کتاب هر نفر چند نفر است؟

کتاب هر نفر چند نفر است؟ (مجموعه داستان) نوشته مرتضی بیات، زندگی در آبادی‌های جنوب را از خلال خاطرات کودکی، مناسبات خویشاوندی و برخوردهای روزمره تصویر می‌کند. راوی از صف نفت، بازی‌های گروهی، کلاس درس و کار کشاورزی به سؤال‌هایی درباره‌ی ترس، قدرت و مسئولیت می‌رسد. نکته‌ی مشترک این تجربه‌ها، فاصله‌ی میان چیزی است که جمع عادی می‌داند و رنجی که یک نفر تحمل می‌کند. نشر سنجاق این مجموعه را عرضه کرده است؛ مجموعه‌ای که شوخی و تلخی را در کنار جزئیات محیط بومی قرار می‌دهد. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب هر نفر چند نفر است؟

کتاب هر نفر چند نفر است؟ (مجموعه داستان) نوشته مرتضی بیات، مجموعه‌ای از داستان‌های کوتاه با فضایی بومی و خاطره‌محور است. آبادی، نخلستان، زمین‌های گندم، خانه‌های همسایه و مدرسه، محل شکل‌گیری تجربه‌هایی هستند که معنایشان برای راوی به‌تدریج آشکار می‌شود. راوی اول‌شخص اغلب کودکی را از فاصله‌ی بزرگسالی بازمی‌نگرد؛ بنابراین مشاهده‌ی یک اتفاق با پرسش درباره‌ی علت‌ها و پیامدهایش همراه می‌شود. کودک ممکن است درگیر سرمای هوا یا قواعد بازی باشد اما صدای بزرگسال، ترس از محرومیت، اطاعت از جمع و انتظار برای نجات را نیز در همان صحنه تشخیص می‌دهد. مقدمه‌ی نویسنده نیز نوشتن را به شناخت خویش و کنارزدن نقاب‌ها پیوند داده است. این نگاه در داستان‌ها به‌شکل بازبینی تجربه‌هایی ظاهر می‌شود که ظاهری معمولی دارند اما ردشان در حافظه باقی مانده است. شخصیت‌ها اغلب با نام‌ها و صورت‌های محلی نامشان حضور دارند؛ همین شیوه، نزدیکی روابط و شناخت متقابل اهالی را نشان می‌دهد. گفت‌وگوها نیز واژه‌ها و تعبیرهای بومی را حفظ کرده‌اند تا محیط فقط پس‌زمینه‌ی حوادث نباشد.
کتاب هر نفر چند نفر است؟ (مجموعه داستان) موضوع‌های گوناگون را در محدوده‌ی همین زندگی دنبال می‌کند: وابستگی معاش به باران، رابطه‌ی کودکان با حیوانات، فشار رسم‌ها، نابرابری و حضور تهدیدآمیز تأسیسات نظامی در همسایگی آبادی. داستان‌هایی مانند نفت، قحط ابری، به درگاهش، پروانکی و سلیمان، فرزند چاه، هریک بخشی از این جهان را پیش می‌کشند. طنز همیشه نشانه‌ی آسودگی نیست؛ شوخی‌ها گاهی از دل فرسودگی، تنگدستی یا ناتوانی در تغییر وضع بیرون می‌آیند. تشبیه‌های فراوان و مکث‌های تأملی، حرکت روایت را از حادثه به داوری درباره‌ی رفتار انسان‌ها می‌برند. راوی نیز خود را بیرون از دایره‌ی نقد نگه نمی‌دارد و خشم، میل به مقابله و تردیدهای خودش را آشکار می‌کند. تجربه‌ی خواندن این داستان‌ها، رفت‌وبرگشت میان جزئیات ملموس و سؤال‌های اخلاقی است: چه چیزی خشونت را پذیرفتنی جلوه می‌دهد؟ رسم‌ها چگونه اختیار آدم‌ها را محدود می‌کنند؟ همدلی در چه لحظه‌ای جای خود را به قضاوت می‌دهد؟

خلاصه داستان هر نفر چند نفر است؟

هشدار: این پاراگراف بخش‌هایی از داستان را فاش می‌کند!
کتاب هر نفر چند نفر است؟ (مجموعه داستان) مسیر واحدی را دنبال نمی‌کند و از چند موقعیت مستقل شکل می‌گیرد. در نفت، بارندگی شدید زندگی آبادی را مختل کرده است و پسربچه‌ای همراه مادر و برادرش برای گرفتن سهمیه‌ی سوخت به صف می‌رود. سرما و نگرانی بزرگ‌ترها، کنجکاوی کودک را متوقف نمی‌کند. در داستان هم‌نام مجموعه، گروهی از بچه‌ها طبق قواعد بازی منتظر هم‌بازی نجات‌بخش خود می‌مانند؛ انتظاری که اطاعت و اعتمادشان را به پرسش می‌کشد. در به درگاهش، بچه‌ها تصمیم می‌گیرند به رنج کبوتری بیمار پایان دهند اما اجرای تصمیم، موقعیتی متفاوت پیش رویشان می‌گذارد. داستان‌های دیگر نیز از خشکسالی، تجربه‌ی مدرسه، برخوردهای خویشاوندی و خاطره‌ی آدم‌های آبادی می‌گویند. راوی در میان این اتفاق‌ها، سهم ترس، عادت و قضاوت جمعی را در رفتار خودش و دیگران جست‌وجو می‌کند.

چرا باید کتاب هر نفر چند نفر است؟ را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب هر نفر چند نفر است؟ (مجموعه داستان) را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• جزئیات کشاورزی، خوراک، گویش و روابط همسایگی، تصویری از زندگی در آبادی‌های جنوب می‌سازند.
• بازنگری خاطرات کودکی، زمینه‌ای برای اندیشیدن به اطاعت، ترس و مسئولیت فراهم می‌کند.
• هم‌نشینی طنز و رنج، واکنش‌های متفاوت آدم‌ها به تنگدستی و فشار جمع را نشان می‌دهد.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

کتاب هر نفر چند نفر است؟ (مجموعه داستان) به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• علاقه‌مندان به داستان کوتاه فارسی با فضای بومی جنوب.
• خوانندگان پیگیر خاطرات کودکی و بازنگری تجربه‌ها در بزرگسالی.
• علاقه‌مندان به داستان‌هایی درباره‌ی فشار جمع، نابرابری و مناسبات قدرت در زندگی روزمره.