کتاب تحلیل فلسفی و روش شناسی نظریه های اقتصادی

کتاب تحلیل فلسفی و روش شناسی نظریه های اقتصادی (از مبانی کلاسیک تا نقدهای معاصر) نوشته یداله دادگر، به پرسش‌هایی می‌پردازد که پشت مدل‌ها و محاسبات اقتصادی قرار دارند: نظریه‌ها بر چه تصویری از انسان استوارند و اعتبارشان چگونه سنجیده می‌شود؟ نویسنده اقتصاد را دانشی اجتماعی، اخلاقی و فنی معرفی کرده است که شناختش به بررسی فرض‌ها، روش‌ها و ارزش‌ها نیاز دارد. انتشارات نور علم این کتاب را منتشر کرده است. بحث درباره‌ی عقلانیت، عدالت و تفاوت همبستگی با رابطه‌ی علّی، مبانی نظری را به مسائل تحلیل اقتصادی پیوند می‌دهد. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب تحلیل فلسفی و روش شناسی نظریه های اقتصادی

کتاب تحلیل فلسفی و روش شناسی نظریه های اقتصادی نوشته یداله دادگر، مبانی اقتصاد را از چهار مسیر هستی‌شناسی، معرفت‌شناسی، روش‌شناسی و ارزش‌شناسی بررسی می‌کند. هریک از این مسیرها پرسشی متفاوت دارد: موضوع اقتصاد چیست، شناخت اقتصادی چگونه شکل می‌گیرد، پژوهشگر از چه روش‌هایی استفاده می‌کند و ارزش‌های اخلاقی چه نقشی در تحلیل دارند؟ نویسنده بحث را به تعریف اصطلاحات محدود نکرده است. فرض رفتار عقلانی، اطلاعات کامل و حداکثرسازی منفعت شخصی، نمونه‌هایی هستند که امکان بررسی فاصله‌ی مدل اقتصادی با رفتار واقعی انسان را فراهم می‌کنند. اقتصاد در این توضیحات، مجموعه‌ای جدا از جامعه نیست. نهادهای حقوقی، فرهنگ، سیاست و روان‌شناسی در تصمیم‌های اقتصادی سهم دارند. بررسی این پیوندها نشان می‌دهد که اختلاف مکتب‌ها فقط اختلاف در نتیجه‌گیری نیست؛ تصویر متفاوت از انسان و جامعه نیز می‌تواند مسیر تحلیل را تغییر دهد. نویسنده همچنین میان شناخت هدف‌های اقتصاد و ارزیابی ابزارهای پژوهش تفاوت می‌گذارد تا نسبت فلسفه‌ی اقتصاد با روش‌شناسی روشن شود.
کتاب تحلیل فلسفی و روش شناسی نظریه های اقتصادی هفت فصل دارد. «موضوعات آغازین در تحلیل فلسفی اقتصاد»، «برش‌های تاریخی ارتباط اقتصاد با فلسفه»، «اقتصاد و فلسفه‌ی علوم انسانی و اجتماعی» و «چشم‌انداز فلسفی مکتب‌های اقتصادی معاصر» از عنوان‌های فصل‌ها هستند. فصل‌های دیگر مؤلفه‌های تحلیل فلسفی، پایه‌های روش‌شناسی و نسبت این مباحث با مکتب‌های اقتصادی را دنبال می‌کنند. نویسنده در مرور مکتب‌ها، تفاوت قیاس و استقرا، تحلیل فردمحور و کل‌محور و روش‌های نظری و تجربی را توضیح داده است. بحث درباره‌ی اعتبار فرض‌های غیرواقعی نیز از خلال اختلاف دیدگاه فریدمن و منتقدانش مطرح می‌شود. موضوع اخلاق در این میان جایگاهی مشخص دارد: نویسنده تفاوت گزاره‌های اثباتی و هنجاری را ضروری می‌داند، اما حذف همه‌ی داوری‌های ارزشی از اقتصاد را نمی‌پذیرد. مثال‌ها و پرسش‌های متن، خواننده را به ارزیابی ادعاها دعوت می‌کنند؛ از اینکه پیش‌بینی درست برای دفاع از یک نظریه کافی است یا نه تا اینکه داده‌های مشاهده‌شده چه اندازه اجازه‌ی تعمیم می‌دهند. حاصل این بحث‌ها، آشنایی با دلایل تنوع روش‌ها در اقتصاد و محدودیت ادعای کارآمدی یک روش در همه‌ی موقعیت‌هاست.

خلاصه کتاب تحلیل فلسفی و روش شناسی نظریه های اقتصادی

کتاب تحلیل فلسفی و روش شناسی نظریه های اقتصادی، شناخت نظریه‌های اقتصادی را وابسته به شناخت پیش‌فرض‌هایشان می‌داند. فرض‌ها امکان تحلیل واقعیت پیچیده را فراهم می‌کنند، اما اعتبار نتایج به نحوه‌ی انتخاب و ارزیابی همین فرض‌ها وابسته است. نویسنده محدودیت قیاس و استقرا را توضیح می‌دهد و استفاده‌ی ترکیبی از استدلال نظری، داده‌های تجربی و آزمایش را بررسی می‌کند. بحث انسان اقتصادی نیز نشان می‌دهد که عادت‌ها، احساسات و اطلاعات محدود چگونه تصویر تصمیم‌گیرنده‌ی کاملاً عقلانی را به چالش می‌کشند. پیام دیگر متن، ضرورت تشخیص مرز میان توصیف واقعیت و توصیه‌ی ارزشی است؛ مرزی که شناختش به معنای حذف اخلاق از اقتصاد نیست. بررسی تفاوت همبستگی و علیت نیز روشن می‌کند که مشاهده‌ی همراهی دو متغیر، به‌تنهایی مبنای کافی برای تجویز یک سیاست اقتصادی نخواهد بود.

چرا باید کتاب تحلیل فلسفی و روش شناسی نظریه های اقتصادی را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب تحلیل فلسفی و روش شناسی نظریه های اقتصادی را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• این کتاب چهار حوزه‌ی اصلی بررسی فلسفی اقتصاد را از یکدیگر تفکیک می‌کند.
• خواننده با مبنای اختلاف روش‌های پژوهش در مکتب‌های اقتصادی آشنا می‌شود.
• بحث فرض‌های واقعی و غیرواقعی، معیارهای ارزیابی مدل‌ها را روشن می‌کند.
• بررسی امور اثباتی و هنجاری، به تشخیص توصیف اقتصادی از توصیه‌ی سیاستی کمک می‌کند.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

کتاب تحلیل فلسفی و روش شناسی نظریه های اقتصادی به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• دانشجویان اقتصاد که درباره‌ی مبانی مدل‌ها و نظریه‌ها سؤال دارند.
• پژوهشگران علوم اجتماعی که به اعتبار روش‌های تحلیل اقتصادی توجه دارند.
• علاقه‌مندان فلسفه‌ی علم که پیوند اقتصاد، اخلاق و شناخت را دنبال می‌کنند.