ابوالمغیث عبدالله بن احمد بن ابی طاهر مشهور به حسین بن منصور حلاج شاعر، عارف و صوفی پرآوازه ایرانی سده سوم هجری است. او در ۲۴۸ هجری به دنیا آمد. به خاطر عقایدش عدهای از علمای اسلامی آموزههایش را مصداق کفرگویی دانسته وی را متهم به صوفی بودن، تکفیر کردند و حکم به اِرتدادش دادند. حلاج زاده روستای تور از توابع بیضای فارس است. جمله معروف انا الحق، (من حقیقت هستم من خدا هستم) که در ادبیات فارسی بارها تکرار شده است، از حلاج میباشد. این مسئله را نشانهای از ادعای خدایی کردن حلاج میدانند، حال آنکه عدهای دیگر بر این باورند خدا از طریق حلاج سخن گفته است. شاعران فارسی زبانی همچون بابا طاهر، عطار نیشابوری، حافظ، سنایی، مولوی، ابوسعید ابوالخیر، فخرالدین عراقی، مغربی تبریزی، محمود شبستری، قاسم انوار، شاه نعمت الله، ولی اقبالی لاهوری و محمدعلی بهمنی درباره این شخصیت بزرگ ابیاتی سرودهاند. حلاج از عارفان و صوفیان جهان اسلام است و اختلافات فراوانی درباره مذهب، عقاید و اقدامات او وجود دارد. برخی او را سنّی دانستهاند اما بر اساس دیگر منابع منتسب به شیعیان و نقل از خطیب بغدادی در کتاب تاریخ بغداد، حلاج منصوب به شیعیان میباشد. حلاج را از قرمطیان (یکی از شاخههای فرقه مذهبی اسماعیلیه) میدانند و همچنین او را مدعی امامت، نبوت، ربوبیت و الوهیت دانستهاند.
مذهب او را گاه شیعه زیدی، گاه اسماعیلی و گاه شیعه اثنا عشری دانستهاند و او در محکمههایی خود را از اهل سنت و معتقد به اصول و فروع اسلام و مبانی قرآن معرفی کرده است. او بیشتر به نام پدرش منصور حلاج معروف است. برای وی کتیبههای دیگری نیز چون (ابوعماره) (ابومحمد) و (ابو مسعود) نیز آوردهاند. اهل فارس او را ابوعبدالله الزاهد، خراسان او را …
