کتاب شهر آماده

کتاب شهر آماده (نقشه راه بهداشت محیط در مدیریت بحران شهرداری‌ها) نوشته مصطفی روانخواه و رضا برهانیان طرقی، نقش مدیریت شهری را در آمادگی برای بحران‌های بهداشتی بررسی می‌کند. پرسش محوری این کتاب روشن است: شهرداری پیش از شیوع بیماری، آلودگی حاد یا افزایش ناقلین چه مسئولیت‌هایی دارد و چگونه باید برای انجام وظایف خود آماده شود؟ نویسندگان باتکیه‌بر تجربه‌های مطرح‌شده از مشهد، فرم‌های ارزیابی، شاخص‌های تاب‌آوری و الگوهای هماهنگی میان سازمان‌ها را معرفی کرده‌اند. انتشارات اکبرزاده این کتاب را منتشر کرده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب شهر آماده

کتاب شهر آماده نوشته مصطفی روانخواه و رضا برهانیان طرقی، بهداشت محیط را به تصمیم‌های روزمره‌ی مدیریت شهری پیوند می‌دهد. مسئله‌ی اصلی، فاصله‌ی میان ارائه‌ی خدمات در وضعیت عادی و حفظ همان خدمات هنگام بحران است. شهری که شبکه‌ی حمل‌ونقل، بوستان‌ها و سامانه‌ی جمع‌آوری پسماند فعالی دارد، لزوماً برای اختلال‌های بهداشتی آماده نیست. نویسندگان آمادگی را مجموعه‌ای از پیش‌بینی، واکنش، حفاظت از زیرساخت‌ها، بازیابی و یادگیری می‌دانند. مشهد کانون اصلی مثال‌هاست؛ شهری که تردد زائران، تراکم جمعیت در بعضی محدوده‌ها و گستردگی اماکن عمومی، برنامه‌ریزی بهداشتی را به مسئله‌ای بین‌سازمانی تبدیل می‌کند. متن، توضیح مفاهیم را در کنار جدول، پرسش‌نامه و سناریو قرار داده است تا ارتباط هر موضوع با وظایف واحدهای شهرداری مشخص شود. نمونه‌های فرضی، از جمله ارزیابی منطقه‌ی ثامن، برای توضیح شیوه‌ی امتیازدهی و استخراج اولویت‌ها به کار رفته‌اند و نباید با ارزیابی قطعی وضعیت شهر اشتباه گرفته شوند.
کتاب شهر آماده در ۱۳ فصل، مسیر شناخت تهدید تا بازنگری برنامه‌های اجرایی را دنبال می‌کند. «مبانی و چارچوب مفهومی»، «چارچوب تاب‌آوری بهداشتی شهری»، «تقسیم کار ملی» و «ممیزی سریع بهداشت محیط بحران‌محور در اماکن شهری» از عنوان‌های این مسیر هستند. فصل‌های دیگر به هشدار، فضاهای عمومی، کنترل ناقلین، پسماند عفونی، ضدعفونی، بازتوانی و تأمین مالی اختصاص دارند. بخش سنجش تاب‌آوری، الگویی پیشنهادی با شش محور و ۱۸ زیرشاخص ارائه می‌دهد. بخش هماهنگی نیز تفاهم‌نامه‌ی عملیاتی، داشبورد مشترک و مانور را به‌عنوان ابزارهای روشن‌کردن مسئولیت‌ها معرفی کرده است. ممیزی‌های ۱۵ دقیقه‌ای برای اماکن سرپوشیده، پایانه‌ها و فضاهای باز، نمونه‌ی دیگری از تبدیل بحث به فرم ارزیابی هستند. جایگاه سلامت نیروهای اجرایی و ثبت درس‌آموخته‌ها در فصل‌های پایانی نشان می‌دهد که مدیریت بحران از نظر نویسندگان با فروکش‌کردن وضعیت اضطراری تمام نمی‌شود. برنامه باید پس از هر تجربه اصلاح شود و مسئول، بودجه و شیوه‌ی اجرای تغییرات نیز مشخص باشد.

خلاصه کتاب شهر آماده

کتاب شهر آماده بحران‌های بهداشتی شهری را در چهار گروه قرار می‌دهد: بیماری‌های واگیردار، تهدیدهای ناشی از ناقلین، آلودگی حاد محیطی و پیامدهای بهداشتی بلایای طبیعی. ایده‌ی اصلی این است که هر شهر باید باتوجه‌به شرایط خود، تهدیدها را اولویت‌بندی کند و مسئولیت واحدهای اجرایی را پیشاپیش مشخص سازد. نویسندگان سپس سنجش آمادگی، ممیزی اماکن و هماهنگی شهرداری با نهادهای سلامت و خدمات‌رسان را توضیح می‌دهند. مسیر بحث از شناسایی ضعف‌ها به تدوین برنامه می‌رسد؛ برنامه‌ای که باید نیروی آموزش‌دیده، تجهیزات، بودجه و تبادل اطلاعات را پیش‌بینی کند. بازتوانی کارکنان، ارزیابی عملکرد و واردکردن درس‌آموخته‌ها به برنامه‌های بعدی، حلقه‌ی پایانی این چرخه است.

چرا باید کتاب شهر آماده را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب شهر آماده را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• الگوی پیشنهادی شش‌محوره، زمینه‌ی ارزیابی آمادگی بهداشتی مناطق شهرداری را فراهم می‌کند.
• فرم‌های ممیزی، شاخص‌های حساس اماکن پرتردد را مشخص می‌کنند.
• نمونه‌ی تفاهم‌نامه و داشبورد مشترک، تقسیم مسئولیت میان سازمان‌ها را روشن‌تر می‌کند.
• بحث بازتوانی، توجه را به سلامت کارکنان و اصلاح برنامه پس از بحران گسترش می‌دهد.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

کتاب شهر آماده به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• مدیران بحران شهری که مسئول هماهنگی دستگاه‌ها هستند.
• کارشناسان بهداشت محیط که آمادگی اماکن عمومی را ارزیابی می‌کنند.
• مدیران خدمات شهری و پسماند که برای حفظ خدمات در وضعیت اضطراری برنامه می‌نویسند.