مروری بر ۱۰۰ سال طنزسرایی در شعر فارسی: شیرین‌زبان تلخ‌کام

سیداشرف‌الدین گیلانی، آغازگر جریان مهمی در شعر طنز فارسی است. آثار او که در روزنامه‌ی نسیم شمال منتشر می‌شد به‌تناسب رسانه‌ای شدن، توده‌ی مردم را مخاطب قرار داد و مؤلفه‌های آن بر فرم و مضمون شعر طنز معاصر تأثیر گذاشت. اگر تا پیش از آن شعر، تنها زبان خواص و برای خواص بود، در آثار او، شعر از انحصار مخاطب خاص درآمد و برای مخاطب عام آفریده شد و از زبان او سخن گفت. این پیوند با زبان و نگاه مردم در اشعار سید اشرف، اقبال عامه را در پی داشت. تا آن‌جا که در تهران کم‌جمعیت آن‌ زمان از هر شماره نسیم شمال تا چهار هزار نسخه بفروش می‌رفت که هر نسخه نیز توسط تعداد زیادی خوانده می‌شد. به گفته‌ی سعید نفیسی: «هنگامی‌که روزنامه‌ی او را اعلان می‌کردند، راستی مردم هجوم می‌آوردند. زن و مرد، پیر و جوان، کودک و برنا، باسواد و بی‌سواد، این روزنامه را دست‌به‌دست‌ می‌گرداندند. در قهوه‌خانه‌ها، در سر گذرها، درجاهایی که مردم گرد می‌آمدند، باسوادها برای بی‌سوادها می‌خواندند. مردم دورهم حلقه می‌زدند و روی خاک می‌نشستند و گوش می‌دادند.» شعرهایش چنان مورد استقبال بود که برخی مثل …