنگ آن است که نشان می‌دهد قوانین ارتش چگونه به جای حفاظت از سربازان، آن‌ها را در چرخه‌ای از خطر و بی‌معنایی گرفتار می‌کند. درواقع تبصره ۲۲ قانونی است که می‌گوید اگر سربازی داوطلبانه مأموریت خطرناکی انجام دهد، دیوانه است اما اگر درخواست معافیت کند، همین ثابت می‌کند عاقل است و نمی‌تواند معاف شود. این تناقض بعدها وارد زبان انگلیسی شد و به معنای بن‌بست منطقی به کار می‌رود. ساختار رمان با زمان‌پریشی، فلش‌بک‌های حلقه‌ای و روایت چندپاره پیش می‌رود و از نمادین‌ترین آثار ضدجنگ است.

داستان این رمان در یک بیمارستان روانی می‌گذرد که نماد ساختار قدرت سرکوبگر است. پرواز بر فراز آشیانه‌ی فاخته را کن کیسی در سال ۱۹۶۲ منتشر کرد که به شکل نمادین مطالعه‌ای درباره‌ی فرآیندهای نهادی و ذهن انسان است و درواقع نقدی بر روانپزشکی اقتدارگرا نیز محسوب می‌شود. رمان از زبان شخصیتی روایت می‌شود که خود را ناشنوا و لال جا زده و جهان بیمارستان از دید او کابوس‌وار، صنعتی و غیرانسانی است. این رمان تراژیک با طنز سیاه دارای ادبیات ضدنظام و ضدقدرت است و شخصیت اصلی آن به نماد آزادی‌خواهی بدل می‌شود. از این کتاب اقتباسی سینمایی با کارگردانی میلوش فورمن ساخته شده که پنج جایزه‌ی اسکار را از آن خود کرد.

سال‌های سگی رمانی است درباره‌ی قدرت، خشونت، بلوغ، فساد نهادی و بحران اخلاقی. این اثر نخستین رمان ماریو بارگاس یوسا است که در سال ۱۹۶۳ منتشر شد. سال‌های سگی با وجود فضای رئالیستی و اجتماعی‌اش از تکنیک‌های مدرن داستان‌نویسی بهره‌مند است که ساختار روایی‌اش را چندلایه، چندصدایی و زمان‌پریش می‌کند. این رمان انتقادی بر روی فساد، خشونت، تبعیض و پنهان‌کاری سیستماتیک نظامی دست می‌گذارد و همین موضوع موجب شد ارتش پرو به شدت به آن اعتراض کند. شخصیت‌های اصلی داستان نوجوان هستند و روایت نشان می‌دهد چگونه قدرت و مردسالاری و ترس شخصیت آن‌ها را شکل می‌دهد. 

صد سال تنهایی مهم‌ترین نمونه‌ی رئالیسم جادویی (واقع‌گرایی با یک یا دو عنصر جادویی) و از بزرگ‌ترین آثار تاریخ ادبیات جهان است. گابریل گارسیا مارکز این اثر را در سال ۱۹۶۷ منتشر و ادبیات آمریکای لاتین را جهانی کرد. داستان جادویی و پر رمز و راز شش نسل از خانواده‌ی بوئندیا که با تاخوردگی‌های زمانی، تکرار نام‌ها و سرنوشت‌ها ساختاری منحصربه‌فرد می‌سازد. این رمان استعاره‌ای از تاریخ آمریکای لاتین، از استعمار تا انقلاب است و به ۴۶ زبان ترجمه شده. شهر ماکوندو در این داستان نمادی تاریخی است که در طی یک قرن از شکوفایی به انحطاط می‌رسد و وجود عناصر جادویی در فضای رئالیستی این اثر هر مخاطبی را شگفت‌زده می‌کند.

