کتاب یادمان ازیادرفتگان

کتاب یادمان ازیادرفتگان نوشته درسا جهانگیری، حاصل پژوهش درباره‌ی رزمندگانی است که خاطراتشان از آغاز جنگ ایران و عراق و عملیات افشارآباد کمتر بازگو شده است. نویسنده از یک عکس و نام محسن چریک به‌دنبال سرگذشت این افراد می‌رود و گفت‌وگوهای آنان را کنار یکدیگر قرار می‌دهد. پرسش اصلی فقط چگونگی انجام یک عملیات نیست؛ مسئله، شنیدن روایت کسانی است که هرکدام گوشه‌ای از واقعه را به خاطر سپرده‌اند. انتشارات سرو این کتاب را منتشر کرده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب یادمان ازیادرفتگان

کتاب یادمان ازیادرفتگان پژوهشی درباره‌ی خاطرات جنگ در جبهه‌ی غرب است که درسا جهانگیری در نگارش آن، مسیر جست‌وجوی خود را نیز ثبت کرده است. نویسنده پشت دوربین می‌ایستد، سؤال می‌پرسد، به نقشه‌ها نگاه می‌کند و گاه با شنیدن توضیحی تازه، برداشت قبلی‌اش را دوباره می‌سنجد. موضوع اصلی، عملیات افشارآباد و وضعیت نیروهای ایرانی در منطقه‌ی سرپل ذهاب است؛ اما خاطرات، تصویری از آموزش نیروها، اعزام به منطقه، دشواری تأمین مهمات و زندگی در مواضع کوهستانی نیز پیش چشم می‌گذارند. سعید گلاب بخش، معروف به محسن چریک، از چهره‌های محوری این جست‌وجو است. همرزمان او از تصمیم‌ها، تجربه‌ها و شرایطی سخن می‌گویند که شناخت این فرمانده را به شناخت موقعیت جبهه پیوند می‌زند. کتاب نُه فصل دارد و عنوان‌هایی مانند «دعوت»، «حرکت به سوی غرب»، «تصمیم آخر»، «فرماندهی گروهان» و «راهی که اسیران رفتند» مسیر بحث را مشخص می‌کنند.
کتاب یادمان ازیادرفتگان خاطرات را به‌شکل گفت‌وگویی جمعی پیش می‌برد. راویان حرف یکدیگر را تکمیل می‌کنند، درباره‌ی جزئیات اختلاف‌نظر دارند و گاهی پس از شنیدن نام یا دیدن نقشه، نکته‌ای را به یاد می‌آورند. نویسنده در پیشگفتار توضیح داده است که مقایسه‌ی اطلاعات و کنارهم‌گذاشتن گفته‌ها، بخشی از کوشش او برای کاهش خطا بوده است. عکس‌ها، نقشه‌ها و توضیحات تکمیلی نیز به شناخت اشخاص و موقعیت‌ها کمک می‌کنند. فضای جلسه‌ها میان شوخی همرزمان، دلخوری از فراموش‌شدن و دشواری یادآوری تجربه‌های دردناک تغییر می‌کند. این جابه‌جایی‌ها نشان می‌دهند که خاطره‌ی جنگ برای راویان فقط مجموعه‌ای از اطلاعات نظامی نیست. روابط دوستانه، آسیب‌های جسمی و یاد همراهان ازدست‌رفته نیز در گفته‌هایشان حضور دارند. خواننده در کنار آشنایی با اهمیت ارتفاعات، راه‌های ارتباطی و پادگان ابوذر، شاهد فرایند شکل‌گرفتن یک روایت مشترک از یادهای پراکنده است؛ روایتی که تفاوت زاویه‌ی دید شاهدان را پنهان نمی‌کند.

خلاصه کتاب یادمان ازیادرفتگان

کتاب یادمان ازیادرفتگان از جست‌وجویی آغاز می‌شود که سرنخ آن، عکسی از رزمندگان و شنیدن نام محسن چریک است. جهانگیری همرزمان او را پیدا می‌کند و در نشست‌های گفت‌وگو، خاطراتشان را درباره‌ی اعزام به جبهه‌ی غرب و تدارک عملیات افشارآباد گرد می‌آورد. توضیحات شاهدان، اهمیت این منطقه را در ارتباط با ارتفاعات بازی‌دراز، دانه‌خشک و امنیت پادگان ابوذر روشن می‌کند. خاطرات همچنین از آموزش ناتمام نیروها، کمبود تجهیزات و اختلاف‌نظر درباره‌ی زمان و ضرورت عملیات خبر می‌دهند. دغدغه‌ی اصلی نویسنده، ثبت نام‌ها و تجربه‌هایی است که در میان رخدادهای جنگ کمتر دیده شده‌اند. مقایسه‌ی گفته‌ها به او امکان می‌دهد جزئیات واقعه را از میان حافظه‌های متفاوت پیگیری کند و هم‌زمان، دشواری بازگشت به خاطرات جنگ را نشان دهد.

چرا باید کتاب یادمان ازیادرفتگان را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب یادمان ازیادرفتگان را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• گفت‌وگوهای جمعی، تفاوت خاطرات شاهدان یک واقعه را آشکار می‌کنند.
• توضیحات جغرافیایی، نقش ارتفاعات و مسیرهای ارتباطی را در تصمیم‌های نظامی روشن می‌کنند.
• خاطرات نیروها، فاصله‌ی آموزش اولیه تا تجربه‌ی واقعی حضور در جبهه را نشان می‌دهند.
• حضور پژوهشگر در متن، چگونگی پرسش‌کردن و مقایسه‌ی روایت‌ها را نمایان می‌کند.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

کتاب یادمان ازیادرفتگان به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• علاقه‌مندان به خاطرات جنگ ایران و عراق در جبهه‌ی غرب.
• خوانندگان پیگیر سرگذشت محسن چریک و همرزمان او.
• پژوهشگران علاقه‌مند به ثبت خاطرات جمعی و مقایسه‌ی گفته‌های شاهدان.