یک راه مطمئن برای قالبکردن حرفتان به طرف مقابل شروع جمله با این عبارت است: «به قول آینشتاین...». امروزه بیش از هر کس دیگری و تقریباً در هر موضوعی از او نقلقول میشود، نقلقولهایی که بسیاریشان یا اصلاً به او ربطی ندارند یا برداشتی از تفکرات او هستند. اما پرسش مهم این است که چرا بعد از این همه سال هنوز هم طوری مجذوب آینشتاین هستیم که سخنان بسیاری را از او شاخ و برگ داده و حتی میسازیم؟
ایان — در اواخر سال ۲۰۱۷، برگهکاغذی حاوی یک جملۀ ۱۳ کلمهای آلمانی به دستخط آلبرت آینشتاین را در مزایدهای در اورشلیم به فروش گذاشتند. این شهر منزلگاه آرشیوهای آینشتاین است، آرشیوی که خود او قبل از مرگش در سال ۱۹۵۵ وصیت کرده بود به دانشگاه عبری برسد. آینشتاین در دهۀ ۱۹۲۰ کمک زیادی در تأسیس این مؤسسه کرده بود. آرشیو آلبرت آینشتاین اکنون حاوی بیش از سی هزار سند است که چندین برابر بیشتر از آرشیو گالیله و نیوتن بوده و به آرشیو ناپلئون بناپارت نزدیک است. اما منشأ این برگۀ خاص، بهرغم وجود یک کپی از آن در مجموعه، ربطی به آرشیو نداشت و قضیهاش بسیار جالبتر بود.
این برگه را آینشتاین با نوشتافزار هتل امپراتوری توکیو در ژاپن نوشته و امضا کرده بود. تاریخ روی برگه نوامبر ۱۹۲۲ را نشان میدهد، یعنی همان ماهی که آینشتاین جایزۀ نوبل فیزیک را دریافت کرد. او در طول سخنرانیهای شدیداً پرمخاطب خود در ژاپن در این هتل اقامت داشت. در این دوره، او حتی بیشتر از خاندان امپراتوری ژاپن جلبتوجه کرده بود. وی، که ظاهراً از این شهرت دیوانهوار کمی خجالت میکشید، تصمیم گرفت بعضی اندیشهها و احساساتش را در مورد زندگی روی کاغذ بیاورد. او این جملۀ خاص (و یک جملۀ کوتاهتر) را به یک پیک ژاپنی داد، چرا که آن جوان مطابق رسم محلی …
