تحلیلی بر پیشنهادها و دستاوردهای سیمین بهبهانی برای غزل فارسی: پرچم‌دار شعر اجتماعی معاصر

سیمین بهبهانی را اگر نگوییم بنیان‌گذار، بی‌شک باید نماینده‌ی توانای غزل نو بدانیم؛ کسی که شعرش آینه‌ی‌ تمام و کمالی است از تجربه‌ی نوگرایی و زبان‌آوری و توصیف‌ها و تصاویر بدیع و یگانه. و نکته‌ی قابل توجه این‌که سیمین بهبهانی درحالی نماینده و بیرق‌دار غزل نو ست که او را به خاطر تسلط به چم و خم غزل کلاسیک و کار شاعران قدمایی به درستی فرزند خلف سنت ادبی و شعری هم می‌دانند. همین آشنایی با سنت ادبی و در عین حال فاصله گرفتن معنادار از آن هم هست که، سیمین بهبهانی را به توانی خارق‌العاده مجهز می‌کند تا فقط او بتواند در نسبت با هم‌عصران غزل‌سرای خود، شعر فارسی و به طور خاص غزل را، در سرزمینی دیگر بنشاند؛ جایی که غزل در آستانه‌ی ورود به مدرنیسم قرار می‌گیرد و دیگر از آن پا پس نمی‌کشد. در مورد سیمین در این چند سالی که حضور او را غمگنانه در شعر فارسی نداریم، بسیار گفته‌اند. ذره‌بین اصلی البته روی بدعت‌های سیمین بهبهانی در حوزه‌ی اوزان عروضی است و بسیار زیاد از بازی‌هایی که او با وزن می‌کند،گفته‌اند. شاید بسیار بسیار زیادتر از چیزی که مثلاً در مورد تکاپوی سیمین بهبهانی به‌عنوان یک شاعر زن صف‌شکن در فضای مردسالار شعر دهه‌ی ۴۰ و ۵۰ و بعدتر از آن گفته شده و شاید بسیار بیشتر از نقشی که سیمین در تحول غزل اجتماعی و مدنی ایفا کرده است. این تاریخِ تاحدی محذوف، همان چیزی است که ما در میزگردی آن را با حضور مریم جعفری‌آذرمانی، یزدان سلحشور و کامیار عابدی در دفتر نشریه‌ی وزن دنیا، به بحث گذاشتیم. در این میزگرد، حدود تاریخی بحث از شکل‌گیری غزل‌نو تا چگونگی بالندگی هویت اجتماعی غزل سیمین بررسی شد و البته بدعت‌های بی‌نظیر او در شعر فارسی هم در این میان از نظر سه میهمان میزگرد گذشت. حاصل این گفت‌وگو …