کتاب صوتی پنجمین رستخیز ناگهان

کتاب صوتی پنجمین رستخیز ناگهان (معنای جان در مثنوی معنوی) با سخنرانی محمد مجتهد شبستری و به کوشش موسسه‌ی فرهنگی هنری سروش مولانا منتشر شده است. این اثر پنجمین نشست از مجموعه نشست‌های رستخیز ناگهان است که به بررسی و واکاوی معنای جان در مثنوی معنوی مولانا می‌پردازد. شبستری در این مجموعه با نگاهی تحلیلی و انتقادی، مفاهیم بنیادین مثنوی را از منظر فلسفه و عرفان اسلامی مورد بحث قرار داده است و تلاش می‌کند لایه‌های پنهان اندیشه‌ی مولانا درباره‌ی انسان، جان، خبر و عدم را روشن سازد. کتاب با گویندگی محمد مجتهد شبستری منتشر شده است.

درباره کتاب صوتی پنجمین رستخیز ناگهان

کتاب صوتی پنجمین رستخیز ناگهان (معنای جان در مثنوی معنوی) اثری است تحلیلی و گفتاری که در قالب یک نشست تخصصی، به واکاوی معنای جان در مثنوی معنوی مولانا می‌پردازد. محمد مجتهد شبستری، باتکیه‌بر تجربه‌ی تدریس و مطالعات خود، به سراغ مفاهیمی چون جان، خبر و عدم در اندیشه‌ی مولانا رفته و تلاش کرده است تا تفاوت نگاه مولانا با فلسفه‌ی اسلامی کلاسیک را برجسته کند. او معتقد است که مولانا در مثنوی، مفاهیم انسانی را در قالب واژه‌هایی چون نفس، دل، روح و جان، هر بار با معنایی تازه و مستقل به کار می‌برد و از تکرار و کلی‌گویی پرهیز دارد.

ساختار کتاب صوتی پنجمین رستخیز ناگهان مبتنی بر ارائه‌ی ابیات منتخب از مثنوی و تحلیل آن‌هاست؛ شبستری با خواندن نمونه‌هایی از اشعار مولانا و عطار، به بررسی پیوند ارگانیک میان سه واژه‌ی جان، خبر و عدم می‌پردازد و نشان می‌دهد که مولانا چگونه روایتگر عدم و نه وجود است. این نشست، بخشی از مجموعه‌ای بزرگ‌تر است که به همت موسسه‌ی سروش مولانا برگزار شده است و به موضوعات بنیادین عرفان و فلسفه‌ی اسلامی می‌پردازد.

خلاصه کتاب صوتی پنجمین رستخیز ناگهان

کتاب صوتی پنجمین رستخیز ناگهان اثری غیرداستانی است و به تحلیل مفاهیم بنیادین در مثنوی معنوی می‌پردازد. دغدغه اصلی اثر حاضر فهم معنای جان از منظر مولاناست؛ جایی که جان نه صرفاً به معنای حیات، بلکه به معنای خبر و آگاهی تعریف می‌شود. شبستری با استناد به ابیات مثنوی، توضیح داده است که حقیقت جان در نگاه مولانا، چیزی جز خبر نیست و این خبر، ماهیتی زمانمند و نوشونده دارد. به بیان دیگر، جان انسانی در مثنوی، همواره در حال تجربه و آزمون است و هرچه خبر بیشتری دریافت کند، جانش فزون‌تر می‌شود.

در ادامه، شبستری به تفاوت نگاه مولانا با فلسفه‌ی اسلامی سنتی اشاره کرده و تأکید کرده است که مولانا مفاهیم انسانی را در قالب واژه‌هایی چون نفس، دل، روح و جان، هر بار با معنایی مستقل به کار می‌برد و نمی‌توان همه‌ی این ساحت‌ها را ذیل یک تعریف فلسفی خلاصه کرد. او با بررسی ابیات مرتبط با جان، خبر و عدم، نشان داده است که مولانا روایتگر عدم است؛ یعنی حقیقت جان، باخبر شدن از عدم است، نه وجود.

