اگر در دورهٔ قاجار، ادبیات کودک و نوجوان در شکل جدید خود، چنان نوبنیاد و کمجان بود که پرداختن به تاریخ آن ممکن نشد، در دورهٔ پهلوی ادبیات کودک و نوجوان کموبیش به نهادی عینی و اجتماعی بدل شد. در ادامهٔ مقالهٔ قبل («جوانههای تاریخنویسی ادبیات کودکان در دورهٔ قاجار»، جهان کتاب، س ۲۹، ش ۴، مهر و آبان ۱۴۰۳) که نگاه تاریخی و تاریخینگری را در نوشتههای نظری و نقد ادبیات کودک در دورهٔ قاجار جستوجو کرده بودم، این بار چنان مصادیقی را در نیمهٔ اول حیات ادبیات کودک در دورهٔ پهلوی اول و همچنین دورهٔ پهلوی دوم تا ۱۳۳۶ مرور خواهم کرد.
علت انتخاب ۱۳۳۶ بهعنوان نقطهٔ عطف و تفکیک را در جلد دوم کتاب خواندنیهای نوباوگان ایران توضیح دادهام؛ اما به شکل مختصر باید گفت انتشار اولین ویژهنامهٔ ادبیات کودک در ۱۳۳۶ توسط مجلهٔ سپیدهٔ فردا میتواند نشانهای از تحول مذکور در آن سال باشد.
مهمترین تحولات ادبیات کودک در دورهٔ پهلوی از آغاز تا ۱۳۳۶ با ترتیب کموبیش منظم تاریخی از این قرار است: انتشار اولین کتاب راهنمای مطالعهٔ دانشآموزان؛ تهیهٔ اولین پایاننامهٔ دانشگاهی با موضوع ادبیات کودک؛ و انتشار اولین مجلات کودک و نوجوان دولتی ایران (نشریات خواندنیهای کودکان و دانشآموز) در دورهٔ پهلوی اول؛ اولین مسابقهٔ شعر کودک؛ ظهور اولین انجمنهای در زمینهٔ کودکان و انتشار اولین مجله دربارهٔ کودکان (حمایت کودکان)؛ برپایی روز جهانی کودک در ایران برای نخستین بار؛ انتشار اولین فهرست کتابهای مناسب کودکان؛ برپایی اولین جشنوارههای کتاب کودک و اهدای اولین جوایز این حوزه در ایران؛ برگزاری اولین نمایشگاه کتاب کودک در ایران؛ انتشار اولین ویژهنامهٔ خاص ادبیات کودک در تاریخ مطبوعات ایران؛ اولین جوایز خارجی برای کتب …
