آستانۀ قانون

اشاره: قانون، روشن است و باید چنین باشد، چرا که محل ارجاع نهایی همۀ موضوعات است. حقوقدان مراقبت می‌کند تا حریم قانون محفوظ بماند؛ دانشجوی حقوق یاد می‌گیرد تا آنجا دربارۀ قانون گفت‌وگو و تحقیق کند که تعین و اطلاق قانون مخدوش نشود، همچنین عموم مردم هم باید بدانند قانون، امری چارچوب‌مند و تخصصی است و نباید با آن همچون موضوعات دیگر اجتماعی همچون سیاست و فرهنگ مواجه شد. البته این رفتار سرد حقوقدان بی‌وجه نیست؛ او عمیقاً می‌داند که موضوع تلاش او مستقیماً مربوط به بنیاد جامعۀ انسانی و امکان شکل‌گیری نظم و دوام آن است. قانون‌داشتن، فراتر از چه قانونی داشتن، راه شهر انسان‌ها را از ناانسان‌ها جدا کرده و برای آن‌ها حدودی قرار داده است. با این حال، انسان‌ها خصوصاً در تغیر احوال جوامع و فراز و فرود مکرر زندگی انسان، به ناچار از قانون می‌پرسند و خود را در آستانۀ خطر این پرسش قرار می‌دهند که قانون از کجا آمده است؟ چگونه انسان‌ها تن به اطلاق قانون داده‌اند و حیات جمعی‌شان را ممکن کرده‌اند؟ و نهایتاً آیا قانون با زندگی متغیر و پر از تلاطم ما انسان‌ها مناسبت دارد؟

در نشست پیش رو، مسئلۀ آغاز قانون با توجه به متن آکویناس و دونس اسکوتوس محل گفت‌وگو قرار گرفته و تلاش شده است تا در پیگیری مناقشه‌ای که میان این دو فیلسوف بزرگ شکل گرفته، معنی قانون در نسبت با جهانِ بی‌کران و وضع پیشاحقوقی فهمیده شود. حاضران در این نشست عبارتند از: ابراهیم رنجبر، رضا محمدی، علیرضا شفاه و اباصالح تقی‌زاده طبری.