کتاب نظریه های اجتماعی بعد از اینترنت

کتاب نظریه های اجتماعی بعد از اینترنت (رسانه، فناوری و جهانی‌شدن) نوشته رالف شرودر، نسبت اینترنت با قدرت، ارتباطات روزمره و مصرف را بررسی می‌کند. نویسنده میان افزایش امکان ارتباط و افزایش آزادی علامت مساوی نمی‌گذارد؛ فناوری دیجیتال می‌تواند هم امکان مشارکت ایجاد کند و هم ابزار کنترل باشد. حمیدرضا بیژنی این کتاب را ترجمه کرده است و نشر نقد فرهنگ آن را منتشر کرده است. مقایسه‌ی چهار کشور سوئد، آمریکا، هند و چین، زمینه‌ی بررسی این سؤال است که چرا فناوری‌های مشابه در نظام‌های رسانه‌ای متفاوت پیامدهای یکسانی ندارند. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب نظریه های اجتماعی بعد از اینترنت

کتاب نظریه های اجتماعی بعد از اینترنت، اثر رالف شرودر، از مسئله‌ای در مرز جامعه‌شناسی و مطالعات رسانه آغاز می‌شود: نظریه‌های ارتباط جمعی و ارتباط بینافردی، به‌تنهایی، توضیح مناسبی برای رسانه‌های دیجیتال نیستند. کاربران محتوا تولید می‌کنند، خبرها در گروه‌ها گردش می‌کنند و موتورهای جست‌وجو مسیر رسیدن به اطلاعات را تعیین می‌کنند. نویسنده برای توضیح این وضعیت، رسانه‌های قدیم و جدید را در یک چارچوب بررسی کرده است. بحث او بر مفهوم رسانه‌زدگی، یعنی گسترش میانجیگری رسانه‌ها در زندگی اجتماعی، استوار است. این مفهوم در سه قلمرو سیاست، فرهنگ و اقتصاد معنای متفاوتی پیدا می‌کند. رقابت سیاسی برای جلب توجه عمومی با رقابت میان منابع سرگرمی یا کالاهای مصرفی یکسان نیست. شرودر همچنین نظریه‌های قدرت شبکه، بازیگرشبکه و پژوهش‌های محدود به یک رسانه را نقد می‌کند. او رابطه‌ی میان تجربه‌های روزمره و ساختارهای قدرت را مبنای تحلیل قرار می‌دهد تا نقش اینترنت نه مستقل از جامعه تصور شود و نه در توضیح همه‌ی دگرگونی‌ها جایگاهی بیش از اندازه پیدا کند.
کتاب نظریه های اجتماعی بعد از اینترنت در هفت فصل، بحث نظری آغازین را به مقایسه‌ی نظام‌های رسانه‌ای، پوپولیسم، معاشرت آنلاین، جست‌وجوی اطلاعات، کلان‌داده‌ها و نتیجه‌گیری پیوند می‌دهد. فصل اول، اینترنت در چشم‌اندازی نظری، مفاهیم اصلی را معرفی می‌کند و فصل دوم، سیستم‌های رسانه‌ای، رسانه‌ی دیجیتال و سیاست، زمینه‌ی مقایسه‌ی کشورها را می‌سازد. فصل‌های بعدی نشان می‌دهند که استقلال رسانه‌ها، نقش دولت، نفوذ بازار و نوع دسترسی کاربران چگونه بر پیامدهای فناوری اثر می‌گذارند. انتخاب سوئد، آمریکا، هند و چین امکان بررسی تفاوت میان رسانه‌های عمومی، رسانه‌های تجاری و کنترل دولتی را فراهم کرده است. نویسنده جهانی‌شدن ارتباطات را به معنای محوشدن مرزهای سیاسی و تفاوت‌های ملی نمی‌گیرد. بحث‌های مربوط به معاشرت، اطلاعات و داده نیز هرکدام موضوع مستقلی دارند و در کنار یکدیگر تصویری از نفوذ فناوری در جامعه می‌سازند. خواننده در این مسیر با استدلالی روبه‌رو می‌شود که اعتبار نظریه را وابسته به شواهد می‌داند و میان افزایش ظرفیت فناوری و پیامدهای اجتماعی استفاده از فناوری تمایز می‌گذارد.

