ابراهیم ادهم عارف پیش از بایزید بسطامی است.
ابواسحاق ابراهیم بن ادهم بن سلیمان بن منصور البلخی العجلی، زاده ۱۰۰ هجری قمری و در گذشته ۱۶۱ هجری قمری{۷۱۸ تا ۷۷۸} میلادی، اهل بلخ و از صوفیان به نام است. وی از خانواده اشراف و حاکمان بلخ بود که در آن زمان قسمی از سرزمین ایران بوده است و ناگهان به زهد گرایش پیدا کرد و امیری و سلطنت را کنار گذاشت .
ابراهیم پس از دور شدن از تجملات به سمت مکه رفت و در آنجا با بزرگان صوفی همچون صفیان توری و عیاضِ فضل ،هم صحبت شد. وی پس از مدتی به سمت شام رفته و تا آخر عمر در آنجا ماند. او سر سلسله برخی از طریقتهای صوفی همچون طریقت ادهمیه و نقشبندیه، دانسته شده است. ابراهیم ادهم حدوداً در ۱۰۰ قمری در خانوادهای غیر عرب در شهر بلخ که جزئی از خراسان بود متولد شد. ذهبی نویسنده تاریخ اسلام معتقد است او در سفر والدینش برای انجام حج در مکه به دنیا آمد. ابراهیم و پدرانش از امیران و حاکمان و اشراف شهر بلخ بودند اما بنابر منابع تاریخی ، او تاج و تخت و زندگی پر زرق و برق خود را رها کرده و به زهد و فقر روی آورد و همانند بودا زندگی به دور از تجملات را برگزید و مشغول سلوک و مجاهده با نَفس شد. عطار نیشابوری از وی در تذکره الاولیا یاد کرده است و از آگاهیش از اسم اعظمِ خداوند سخن گفته است.
به خاطر زندگی در قرن اول هجری داستانها و گفتههای متفاوتی از او در بین مورخان روایت شده و گویند او جزو اولینهای عرفان و در شمار محدثین نیز آورده شده است. نسخهای نیز از کتابی به نام جز فیه مسند احادیث ابراهیم بن ادهم در دارالکتب قاهره موجود است ولی ظاهراً در اواخر عمر خود نقل و روایت را رها کرده بود. از قول او آوردهاند:
سه چیز مرا از این کار بازداشت یکی شکر نعمت، دیگراستغفار از …
