تربیت احساسات

در چند‌و‌چون تأثیر «شهریار» در عرصه‌ی غزل معاصر و توفیق بی‌نظیر او در حفظ بالندگی این غالب عوامل گوناگونی دخیل است که می‌توان در سه گروه جای داد. یکی عوامل بیرونی، یعنی عواملی که به غزل و شهریار ارتباطی ندارد ولی به کمک تثبیت غزل او در دوران شکوفایی شعر نو آمده است. از این عوامل می‌توان به علاقه‌ی شدید مردم ایران به غزل اشاره کرد.

به حدی که آدم‌الشعرای ایران، رودکی نیز غزل می‌گفته و عنصری به صراحت اشاره کرده: «غزل رودکی‌وار نیکو بُوَد/ غزل‌های من رودکی‌وار نیست» هرچند برخی این غزل را کنایه از تغزل آغازین قصاید دانسته‌اند؛ اگر چنین هم باشد همین ایرانیان بودند که تغزل را از قصیده جدا کردند و به‌صورت قالبی جدید به دنیای شعر معرفی کرده‌اند. همان‌گونه که اعراب به قصیده اهمیت می‌دادند و حتی مثنوی را به شکل قصیده دیده و آن را «قصیده مزدوجه» می‌نامیدند، ایرانیان نیز غزل را شاهکار عالم شعر می‌دانستند.

هوشنگ ابتهاج به‌حق و با توجه به این پیشینه، غزل را حماسه‌ی ایرانیان می‌نامد. غزل چنان …