سریال صوتی مقتل آب (جرعه شانزدهم)

سریال صوتی مقتل آب (جرعه شانزدهم) نوشته‌ سید صدرا میرئی اثری شنیداری‌ است که با محوریت واقعه‌ی کربلا و سرنوشت امام حسین (ع) و خاندان پیامبر شکل گرفته است. این اثر صوتی با گویندگی گروه گویندگان و در قالب یک روایت نمایشی توسط نشر آوایم منتشر شده است. در این جرعه، متن به‌گونه‌ای تنظیم شده که شنونده در دل یک گفت‌وگوی درونی و بیرونی میان آب، ابلیس، عبدالرحمان بن عوف، عثمان و دیگر شخصیت‌ها قرار می‌گیرد و فضای اثر حال‌وهوایی شبیه نمایش رادیویی پیدا می‌کند. در سریال صوتی مقتل آب (جرعه شانزدهم) صداپیشگان مختلفی حضور دارند، از جمله لیلا موسوی در نقش آب، محمد حسینی در نقش ابلیس، احمد شریفی در نقش عبدالرحمان بن عوف و رحمان اسلامی در نقش عثمان. این تنوع صداها باعث شده روایت از حالت تک‌صدایی خارج شود و شنونده با لحن‌ها، احساسات و زاویه‌دیدهای گوناگون روبه‌رو شود. این جرعه بر پایه‌ی گفت‌وگو، مونولوگ‌های طولانی و تصویرسازی‌های عاطفی از زندگی فاطمه (س)، علی (ع)، پیامبر و فرزندانشان بنا شده است و در عین روایت گذشته، مدام به روز واقعه‌ی کربلا و پرسش تشنگی حسین و آب بازمی‌گردد.

درباره سریال صوتی مقتل آب (جرعه شانزدهم)

سریال صوتی مقتل آب (جرعه شانزدهم) اثری‌ است که سید صدرا میرئی در آن از زبان آب به روایت بخش‌هایی از زندگی فاطمه، علی، پیامبر و سپس تولد حسن و حسین پرداخته است. در این سریال صوتی آب نه‌فقط یک عنصر طبیعی که راوی آگاه و درگیر ماجراست، راوی‌ای که خود را مهریه‌ی فاطمه می‌داند و از همان‌ جا پیوندی عمیق میان آفرینش، عشق و شهادت ترسیم می‌شود. این اثر از همان ابتدا شنونده را به کوثر و حوض می‌برد و آب اعلام می‌کند که موعد حضورش در پایان این روز به سر می‌رسد، روزی که در آسمان و در فرات کربلا به‌طور هم‌زمان جریان دارد. این دوگانه‌ی امروزِ آسمانی و فردای کربلا در سراسر جرعه‌ی شانزدهم حضور دارد و باعث می‌شود شنونده مدام میان خاطرات گذشته و سایه‌ی آینده رفت‌وآمد کند.

سریال صوتی مقتل آب (جرعه شانزدهم) اثر سید صدرا میرئی، بر پایه‌ی صحنه‌های پی‌درپی و اپیزودیک شکل گرفته است، صحنه‌هایی که هرکدام جرعه‌ای از یک روایت بلندتر به‌ نام مقتل آب هستند. در این جرعه، بخش قابل‌توجهی از زمان روایت به خاطرات آب از خانه‌ی پیامبر و خدیجه، دل‌بستگی فاطمه به آن خانه، خواستگاری‌های نافرجام عبدالرحمان بن عوف و عثمان و درنهایت خواستگاری علی از فاطمه اختصاص دارد، سپس روایت به ماجرای مهریه‌شدن آب برای فاطمه می‌رسد و از آنجا به خبر غیبی پیامبر درباره‌ی فرزندی که در سرزمینی بی‌آب به نام کربلا لب‌تشنه کشته خواهد شد.

در ادامه، تولد حسن و نام‌گذاری او با حضور جبرئیل و اشاره به نام شبر و سپس حسن روایت شده است و آب در تمام این مراحل، هم شاهد است و هم درگیر، هم مهریه‌ی فاطمه است و هم در آینده، آبی‌ است که از حسین دریغ می‌شود. این جرعه از سریال بیش از آنکه بر خود روز عاشورا تمرکز کند، بر زمینه‌های عاطفی و معنوی آن روز، بر داغ پیشاپیش فاطمه و بر پرسش همیشگی آب درباره‌ی تشنگی حسین تأکید کرده است.

