تحلیل و نقد کتاب وقتی نیچه گریست

می‌گویند تاریخ، ‌داستانی ا‌ست که اتفاق افتاده و داستان، تاریخی ا‌ست که می‌توانست اتفاق بیفتد. باتکیه‌بر همین نگاه، اروین یالوم در رمان وقتی نیچه گریست، دست به بازآفرینی تاریخی می‌زند؛ او دیداری خیالی میان دو چهره‌ی واقعی، فریدریش نیچه، فیلسوف بزرگ آلمانی و یوزف برویر، پزشک مشهور و برجسته را ترسیم می‌کند؛ دیداری که هرگز در واقعیت رخ نداد؛ اما در تخیل نویسنده به شکلی کاملاً باورپذیر شکل می‌گیرد. در این اثر، مرز میان واقعیت و خیال چنان ظریف و هوشمندانه درهم تنیده شده که خواننده گاه فراموش می‌کند کدام رویداد واقعاً رخ داده و کدام‌یک زاییده‌ی ذهن نویسنده است. شخصیت‌های تاریخی در فضای داستان فرصت پیدا می‌کنند روایتی دیگر از خود بسازند که اگرچه تخیلی است؛ اما از حقیقت انسانی چیزی کم ندارد و این همان قدرت ادبیات است که یالوم استادانه از آن بهره می‌گیرد و چراغی در تاریکی رنج انسان روشن می‌کند.