مرشد و مارگاریتا نخستین بار به شکل سانسورشده در سال‌های ۶۶ و ۶۷ میلادی منتشر شد و در نهایت نسخه‌ی کامل آن سال ۱۹۷۳ انتشار یافت. این شاهکار ادبیات روسیه از بولگاکف ترکیبی است از فانتزی، طنز سیاسی، فلسفه و رئالیسم جادویی. رمان دو خط روایی اصلی دارد: مسکوی دهه‌ی سی با ورود شیطان و آشکارشدن ریاکاری، فساد و پوچی جامعه‌ی شوروی و دیگری اورشلیم باستان که روایت محاکمه‌ی عیسی و پونتیوس پیلاطس است و درواقع مرشد آن را نوشته و سوزانده. این دو جهان به شکل آینه‌وار درهم تنیده‌اند و معنای فلسفی اثر را می‌سازند. فضای انتقادی داستان حول محور بوروکراسی، سانسور، بی‌خدایی اجباری و ریاکاری سیاسی شکل می‌گیرد. هم‌زمان مفاهیمی همچون آزادی، حقیقت، ایمان، هنر و مسئولیت اخلاقی نیز در شخصیت‌های داستان نمایان می‎‌شود. 

سلاخ‌خانه‌ی شماره پنج طنزی سیاسی و ضدجنگ است که فضای علمی تخیلی و پسامدرن دارد و روایت آن غیرخطی و زمان‌پریش است. این رمان را کرت ‌ونه‌گات در سال ۱۹۶۹ منتشر کرد. ونه‌گات تجربه‌ای واقعی از بمباران درسدن داشت و همین موضوع رمانش را به یکی از مهم‌ترین رمان‌های ضدجنگ قرن بیستم تبدیل کرده است. قهرمان داستان از زمان جدا شده و میان گذشته، حال، آینده و حتی سیاره‌ای دیگر رفت‌وآمد می‌کند. این ساختار غیر خطی بازتابی از تروما و فروپاشی روانی است و رمان با طنزی تلخ خشونت جنگ و بی‌معنایی مرگ را به چالش می‌کشد. همین اثر عمیق است که این کتاب را در میان برترین رمان های قرن قرار داده.

این نمایشنامه نمونه‌ای عالی از تئاتر سیاسی مدرن است که داریو فو نخستین بار آن را در سال ۱۹۷۰ در میلان اجرا کرد. نمایش براساس مرگ واقعی یک آنارشیست ایتالیایی نوشته شده که در سال ۶۹ میلادی در جریان بازجویی از پنجره‌ی اداره‌ی پلیس سقوط کرد. فو با طنز تلخ و ساختار ابزورد، تناقض‌ها و دروغ‌های روایت رسمی قدرت را افشا می‌کند. او از سنت‌های نمایشی ایتالیا بهره گرفته و شخصیت دیوانه را به ابزاری برای برهم‌زدن نظم قدرت بدل می‌کند. این نمایشنامه به سرعت جهانی شد و یکی از پراجراترین آثار سیاسی قرن بیستم است. 

آنک نام گل با ترکیبی از معمای جنایی، رمان تاریخی، فلسفه، الهیات و پست مدرنیسم به یکی از شاهکارهای تاریخ ادبیات بدل شد. این رمان را امبرتو اکو در سال ۱۹۸۰ منتشر کرد که هم‌زمان داستان کارآگاهی در صومعه‌ای قرن چهاردهمی و کاوشی فلسفی و الهیاتی درباره‌ی حقیقت، تفسیر، خنده و قدرت است. بیش از پنجاه میلیون نسخه از این کتاب در جهان به فروش رفته و اقتباس‌های زیادی از آن صورت گرفته است. اکو با استفاده از بینامتنیت، ارجاعات فلسفی و ساختار چندلایه اثری شاخص در رمان‌های پسامدرن خلق کرده که همچنان برای علاقه‌مندان به ادبیات جهان جذاب است. 