خلاصه کتاب نظریه های اجتماعی بعد از اینترنت

کتاب نظریه های اجتماعی بعد از اینترنت استدلال می‌کند که اینترنت در سه قلمرو اجتماعی، سه منطق متفاوت دارد. سیاست عرصه‌ی رقابت بر سر فضای محدود توجه عمومی است؛ ورود صدای تازه الزاماً این فضا را نامحدود نمی‌کند. فرهنگ بیشتر از مسیر معاشرت و دسترسی روزمره به اطلاعات تغییر می‌کند. اقتصاد نیز از داده‌های کاربران برای تنظیم محتوا، تبلیغات و هدف‌گیری مصرف‌کنندگان بهره می‌گیرد. نویسنده این تحولات را هم توانمندساز و هم محدودکننده می‌داند: ارتباط بیشتر می‌تواند همراه با وابستگی و نظارت بیشتر باشد. موتورهای جست‌وجو و شبکه‌های اجتماعی نیز دروازه‌بان‌هایی هستند که مسیر دیده‌شدن اطلاعات را شکل می‌دهند. دغدغه‌ی اصلی، تشخیص دامنه‌ی واقعی این تغییرات است؛ نه نسبت‌دادن تمام مسائل جامعه به اینترنت. تفاوت نظام‌های سیاسی و رسانه‌ای تعیین می‌کند که این ظرفیت‌ها چگونه به کار گرفته شوند و چه کسانی از آن‌ها بهره ببرند.

چرا باید کتاب نظریه های اجتماعی بعد از اینترنت را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب نظریه های اجتماعی بعد از اینترنت را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• مقایسه‌ی چهار کشور، نقش زمینه‌ی سیاسی در پیامدهای اینترنت را روشن می‌کند.
• تفکیک سیاست، فرهنگ و اقتصاد، مانع تعمیم یک توضیح به همه‌ی فعالیت‌های آنلاین می‌شود.
• بحث استقلال رسانه‌ها، رابطه‌ی روزنامه‌نگاری با دولت، بازار و مخاطب را توضیح می‌دهد.
• تحلیل کلان‌داده‌ها، شناخت دقیق‌تری از هدف‌گیری کاربران فراهم می‌کند.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

کتاب نظریه های اجتماعی بعد از اینترنت به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• دانشجویان جامعه‌شناسی و ارتباطات که به نظریه‌های رسانه علاقه دارند.
• پژوهشگرانی که رابطه‌ی اینترنت و قدرت سیاسی را بررسی می‌کنند.
• خوانندگانی که خواهان شناخت نقش زیرساخت‌های دیجیتال در اطلاعات، معاشرت و مصرف هستند.

بخشی از کتاب نظریه های اجتماعی بعد از اینترنت

«همهٔ این‌ها را می‌توان به گونه‌ای دیگر بیان کرد: علم-فناوری منجر به افزایش توانایی در کنترل- یا کنترل بیشتر یا تأثیر بیشتر در تسلط بر- محیط اجتماعی می‌شود؛ بازهم این‌ها خصوصیات پیشرفت علمی فناورانه یا عقلانی‌سازی در هر سه قلمرو است. به‌طور دقیق‌تر، رهبران سیاسی و احزاب و جنبش‌های اجتماعی از یک قدرت جدید خارج از رسانه‌های مستقر برخوردار هستند، اما عموم مردم نیز همین‌طورند و بیشتر خارج از رسانه‌های مستقر بازنمایی می‌شوند. شرکت‌ها می‌توانند افراد را به‌طور مؤثرتری هدف قرار دهند، اما مصرف‌کنندگان همچنین به اطلاعات بیشتری نزدیک‌تر هستند و می‌توانند خدمات را با تبلیغات منفی به چالش بکشند. افراد روابط رسانه‌زده‌تری با یکدیگر دارند، و بیشتر به انقیاد دیگران درآمده و تحت‌نظرشان قرار می‌گیرند.
در همهٔ این موارد، قرارگیری در قفس و کالبدهای خارجی قدرتمندتر به‌راحتی قابل تشخیص هستند، زیرا، درواقع، قرارگیری در قفس و کالبد بیرونی مقارنِ هم صورت می‌گیرند. استفاده از فناوری، رسانه‌های آنلاین را هم توانمند می‌سازد و هم محدود می‌کند. فعالیت اقتصادی جدید و متنوعی وجود دارد که فعالیت مصرفی را معطوف به توجه آنلاین تغییر می‌دهد. زندگی روزمره بیشتر با فعالیت‌های اجتماعی آنلاین و جست‌وجوی اطلاعات سپری می‌شود، و تعامل آنلاین بیشتری بین رهبری پوپولیست و مردم یا طرفداران آن‌ها وجود دارد. بنابراین، به همان اندازه آسان است که تشخیص دهیم این علم-فناوری و تحولات اجتماعی نه اتوپیایی است و نه ضد اتوپیایی، مانند تلقی‌های گوناگون از اینترنت یا رسانه‌ها و تغییرات اجتماعی. و همچنین لازم به تأکید است که این تلقی بر فناوری مورداستفاده تمرکز دارد، نه فناوری به‌خودی‌خود [فی‌نفسه].»