کتاب شنگال

کتاب شنگال نوشته کیو مکلیر، قصه‌ی وسیله‌ای است که نه کاملاً قاشق است و نه کاملاً چنگال. او در آشپزخانه‌ای زندگی می‌کند که هر وسیله جای مشخصی دارد، اما هیچ‌کس هنگام چیدن سفره انتخابش نمی‌کند. شخصیت اصلی برای پذیرفته‌شدن به فکر تغییر ظاهرش می‌افتد؛ تصمیمی که مسئله‌ی تفاوت، هویت و احساس تعلق را به مرکز قصه می‌آورد. ایزابل ارسنالت تصویرگری این کتاب کودک را بر عهده داشته است. مهدی حاجی محمدی این کتاب را ترجمه کرده است و انتشارات دال آن را منتشر کرده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب شنگال

کتاب شنگال اثر کیو مکلیر، موضوع پذیرفته‌شدن را از دل اتفاق‌های یک آشپزخانه بیرون می‌کشد. قاشق‌ها، چنگال‌ها و چاقوها هرکدام شکل و کار مشخصی دارند. شخصیت اصلی در میان این گروه‌ها جای روشنی پیدا نمی‌کند، چون ظاهرش ویژگی‌های دو وسیله را کنار هم دارد. قصه از همین موقعیت برای طرح پرسشی آشنا استفاده کرده است: کسی که شبیه دیگران نیست، باید خودش را تغییر دهد یا می‌تواند همان‌طور که هست جایی در جمع داشته باشد؟ نویسنده این پرسش را به‌جای توضیح‌های طولانی، در رفتار وسایل و واکنش‌های شخصیت اصلی نشان می‌دهد. انتخاب‌نشدن هنگام چیدن سفره فقط محروم‌ماندن از یک کار نیست؛ این اتفاق برای شنگال به معنای نادیده‌ماندن است. او دیگران را مشغول کارهایی می‌بیند که به‌خوبی از عهده‌شان برمی‌آیند و تفاوت خودش را دلیل کنارگذاشته‌شدن می‌داند. فضای آشنای غذاخوردن، سفره و ظرف‌شستن کمک می‌کند چنین احساسی برای کودک ملموس شود.
کتاب شنگال در قالب داستانی تصویری، میان شکل ظاهری، انتظار دیگران و برداشت شخصیت از خودش رابطه برقرار می‌کند. تلاش او برای شبیه‌شدن به یکی از دو گروه، نشان می‌دهد که پذیرفته‌نشدن چگونه می‌تواند میل به پنهان‌کردن بخشی از خود را به وجود بیاورد. قاشق‌ها او را بیش از اندازه تیز می‌بینند و چنگال‌ها بیش از اندازه گرد؛ بنابراین معیار هر گروه، شباهت به اعضای همان گروه است. طنز موقعیت از همین داوری‌ها و از رفتار انسانی وسایل آشپزخانه شکل می‌گیرد. کارهای روزمره‌ی قاشق‌ها و چنگال‌ها نیز به این دنیای کوچک جنب‌وجوش می‌دهد، بی‌آنکه موضوع تنهایی شخصیت اصلی کنار برود. تصویرگری ایزابل ارسنالت بخش دیگری از ارائه‌ی این قصه به کودکان است. موضوع داستان زمینه‌ای برای گفت‌وگو درباره‌ی کنارگذاشتن دیگران، مقایسه‌کردن خود با اطرافیان و نیاز به دیده‌شدن فراهم می‌کند. کودک از خلال ماجرا با شخصیتی روبه‌رو می‌شود که می‌خواهد در جمع سهمی داشته باشد، اما هنوز نمی‌داند ویژگی‌های متفاوتش چه معنایی دارند.

خلاصه کتاب شنگال

هشدار: این پاراگراف بخش‌هایی از داستان را فاش می‌کند!
کتاب شنگال ماجرای شخصیتی را دنبال می‌کند که کمی شبیه قاشق است و کمی شبیه چنگال. وسایل آشپزخانه هنگام غذاخوردن به کار گرفته می‌شوند، اما او باز هم انتخاب نمی‌شود. شنگال فکر می‌کند اگر فقط یک چیز باشد، زندگی آسان‌تر خواهد شد. او برای شبیه‌شدن به قاشق‌ها کلاهی بر سر می‌گذارد، ولی چنگال‌ها هنوز او را زیادی گرد می‌بینند. تلاشش برای نزدیک‌شدن به ظاهر چنگال‌ها هم نظر قاشق‌ها را عوض نمی‌کند. او از کناری کار دیگران را تماشا می‌کند و از خودش می‌پرسد آیا موجود دیگری هم هست که جایی میان گروه‌ها نداشته باشد. ورود موجودی شلخته به آشپزخانه، نظم معمول غذاخوردن را به هم می‌زند و موقعیت تازه‌ای پیش روی وسایل می‌گذارد.

چرا باید کتاب شنگال را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب شنگال را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• قصه، احساس کنارگذاشته‌شدن را در موقعیتی آشنا برای کودکان نشان می‌دهد.
• رفتار قاشق‌ها و چنگال‌ها زمینه‌ی گفت‌وگو درباره‌ی قضاوت از روی ظاهر را فراهم می‌کند.
• تلاش شخصیت اصلی برای تغییر خودش، موضوع پذیرفتن تفاوت‌ها را ملموس می‌کند.
• جان‌گرفتن وسایل آشپزخانه، موضوع هویت را به اتفاق‌های روزمره پیوند می‌دهد.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

کتاب شنگال به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• کودکانی که به قصه‌های تصویری با شخصیت‌های غیرانسانی علاقه دارند.
• والدینی که می‌خواهند درباره‌ی احساس طردشدن با فرزندشان گفت‌وگو کنند.
• مربیانی که برای صحبت درباره‌ی پذیرش تفاوت‌ها به‌دنبال یک داستان هستند.