استیون هاوکینگ فیزیک‌دان فقید برجسته‌ی معاصر کتاب تاریخچه‌ی مختصر زمان‌ را برای مخاطبی که دانش فیزیک ندارد ولی علاقه‌مند به دانستن نکات جالبی در حوزه‌ی کیهان‌شناسی نظری است نوشته. این کتاب برای اولین بار در سال ۱۹۸۸ منتشر شد و مخاطبان زیادی در سراسر دنیا از این کتاب استقبال کردند. این کتاب تا به امروز با فروش بیش از ۲۵ میلیون نسخه جزو پرفروش‌ترین کتاب‌های این حوزه بوده و به بیش از ۳۳ زبان برگردان شده است. هاوکینگ در این کتاب با زبانی ساده به بیان توضیحاتی درباره‌ی جهان پرداخته؛ از جمله نظریه‌ی نسبیت، نظریه‌ی جاذبه، فیزیک کوانتوم و کیهان‌شناسی. او همچنین در این کتاب به سوالاتی مانند «چگونه کیهان شکل گرفت؟»، «چگونه زمان شروع شد؟» و «چگونه کیهان تغییر کرده است؟» پاسخ می‌دهد. 

این رمان یکی از مهم‌ترین روایت‌های ادبی درباره‌ی زندگی زیر سایه‌ی دیکتاتوری چائوشسکو در رومانی است که هرتا مولر آن را در سال ۱۹۹۴ منتشر کرد. این رمان تکوین شخصیت، داستانی سیاسی اجتماعی است و حول محور ادبیات تبعید و سرکوب می‌چرخد. سرزمین گوجه‌های سبز زندگی چهار جوان را در رومانی کمونیستی روایت می‌کند که میان فقر، سرکوب، جاسوسی، ترس و خیانت گرفتارند. در این اثر ستم در دو لایه آشکار می‌شود؛ از سوی رژیم سیاسی و از سوی جامعه‌ی آلمانی‌تبار سنتی. جملات این کتاب کوتاه است و با استفاده از تصاویر نمادین، فلش‌بک‌های پی‌درپی و روایت‌های تکه‌تکه نوشته شده که همگی بازتابی از تروما، ترس و گسست روانی شخصیت‎های آن است.  

عامه‌پسند آخرین رمان چارلز بوکوفسکی است که بسیاری از منتقدان آن را پذیرش مرگ و نگاه او به پایان می‌دانند. این اثر در سال ۱۹۹۴ منتشر شد و داستانی کارآگاهی و نوآر (ژانری با فضای جنایی سیاه و شخصیت طردشده) است که طنز سیاه و حال و هوای ابزورد از شاخصه‌هایش محسوب می‌شود. بوکوفسکی در این کتاب با قواعد ژانری شوخی می‌کند و ژانر پلیسی را به مسخره می‌گیرد. راوی کارآگاهی فرودست، دائم‌الخمر و بدشانس است و درگیر پرونده‌هایی می‌شود که مرز میان واقعیت و خیال را محو می‌کند. شخصیت‌های نمادین زیادی در این داستان وجود دارند؛ از سلین تا بانوی مرگ و حتی رِد اسپارو که نمادی از مرگ و پایان است و البته کنایه‌ای است به ناشر بوکوفسکی. این رمان با طنز تلخ، بدبینی و خشونت در فضای زیرزمینی لس‌آنجلس پیش می‌رود و اثری که در پایان بر مخاطب می‌گذارد بسیار عمیق است. 