خلاصه سریال صوتی مقتل آب (جرعه شانزدهم)

هشدار: این پاراگراف بخش‌هایی از داستان را فاش می‌کند!

محور اصلی روایت در سریال صوتی مقتل آب (جرعه شانزدهم) گفت‌وگوی درونی آب با خود و با آسمانیان درباره‌ی سرنوشت حسین و نسبت خود آب با این سرنوشت است. آب از همان آغاز اعلام می‌کند که موعد حضورش در پایان این روز تمام می‌شود و این روز را هم‌زمان در آسمان و در فرات کربلا تجربه می‌کند. او حکایت خود را از مادرش، فاطمه، آغاز می‌کند، از خانه‌ای که با حضور خدیجه و پیامبر سرشار از مهر بود و فاطمه در آن خانه چنان آرامش می‌یافت که هیچ خانه‌ای جز آن را برای آینده‌ی خود نمی‌خواست.

آب به یاد می‌آورد که چگونه خدیجه به دخترش می‌گفت عجول نباشد و منتظر هنگامه‌ای بماند که در آن علی به خواستگاری‌اش خواهد آمد. روایت سپس به صحنه‌ی خواستگاری عبدالرحمان بن عوف و عثمان از فاطمه می‌رسد. عبدالرحمان با پیشنهاد مهری سنگین از شتر و پارچه و دینار وارد می‌شود و عثمان نیز باتکیه‌بر پیشگامی خود در اسلام، خود را شایسته‌تر می‌بیند. پیامبر در برابر این نگاه معامله‌گرانه به ازدواج می‌ایستد، مشتی سنگریزه برمی‌دارد و به عبدالرحمان می‌پاشد و می‌گوید که این سنگ‌ها از مال و ثروت او ارزشمندتر است.

آب در اینجا توضیح می‌دهد که برای فاطمه باید کسی باشد که تکیه‌گاهی فراتر از پدر برای او شود و این جایگاه جز برای علی نیست، همان کسی که پیامبر علم و پرچم هدایت را به او سپرده است. با آمدن علی و خواستگاری او، فاطمه می‌پذیرد، علی زره خود را می‌فروشد و جهاز فراهم می‌شود. در شب عروسی، هنگامی که پیامبر خطبه می‌خواند، آب اعلام می‌کند که همان شب به‌عنوان مهریه‌ی فاطمه شناخته شده است، مهریه‌ای که به تعبیر او علت آفرینش و بهانه‌ی آفرینش می‌شود.

از این نقطه به بعد، روایت رنگی غم‌آلودتر می‌گیرد. پیامبر به خانه‌ی علی و فاطمه می‌آید و خبر می‌دهد که از نسل فاطمه فرزندانی خواهند بود که نسل او و شیعیانش از آنان ادامه می‌یابد و در میانشان فرزندی خواهد بود که امت او را مظلوم و لب‌تشنه در سرزمینی بی‌آب به نام کربلا به قتل می‌رسانند. فاطمه با شنیدن این خبر اشک می‌ریزد و از پدر می‌پرسد آیا آن روز را خواهد دید و پیامبر پاسخ می‌دهد که نه او و نه فاطمه در آن روز حضور نخواهند داشت.

آب در این میان، هم تسلای فاطمه است و هم خود درگیر پرسشی عمیق می‌شود: چگونه ممکن است فرزند فاطمه لب‌تشنه کشته شود درحالی‌که آب خود را مهر مادر او می‌داند و خود را سرور و مولای تمام آب‌هایی می‌بیند که باید به‌سوی او روان شود. این سؤال در سراسر جرعه‌ی شانزدهم تکرار می‌شود و آب اعتراف می‌کند که سال‌هاست این سؤال جانش را می‌آزارد، سپس روایت به هجرت پیامبر و مسلمانان از مکه به مدینه و تولد حسن می‌رسد. آب به‌عنوان پوشش نخستین بدن لطیف کودک حضور دارد و شاهد است که پیامبر بی‌درنگ پس از بازگشت از سفر به خانه‌ی فاطمه می‌آید.

