پ‍ل‌ ال‍ف‌. ب‍اران‌

پل الف. باران (Paul A Baran) یا پل الکساندر باران (Paul Alexander Baran) ‏زاده‌ی ۳۰ اوت ۱۹۰۹ بود و در ۲۶ مارس ۱۹۶۴ درگذشت. او اقتصاددان برجسته‌ی مارکسیست و آمریکایی و یکی از چهره‌های تأثیرگذار در مکتب اقتصاد نئومارکسیستی بود. در سال ۱۹۵۱ به مقام استادتمام در دانشگاه استنفورد رسید و تا پایان عمر، تنها اقتصاددان مارکسیستِ دارای کرسی دائم در ایالات‌متحده محسوب می‌شد. باران با انتشار دو اثر مهم خود، اقتصاد سیاسی رشد (۱۹۵۷) و سرمایه‌داری انحصاری که با همکاری پل سوئیزی نوشته شد، نقش بنیادینی در توسعه و تبیین نظریه‌های اقتصادی مارکسیستی در قرن بیستم ایفا کرد. تحصیلات دانشگاهی خود را در مؤسسه‌ی پلیخانوف در مسکو آغاز کرد و در سال ۱۹۳۱ مدرک دیپلم اقتصاد سیاسی خود را از دانشگاه شلسیش فریدریش ویلهلم در برسلاو دریافت کرد؛ سپس با نگارش رساله‌ای درباره‌ی برنامه‌ریزی اقتصادی، دکترای خود را از دانشگاه برلین گرفت و در همین دوران با متفکران برجسته‌ای چون رودولف هیلفردینگ، نویسنده‌ی سرمایه‌ی مالی، همکاری داشت و با نام مستعار «الکساندر گابریل» برای نشریه‌ی حزب سوسیال‌دموکرات آلمان مقاله می‌نوشت.

با روی کار آمدن رژیم نازی، باران از آلمان گریخت و پس از اقامت کوتاهی در پاریس و مسکو، سرانجام به ایالات‌متحده مهاجرت کرد. در آمریکا، در دانشگاه هاروارد تحصیل کرد و مدرک کارشناسی‌ارشد گرفت، اما به‌دلیل مشکلات مالی از ادامه ی تحصیل در مقطع دکتری بازماند؛ سپس در نهادهایی همچون مؤسسه‌ی بروکینگز، اداره‌ی قیمت‌گذاری و دفتر خدمات استراتژیک (OSS) کار کرد و تحت‌نظر جان کنت گالبریت، در بررسی بمباران‌های استراتژیکِ آلمان و ژاپن پس از جنگ جهانی دوم شرکت داشت. بعدها در بانک فدرال رزرو نیویورک مشغول به کار شد و سپس به تدریس در دانشگاه جورج واشنگتن و استنفورد پرداخت. از سال ۱۹۴۹ به جمع نویسندگان و نظریه‌پردازان نشریه‌ی مانتلی ریویو پیوست و در کنار پل سوئیزی و لئو هابرمن در شکل‌دهی به اندیشه‌های اقتصادی چپ نو در آمریکا نقش مؤثری داشت. او در سال ۱۹۶۰ به‌همراه سوئیزی و هابرمن از کوبا بازدید کرد و تحت‌تأثیر انقلاب کوبا قرار گرفت. در سال‌های پایانی عمر نیز به کشورهای مختلفی مانند شوروی، ایران و یوگسلاوی سفر کرد.

باران از پیشگامان طرح مفهوم «مازاد اقتصادی» بود و از آن برای تحلیل سرمایه‌داری انحصاری و اقتصادهای توسعه‌نیافته بهره برد. آثار و ایده‌های باران به‌ویژه در همکاری با پل سوئیزی، تأثیر عمیقی بر اندیشه‌های اقتصادی مارکسیستی و نظریه‌های وابستگی در دهه‌های بعد گذاشت. مکاتبات او با سوئیزی در کتاب عصر سرمایه‌داری انحصاری منتشر شده که درک دقیقی از روند شکل‌گیری نظریات اقتصادی آن‌ها به دست می‌دهد. از شاگردان برجسته‌ی باران می‌توان به اقتصاددان معروف آمریکایی، ریچارد ولف اشاره کرد. باران در سال ۱۹۶۴ بر اثر حمله‌ی قلبی درگذشت، اما میراث فکری او همچنان الهام‌بخش پژوهشگران و اقتصاددانان منتقد سرمایه‌داری است.

جایزه‌ی پژوهشگر جوان پل باران (Paul Baran Young Scholar Award) به گروهی متنوع از دانشمندان و مهندسان جوان اهدا می‌شود؛ به‌پاس خلاقیت و نوآوری آن‌ها.