کتاب تدبر در هستی؛ تدبر در کتاب

در مطالعه هستی نیازمند شناخت پنج مرتبه از تجلیات حقیقت هستیم. ساحت ساختار اسماء که بیانگر دریچه‌ای به هستی از منظر اسباب است. ساحت کلمه که نمایان‌کننده جریان اثر و القا در عالم است. ساحت آیات که نشانگر و پیام‌دهنده وحدت و یگانگی حقیقت در تجلیات هستی است. ساحت فلق که مشخص‌کننده سیر حرکت موجودات به سمت ربّ العالمین و پیدایش نظام مراتب است. و نهایتاً ساحت کتاب که در آن هر حقیقتی در هستی ثبت و جاری می‌شود. با تدبر در کتاب به مطالعه مفاهیمی چون ثبت و تثبیت، ثابت و متغیر، نزول و مراتب، پاداش و جزا و بالاخره تقدیر و سرنوشت پرداخته می‌شود. مواردی از این دست زمینه ساز بروز هر رحمتی در آفرینش محسوب می‌شوند. موضوع تدبر در کتاب یکی از عناوین ذیل تدبر در هستی است. لذا مطالبی که در کتاب ذکر شده در مورد همه مخلوقات صادق است. بر این اساس سرفصل‌هایی که از این کتاب استخراج می‌شود به عنوان مباحث مبنایی برای علوم پایه محسوب می‌شود. زیرا قواعد هستی‌داشتن و حیات را بیان می‌کند. تمام عناوین اصلی ذکر شده در کتاب در یک موجود زنده تک‌سلولی نیز در حال جریان است و بسیاری از مطالب یاد شده به صورت مستقیم و غیر مستقیم با زندگی و حیات او گره خورده است. بر همین اساس «تدبر در کتاب» را می‌توان به عنوان پیشگام برای کتب حوزه علوم پایه اسلامی -ریاضی، شیمی، فیزیک، زیست شناسی، زمین‌شناسی- معرفی کرد. عناوین فصول این کتاب عبارتند از: فصل اول: ثبت و تثبیت در کتاب؛ فصل دوم: حقّ، ثابت و متغیر؛ فصل سوم: حقیقت نزول؛ فصل چهارم: حکم و قوانین؛ فصل پنجم: محکم و متشابه؛ فصل ششم: اقتضائات و تثبیت؛ فصل هفتم: استنساخ و رو نوشت حقیقت؛ فصل هشتم: کتاب و غایت آن؛ فصل نهم: قلم و اثبات؛ فصل دهم: امام و کتاب؛ فصل یازدهم: راه‌ها و موانع بهره‌مندی از کتاب.