چند محقق دانشگاه کارولینای جنوبی هنگام مطالعۀ رفتار آدمها در یک مرکز خرید متوجه نکتۀ عجیبی شدند: میزان احتمال کمک مالی به دیگران، در میان کسانی که از پلهبرقی بالا میرفتند، دو برابر کسانی بود که از پلهبرقی پایین میآمدند. آنها نتیجه گرفتند صعود نوعی حس سخاوت و مناعتطبع به آدمها میدهد، هرچند بهصورت ناخودآگاه. این تنها یک مثال است از تأثیرات شگفتآوری که تجربههای محیطی بر رفتارهای اجتماعی ما میگذارند.
آتلانتیک — جامعهشناس سرشناس، اروینگ گافمن، گفته است که زندگی سلسلهای از اجراهاست که همۀ ما در آن بهطور پیوسته اثری را که بر دیگران میگذاریم مدیریت میکنیم. اگر اینچنین باشد، پس مکانهای عمومی هم، مثل خانه و اتاق پذیرایی، حکم صحنههای اجرا را خواهند داشت. معماری، منظره، ابعاد صحنۀ اجرا و سایر عوامل پیرامون ما پیامهایی به ما مخابره میکنند دربارۀ اینکه چگونه نمایشمان را اجرا کنیم و چه رفتاری با دیگران داشته باشیم.
ممکن است مردی در پسکوچهای پوشیده از دیوارنگاشتههای [۱] شلوغ و نامرتب ادرار کند، اما فکرش را هم نمیکند که این کار را بیرونِ خانۀ یکی از اقوامش در محلهای شیک و تمیز هم انجام دهد. او بیشتر تمایل دارد لطف و محبت خود را زمانی ابراز کند که در میان خانواده و دوستان یا در معرض دید است، نه در پسکوچهای چرک و بدمنظر. از دید گافمن، اینها پاسخهایی آگاهانه و حسابشده به مقتضیات صحنه هستند. اما اخیراً ما پی بردهایم که برخی عکسالعملهای اجتماعی ما حتی بدون ملاحظۀ آگاهانۀ خودمان صورت میگیرند. روند تکاملی ما نیز همانند سایر حیوانات بدین گونه بوده است که تهدیدها و پاداشهای محیط اطرافمان را بهشکلی ناخودآگاه برآورد کنیم.
زیستشناسان تکاملی، دی. اس. ویلسون و دنیل …