در صحنه‌ی نام‌گذاری، علی انتخاب نام را به پیامبر واگذار می‌کند و پیامبر نیز آن را به خدا می‌سپارد. جبرئیل نام شبر را می‌آورد و پیامبر آن را به زبان عربی حسن می‌خواند. آب توضیح می‌دهد که این نام چهارمین از پنج نام مقدس است و تنها شبیر، همان حسین، باقی مانده است. در ادامه، آب از شوق خود برای رسیدن به شبیر و درعین‌حال از کابوس آینده سخن می‌گوید، از اینکه چگونه بعد از ولادت حسن در او ولوله‌ای برپا شد و نام شبیر مدام بر زبانش جاری بود. او خود را در بیت‌الاحزان کنار فاطمه می‌بیند، جایی که فاطمه با او در کوزه حرف می‌زند و آب تازه می‌فهمد که گریه برای او چیز عجیبی نیست، چون خود آب هم می‌تواند گریه کند، همان‌گونه که باران می‌بارد.

در پایان جرعه، آب از نزدیک‌شدن ظهر و پایان مهلتش سخن می‌گوید، از اینکه فقط یک نفس تا دیدار شبیر فاصله دارد و معامله‌ای نابرابر را با خدا به زبان می‌آورد: اگر کشتی می‌خواهد، دست و خنجرش با آب و خون و حنجره‌اش با خدا. او می‌گوید نام حسین بهانه‌ای برای باریدن، گریه‌کردن و سبک‌شدن دل‌هاست و هرکس این نام را بر زبان بیاورد و اشکی از چشمانش جاری نشود، جای سؤال دارد. جرعه‌ی شانزدهم در همین حال‌وهوای انتظار، اشک، پرسش و نزدیک‌شدن به ظهر به پایان می‌رسد.

چرا باید سریال صوتی مقتل آب (جرعه شانزدهم) را بشنویم؟

سریال صوتی مقتل آب (جرعه شانزدهم) برای شنونده‌ای که به روایت‌های عاشورایی عادت دارد، زاویه‌دیدی متفاوت عرضه کرده است. در این کتاب صوتی راوی اصلی آب است، عنصری که هم در کوثر حضور دارد، هم در مهریه‌ی فاطمه، هم در اشک‌های بیت‌الاحزان و هم در فرات کربلا. این جابه‌جایی راوی باعث شده واقعه‌ای آشنا از چشم موجودی روایت شود که هم شاهد است و هم در آینده متهم، متهم به اینکه چرا در روز کربلا از حسین دریغ شد. همین پرسش محوری، یعنی چرا حسین لب‌تشنه شهید شد؟ خط عاطفی و فکری جرعه را شکل داده است.

این سریال صوتی همچنین برای کسانی که به پیوند میان زندگی روزمره‌ی اهل‌بیت و واقعه‌ی کربلا توجه دارند، جذاب است. بخش زیادی از متن به فضای خانه‌ی پیامبر، رابطه‌ی فاطمه با خدیجه، خواستگاری‌ها، مهریه، تولد حسن و خبر شهادت حسین اختصاص یافته است. شنونده در این مسیر با جزئیات احساسی مواجه می‌شود که فاصله‌ی میان خانه و مقتل را کم می‌کند و نشان می‌دهد داغ کربلا سال‌ها پیش از وقوع، در دل فاطمه و حتی در جان آب کاشته شده است.

ابن جرعه از مقتل آب می‌تواند برای کسانی که به‌دنبال اثری هستند که هم سوگواری عاشورایی را زنده کند و هم پرسش‌های عمیق‌تری درباره‌ی نسبت انسان، آب، تشنگی و شهادت مطرح کند، تجربه‌ای متفاوت باشد.

شنیدن سریال صوتی مقتل آب (جرعه شانزدهم) را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

شنیدن سریال صوتی مقتل آب (جرعه شانزدهم) به علاقه‌مندان به روایت‌های عاشورایی و مذهبی پیشنهاد می‌شود که به‌دنبال زاویه‌دیدهای تازه در بازخوانی واقعه‌ی کربلا هستند. این اثر همچنین به کسانی توصیه می‌شود که به آثار نمایشی شنیداری، نمایش‌های رادیویی و روایت‌های چندصدایی درباره‌ی زندگی فاطمه (س)، علی (ع)، پیامبر و فرزندانشان علاقه دارند. پژوهشگران و دانشجویان حوزه‌های دینی، ادبیات آیینی و مطالعات عاشورا نیز می‌توانند از این اثر صوتی بهره ببرند.