کوری رمانی است از ژوزه ساراماگو که بن‌مایه‌های پساآخرالزمانی و استعاری آن درباره‌ی فروپاشی اخلاقی و اجتماعی انسان‌ها است. ساراماگو این کتاب را در سال ۱۹۹۵ منتشر کرد. در یک شهر بی‌نام همه‌گیری ناگهانی کوری سفید رخ می‌دهد و دولت برای کنترل بحران، مبتلایان را در یک تیمارستان متروکه قرنطینه می‌کند. کوری در این داستان نماد نابینایی اخلاقی، سیاسی و انسانی است. همچنین بی‌کفایتی نهادهای قدرت را در مواجهه با بحران نشان می‌دهد که به جای کمک، سرکوب و خشونت را تشدید می‌کنند. در نبود قانون دو چیز برملا می‌شود: فروپاشی اخلاقی و البته همبستگی و انسانیت. همه‌ی این‌ها علاوه بر سبک نوشتاری نویسنده این اثر را به شاهکاری در اواخر قرن بیست بدل کرده است.

کتاب بادبادک‌باز اثر خالد حسینی از جمله آثار اثرگذار قرن معاصر است و در سال ۲۰۰۳ برای اولین بار منتشر شد. از این کتاب به‌عنوان نخستین رمان افغان/افغان‌تبار به زبان انگلیسی یاد شده است. خالد حسینی در این کتاب با روایت داستان دوستی امیر و حسن به نوعی به بیان وضعیت زندگی مردم افغانستان از زمان کمی پیش‌تر از حمله روس‌ها در سال ۱۹۷۹ به بعد پرداخته است. این کتاب نخستین اثر خالد حسینی و در عین حال نخستین اثر از یک نویسنده‌ی افغان بود که به زبان انگلیسی منتشر شد. از این رمان فیلمی با همین نام در سال ۲۰۰۷ تولید و پخش شده است. روایت کتاب به‌خوبی تصویر شده و خالد حسینی توانسته وضعیت غم‌بار مردم مظلوم افغانستان و هزاره را به طور کامل شرح دهد و به همین خاطر در بین مخاطبین سراسر جهان به‌عنوان یکی از آثار مهم قرن شناخته شده است.

کتاب جاده درباره‌ی فروپاشی انسانیت است؛ یکی از ستون‌های ادبیات آخرالزمانی مدرن. این رمان را کورمک مک‌کارتی در سال ۲۰۰۶ منتشر کرد. فضای آن فلسفی است و درون‌مایه‌ی آن حول محور معنای خوب‌بودن، اخلاق در جهانی بی‌قانون و عشق والد و فرزند می‌چرخد. مک‌کارتی با جملات کوتاه، حذف نشانه‌گذاری و ریتمی خشک، جهانی می‌سازد که سردی و ویرانی را در دل روایت به مخاطب القا کند. روایت بسیار ساده است؛ پدر و پسری که در جهانی سوخته و نابودشده راه می‌روند. در پس این سادگی اما به عمیق‌ترین شکل درباره‌ی عشق، امید و اخلاق حرف زده می‌شود. از این کتاب اقتباسی سینمایی شده و در فهرست صد کتاب برتر قرن ۲۱ قرار دارد. 

زمان دست دوم تاریخ شفاهی دربار‌ه‌ی فروپاشی شوروی و ظهور روسیه‌ی پساشوروی است. سوتلانا آلکسیویچ در سال ۲۰۱۳ این کتاب را منتشر کرد که مجموعه‌ای از صدها گفت‌وگو با شهروندان روسیه، بلاروس و جمهوری‌های سابق شوروی است. مضامین گسترده‌ای از فروپاشی اقتصادی و خشونت تا نوستالژی شوروی و بحران هویت، در این سند تاریخی مهم مورد بررسی قرار می‌گیرد. این کتاب به دلیل ثبت مستقیم تجربه زیسته‌ی مردم، به ما نشان می‌دهد که گذار به سرمایه‌داری برای برخی از مردم به جای آزادی، فقر و ناامنی به همراه داشته. زمان دست دوم کتابی است که درک ما را از زمینه‌ی اجتماعی و سیاسی روسیه عمیق‌تر می‌سازد و نگاه تازه‌ی آن موجب شده در فهرست بهترین کتاب های قرن ۲۱ قرار بگیرد.