کتاب دانشنامه حضرت امام صادق (ع) (جلد دهم)

کتاب دانشنامه حضرت امام صادق (ع) (جلد دهم) (مطالعات مقایسه‌ای فرق شیعه) حاصل پژوهش محققین بنیاد علمی فرهنگی دارالحکمه کانادا درباره‌ی اشتراک‌ها و اختلاف‌های امامیه، زیدیه و اسماعیلیه است. این پژوهش، امامت را نقطه‌ی پیوند سه مذهب می‌گیرد و نشان می‌دهد که پذیرش یک اصل مشترک، لزوماً به برداشت‌های یکسان از جایگاه امام، منابع شناخت دین و تفسیر متون نمی‌انجامد. انتشارات میراث شرق این کتاب را منتشر کرده است. جایگاه امام صادق در هریک از این سه گرایش نیز یکی از محورهای بحث است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب دانشنامه حضرت امام صادق (ع) (جلد دهم)

کتاب دانشنامه حضرت امام صادق (ع) (جلد دهم) پژوهشی در کلام و فرقه‌شناسی شیعه است که محققین بنیاد علمی فرهنگی دارالحکمه کانادا پدید آورده‌اند. پرسش اصلی پژوهش، نسبت میان سه گرایشی است که امامت را در مرکز اعتقادات خود قرار داده‌اند، اما درباره‌ی شرایط امام، شیوه‌ی تعیین او و حدود اختیاراتش توافق ندارند. متن ابتدا معنای «تشیع اعتقادی» را از محبت به اهل‌بیت، هواداری سیاسی یا پیروی معنوی جدا می‌کند. این تفکیک، مبنای کنار هم قراردادن امامیه، زیدیه و اسماعیلیه می‌شود. پژوهش سپس تاریخ شکل‌گیری، انشعابات، میراث علمی و چهره‌های فکری این مذاهب را معرفی کرده است. معرفی زیدیه فقط به قیام‌ها محدود نمی‌ماند و مکاتب فقهی، آثار حدیثی و پیوندهای کلامی این مذهب را نیز در بر می‌گیرد. بحث اسماعیلیه نیز علاوه‌بر تحولات سیاسی، سازمان دعوت و سهم متفکران اسماعیلی در فلسفه، کلام و تأویل را دنبال می‌کند. این زمینه‌چینی تاریخی، مقدمه‌ای برای مقایسه‌ی آموزه‌هاست، نه جایگزینی برای بحث اعتقادی.
کتاب دانشنامه حضرت امام صادق (ع) (جلد دهم) در نه گفتار و ضمائم تنظیم شده است. «گستره‌ی تشیع اعتقادی»، «مروری بر زیدیه و اسماعیلیه»، «مقایسه میان امامیه، زیدیه و اسماعیلیه در منابع تفکر» و «نکوداشت غدیر در اسماعیلیه» از عنوان‌های این گفتارها هستند. محورهای دیگر شامل الاهیات، امامت، جایگاه امام صادق، تأویل و مطالعه‌ی قرامطه می‌شود. دو مقاله‌ی عربی درباره‌ی تأویل اسماعیلی و جایگاه غدیر نیز در ضمائم آمده است. متن، شناخت مذاهب نزدیک به یکدیگر را وسیله‌ای برای فهم دقیق‌تر باورهای خود می‌داند. این هدف، جهت مقایسه‌ها را روشن می‌کند: بررسی تفاوت‌ها فقط برای فهرست‌کردن اختلافات نیست، بلکه امکان سنجیدن تفسیرها و پیامدهای هر برداشت را فراهم می‌آورد. پژوهش از موضع آشنایی با امامیه پیش می‌رود و در سخن آغازین، فاصله‌گرفتن از ادبیات تخریبی را هدف قرار داده است. خواننده درنتیجه با پرسش‌هایی روبه‌رو می‌شود که هم پیشینه‌ی تاریخی دارند و هم به مبانی فهم دین مربوط‌اند.

خلاصه کتاب دانشنامه حضرت امام صادق (ع) (جلد دهم)

کتاب دانشنامه حضرت امام صادق (ع) (جلد دهم) بحث را از تعریف تشیع اعتقادی آغاز می‌کند: باور به تعیین امام علی و تداوم امامت در نسل او، مبنای بررسی سه مذهب قرار می‌گیرد. پژوهش سپس نشان می‌دهد که این اشتراک، اختلاف درباره‌ی نص آشکار و پنهان، ضرورت قیام، عصمت، علم امام و تداوم سلسله‌ی امامان را از میان نمی‌برد. مقایسه‌ی منابع معرفت دینی نیز روشن می‌کند که اختلاف‌ها فقط به مصداق امام مربوط نیستند؛ جایگاه عقل، سنت، تعلیم امام و تأویل هم در شکل‌گیری دیدگاه‌ها سهم دارند. جایگاه امام صادق در هر سه مذهب، پیوند میان تاریخ مشترک و مسیرهای متفاوت اعتقادی را آشکار می‌کند. حرف اصلی پژوهش این است که شناخت یک مذهب، از مقایسه‌ی دقیق مبانی و تجربه‌های تاریخی آن مذهب با گرایش‌های نزدیک به دست می‌آید.

چرا باید کتاب دانشنامه حضرت امام صادق (ع) (جلد دهم) را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب دانشنامه حضرت امام صادق (ع) (جلد دهم) را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• مقایسه‌ی سه مذهب، تفاوت معنای امامت در هریک را روشن می‌کند.
• معرفی منابع تفکر، زمینه‌ی فهم اختلاف‌های اعتقادی را فراهم می‌آورد.
• بررسی سازمان دعوت، نسبت تشکیلات دینی و گسترش اسماعیلیه را نشان می‌دهد.
• بحث غدیر و تأویل، شناخت مشخص‌تری از میراث اسماعیلی به دست می‌دهد.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

کتاب دانشنامه حضرت امام صادق (ع) (جلد دهم) به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• دانشجویان الهیات که به کلام تطبیقی شیعه علاقه دارند.
• پژوهشگرانی که نسبت تاریخ مذاهب و آموزه‌های امامت را بررسی می‌کنند.
• خوانندگانی که خواهان شناخت تفاوت‌های اعتقادی امامیه، زیدیه و اسماعیلیه هستند.