این روایت از عدم، در ابیات مختلف مثنوی و حتی در آثار عطار نیز دیده می‌شود. شبستری همچنین به مفهوم خبر در مثنوی پرداخته و توضیح داده است که خبر در نگاه مولانا، نه علم حضوری و نه علم مطابقتی است، بلکه حادثه‌ای است که همواره در حال نو شدن است و جان انسانی را زنده و پویا نگه می‌دارد. در نهایت، اثر حاضر به این نتیجه می‌رسد که حقیقت در اندیشه‌ی مولانا، یک معرفت تثبیت‌شده نیست، بلکه حادثه‌ای است که در لحظه رخ می‌دهد و انسان را به سوی آگاهی از عدم سوق می‌دهد.

چرا باید کتاب صوتی پنجمین رستخیز ناگهان را بشنویم؟

کتاب صوتی پنجمین رستخیز ناگهان با رویکردی تحلیلی و عمیق، به یکی از بنیادی‌ترین مفاهیم عرفان اسلامی یعنی معنای جان در مثنوی معنوی می‌پردازد. این اثر، فرصت مناسبی برای آشنایی با نگاه متفاوت مولانا به انسان و هستی فراهم می‌کند؛ نگاهی که جان را نه صرفاً یک حقیقت ثابت، بلکه امری پویا، زمانمند و مرتبط با آگاهی و خبر می‌داند. شنیدن این کتاب صوتی امکان مواجهه با تفسیرهای نو از مفاهیم کلاسیک عرفانی را فراهم می‌سازد و به مخاطب کمک می‌کند تا نسبت خود با مفاهیمی چون وجود، عدم و آگاهی را بازاندیشی کند. همچنین این اثر با ارائه‌ی نمونه‌هایی از اشعار مولانا و عطار و تحلیل آن‌ها، دریچه‌ای تازه به فهم عرفان ایرانی می‌گشاید و مخاطب را به تأمل درباره‌ی معنای زندگی و حقیقت انسان دعوت می‌کند.

شنیدن کتاب صوتی پنجمین رستخیز ناگهان را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

شنیدن کتاب صوتی پنجمین رستخیز ناگهان به علاقه‌مندان به عرفان اسلامی، پژوهشگران فلسفه، دانشجویان رشته‌های الهیات و کسانی که دغدغه‌ی فهم عمیق‌تری از مفاهیم جان، آگاهی و معنای زندگی را دارند پیشنهاد می‌شود. همچنین این اثر برای کسانی که به دنبال تفسیرهای نو از آثار مولانا و تحلیل مفاهیم بنیادین انسانی هستند، سودمند است.

درباره محمد مجتهد شبستری

محمد مجتهد شبستری در سال ۱۳۱۵ در شبستر متولد شد. پدر و جد وی از عالمان و فقیهان دینی برجسته‌ی زمان خود بودند. او در سال ۱۳۳۰ برای تحصیل علوم اسلامی به حوزه‌ی علمیه قم وارد شد و پس از ۱۸ سال، تحصیلات خود را در سطوح عالی فقه، اصول، فلسفه و کلام اسلامی به پایان رساند. در سال ۱۳۴۸ به دعوت مراجع تقلید و دکتر سید محمد بهشتی، برای مدیریت مرکز اسلامی هامبورگ عازم آلمان شد و نه سال در آنجا اقامت گزید. این دوره فرصتی فراهم آورد تا ضمن تسلط بر زبان آلمانی، مطالعات عمیقی در زمینه‌ی فلسفه‌ی جدید و الهیات مسیحی داشته باشد و در کنفرانس‌های بین‌المللی شرکت کند.

پس از بازگشت به ایران در سال ۱۳۵۷، ضمن فعالیت‌های سیاسی و فرهنگی، به عنوان نماینده‌ی مردم آذربایجان شرقی در دوره‌ی اول مجلس شورای اسلامی حضور یافت. وی همچنین سال‌ها به عنوان عضو هیئت علمی و استاد در دانشکده‌ی الهیات و معارف اسلامی دانشگاه تهران به تدریس و پژوهش پرداخت. از آثار و فعالیت‌های علمی برجسته‌ی وی می‌توان به انتشار کتاب‌هایی نظیر هرمنوتیک، کتاب و سنت، ایمان و آزادی، نقدی بر قرائت رسمی از دین و تأملاتی در قرائت انسانی از دین اشاره کرد. وی همچنین مقالات متعددی به زبان‌های مختلف نگاشته و نظریاتی همچون قرائت نبوی از جهان را در خصوص متون دینی مطرح کرده است. شبستری از آغاز تأسیس دائرةالمعارف بزرگ اسلامی نیز به عنوان عضو شورای علمی در آن فعالیت داشته است.