ابومنصور محمد بن احمد توسی مشهور به دقیقی، شاعر فارسی زبان در دوره سامانیان بود. او از نخستین کسانی بود که پیش از فردوسی تلاش کرد داستانهای ملی ایران را به شعر درآورد از پیشگامان حماسه سرایی به زبان فارسی است و بخش کوچکی از قسمتهای آغازین شاهنامه، سروده اوست که فردوسی آنها را با ذکر نام نویسنده اصلی خود در کتاب گنجانده است. او زاده توس همان ایران کنونی است. زادگاه وی بنا به روایات گوناگون توس، بلخ، سمرقند و بخارا ذکر شده است اما بر پایه پژوهشهای نوین، این گونه پنداشته میشود که او زاده شهر توس بوده است. دقیقی با دربار شاهان سامانی در پیوند بوده و به تشویق نوح دوم سامانی به نظم درآوردن شاهنامه ابومنصوری را آغاز کرد.
اما پیش از آنکه آن را به پایان برساند به دست غلام خود کشته شد و پس از آن فردوسی کار دقیقی را ادامه داد و شاهنامه ابومنصوری را که منثور بود، به نظم درآورد. فردوسی در شاهنامه خود داستان زندگی دقیقی را به کوتاهی نقل کرده و هزار بیتی که دقیقی سروده را هم در شاهنامه خود گنجانده و بدین گونه از دست رفتن آنها جلوگیری کرده است.
در دوران نوین، از سوی خاورشناسان مطرح شد که دقیقی زرتشتی بوده، ولی امروزه این دید با پژوهشهای بیشتر رد شده و دقیقی را مسلمان به شمار میآورند. وی از بزرگترین و مهمترین شاعران فارسیزبان است و تاثیری فراوان بر شعرای پس از خود به ویژه سرایندگان حماسی شعر فارسی گذاشته است.
ک…
