کتاب آفتاب آمد دلیل آفتاب (شرح آیات غدیر)

از موضوعات مهم مطرح‌شده در زمان حیات نورانی پیامبر گرامی اسلام (ص)، مسئلهٔ تعیین سرنوشت امت اسلامی پس از حیات با برکت ایشان است. در امتداد این موضوع پاسخ به این سؤال ضروری است که آیا رسول خدا (ص) به آیندهٔ امت و سرنوشت جامعهٔ اسلامی پس از خود تعهدی داشته است یا خیر؟ آیا در این راستا ایشان رهنمودی برای امت ارائه نموده‌ است یا خیر؟ پیروان پیامبر اسلام (ص) بعد از ایشان به دو نحلهٔ فکری تقسیم شدند. گروهی معتقد بودند جانشینی پیامبر (ص) و رهبری امت اسلامی بعد از ایشان امری انتخابی است و خود مردم باید کسی را با رأی خود به خلافت برگزینند و درمقابل، گروهی دیگر بر این باور بودند که جانشینی پیامبر (ص) بر پایهٔ سازوکار انتخاب نیست؛ بلکه براساس انتصاب است. شیعیان که به خط دوم گرویدند، معتقد شدند جانشینی پیامبر گرامی اسلام (ص) قاعده‌ای است جاری و ساری در مسیر انبیای الهی و نیز قانون وصایت و ولایت و امامت به اذن خداوند و با نص و تصریح پیامبر (ص) است. علاوه بر آنکه عقل نمی‌پسندد پیامبر (ص) دربارهٔ آیندهٔ امت اسلامی بعد از خود بی‌تعهد و بدون نظر باشد، دلایل نقلی بسیاری دراین‌باره وجود دارد که مؤید حکم عقل است. شیعیان معتقدند برای اثبات این نظریه باید ابتدا به سراغ قرآن رفت و به آیاتی استناد کرد که اثبات می‌کنند نظریهٔ خلافت و امامت، انتصابی ازسوی حضرت باری‌تعالی برای امت و جانشینی پیامبر (ص) است و پس از قرآن، گواه صادق، قول و عمل رسول خداست. در این نوشتار ابتدا به شرح و تحلیل آیات غدیر پرداخته شده تا روشن شود که «آفتاب آمد دلیل آفتاب» و درانتها نیز خطبهٔ غدیر و سند آن به‌اختصار بررسی شده است.