کتاب مردم‌شناسی توسعه

مردم‌شناسی توسعه (‌بازاندیشی و آینده نگری در مطالعات توسعه) نوشته موسی اعظمی و همکارانش کتابی درباره دو موضوع در حوزه مردم‌شناسی توسعه، یعنی آینده‌نگری و بازاندیشی است.

 درباره کتاب مردم‌شناسی توسعه

نوشتار حاضر در پی بررسی دو موضوع محوری در مطالعات توسعه است. نخست، بسیاری از رویکردها و پارادایم های متداول توسعه مورد قضاوت نادرست قرار گرفته و از جامعیت نظری برای طراحی استراتژی ها و برنامه های توسعه ای برخوردار نیستند. دوم، در شرایطی که الگوهای اقتصادی توسعه به دلیل تشدید نابرابری بین مناطق شهری و روستایی، فقدان سازوکارهای توزیع عادلانه درآمد و برنامه ریزی توسعه ای بالا به پایین و غیرمشارکتی دچار ناکارآمدی است و نظریه‌های اجتماعی توسعه به اتخاذ جهت گیری‌های محافظه کارانه سیاسی و حمایت از وضع موجود متهم است؛ مردم شناسی توسعه بدلیل برجسته کردن روش‌های برنامه‌ریزی توسعه ای مشارکتی، شالوده شکنی از گفتمان های غالب قدرت در طراحی پروژه های توسعه و برملا نمودن سوگیری های اقتصادی و فرضیات قوم مدارانه آن، چشم اندازی بدیع و چارچوب نظری قابل اتکایی در بازاندیشی برنامه‌های توسعه روستایی است.

ادبیات توسعه مطرح شده از جنگ جهانی دوم به بعد در کشورهای جهان سوم در قالب مفاهیمی چون نوسازی، وابستگی ، نظام جهانی.... در حکم گفتمان‌هایی هستند که همبسته قدرت دولت مردان، سیاست‌گذاران و متولیان توسعه‌اند. این گفتمان‌ها در جهت غلبه بر فقر و نابرابری در جوامع روستایی و شهری این کشورها، لزوما با نیازها و خواسته‌های عاملان انسانی و گروه‌‌های ذینفع همپوشانی ندارند و برای تاثیرگذاری حداکثری و کاستن از دامنه فقر، نابرابری و سایر مشکلات انسانی، نیازمند واکاوی بیشتر در جهت درک پیچیدگی های ابعاد حیات اجتماعی هستند.

 فصل اول و دوم کتاب مردم‌شناسی توسعه با چنین هدفی نگاشته شده تا ضمن بحث و طبقه بندی پارادایم های توسعه، دیدگاهی انتقادی درباره آنها اتخاذ نماید و مسیر بحث درباره قابلیت‌های اتخاذ یک چشم انداز مردم شناسانه در برون رفتن از چالش‌های توسعه را هموار سازد. در حالیکه، فصل سوم، چهارم و پنجم این کتاب در صدد تبیین دیدگاه انتقادی مردم شناسان نسبت به توسعه، به همراه ذکر مطالعات موردی صورت گرفته از سوی آنها در این زمینه است؛ فصول ششم و هفتم درباره روش‌های مختلف مشارکت مردم شناسان در طراحی و اجرای برنامه‌های توسعه و ضوابط اخلاقی و سیاسی همکاری مردم شناسان و متولیان توسعه با گروه‌های هدف است.

 فصل پایانی این کتاب، مردم شناسی توسعه را به مثابه یکی از بدیل‌های مهم توسعه مفهوم پردازی می‌کند و در صدد ارائه نکات بدیل به متولیانی است که بیش از چند دهه از تجربه برنامه‌ریزی توسعه در کشور را پشت سر دارند و نیازمند مسلح شدن به نگره‌های انتقادی در برخورد با پارادایم‌های غالب توسعه از جمله نوسازی و وابستگی هستند.

 خواندن کتاب مردم‌شناسی توسعه را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم

 پژوهشگران علوم اجتماعی و گرایش مردم‌شناسی مخاطبان اصلی این کتاب‌اند.