کتاب از میکده بیرون

کتاب از میکده بیرون نوشته مهناز سید جواد جواهری، زندگی حافظ را در پیوند با شهر شیراز و کشمکش‌های روزگارش به‌شکل داستانی بازسازی می‌کند. نویسنده، شناخت شاعر را تنها از مسیر تفسیر غزل‌ها کافی نمی‌داند؛ زندگی شخصی، محیط اجتماعی، محافل درس و مناسبات قدرت نیز در تصویر او از حافظ سهم دارند. انتشارات صبای الوند این کتاب را منتشر کرده است. نکته‌ی مهم، مرز میان سند و خیال است: نویسنده توضیح داده که شرح زندگی شاعر را از منابع تاریخی، قرینه‌های شعر و تخیل خود ساخته است و همه‌ی جزئیات لزوماً با واقعیت مطابقت ندارند. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب از میکده بیرون

کتاب از میکده بیرون حاصل کوشش مهناز سید جواد جواهری برای ترسیم چهره‌ای از حافظ در میان مردم، مناسبات و حوادث پیرامون اوست. نویسنده در مقدمه، علاقه‌اش به شناخت سرگذشت چهره‌های فرهنگی ایران را توضیح داده است. سؤال اصلی او این است که شناخت محیط پرورش شاعر چگونه می‌تواند به دریافت بهتر شعرش کمک کند. حافظ در این تصویر، تنها صاحب دیوانی مشهور نیست؛ کودکی، تحصیل، معاش، دلبستگی‌ها و ارتباط او با صاحبان قدرت نیز موضوع روایت‌اند. نویسنده برای بازسازی این مسیر، دیوان حافظ، مقدمه‌ی محمد گلندام، تذکره‌ها و پژوهش‌های مربوط به شاعر را بررسی کرده است. بااین‌حال، مقدمه روشن می‌سازد که اطلاعات زندگی حافظ محدود است و روایت حاضر را نباید گزارشی قطعی از تمام جزئیات زندگی او دانست. تخیل نویسنده، فاصله‌ی میان نشانه‌های پراکنده را پر کرده است؛ از ظاهر و پوشش شخصیت تا موقعیت‌هایی که شعر، سرنخی برای تصورشان فراهم می‌کند.
کتاب از میکده بیرون فصل‌های متعدد و کوتاهی دارد که عناوینی مانند «شیراز شهر باصفای گل و بلبل»، «مکتبخانه»، «کار در نانوایی»، «آغاز حفظ قرآن»، «آشنایی با صوفیه» و «رونق دوباره محافل شعر» مسیر کلی روایت را نشان می‌دهند. شیراز در فصل آغازین، صرفاً محل وقوع حوادث نیست. بازارها، کاروانسراها، مدرسه‌ها، باغ‌ها و محله‌های متفاوت، تصویری از زندگی شهری می‌سازند. شرح پیشه‌ها، رفت‌وآمد مسافران و کارهای روزانه، زمینه‌ی اجتماعی روایت را گسترش می‌دهد. این جزئیات در کنار اشاره به رقابت‌های سیاسی و دسته‌بندی‌های مذهبی، فاصله‌ی میان زیبایی شهر و ناامنی زندگی مردم را آشکار می‌کنند. رابطه‌ی شعر با تجربه‌ی زیسته، درون‌مایه‌ی اصلی این بازسازی است. نویسنده غزل‌ها و قطعه‌ها را نشانه‌هایی برای تصور موقعیت‌های عاطفی، شغلی و اجتماعی حافظ در نظر گرفته است. توجه به قرآن، موسیقی، عرفان و مخالفت با ریا نیز در معرفی شخصیت شاعر نقش دارد. خواننده در این مسیر، هم سرگذشتی داستانی را دنبال می‌کند و هم با برداشت نویسنده از زمینه‌های شکل‌گیری اندیشه‌ی حافظ آشنا می‌شود. بخش‌هایی درباره‌ی نگاه شاعران هم‌روزگار و سخنان دیگران درباره‌ی حافظ، همراه با پی‌نوشت‌ها، دامنه‌ی مطالب را از روایت زندگی فراتر می‌برند.

خلاصه کتاب از میکده بیرون

هشدار: این پاراگراف بخش‌هایی از داستان را فاش می‌کند!
روایت کتاب از میکده بیرون از ترسیم شیراز آغاز می‌شود؛ شهری که باغ‌ها و جوی‌هایش در کنار بازارهای پرهیاهو، محله‌های متفاوت و مراکز درس قرار گرفته‌اند. شمس‌الدین محمد در چنین محیطی رشد می‌کند و مسیر زندگی‌اش از کودکی و مکتبخانه به کسب معاش، آموختن و آزمودن استعداد شاعری می‌رسد. کار در نانوایی و آشنایی با کسانی که در آموزش و زندگی او نقش دارند، بخشی از این مسیر است. دلبستگی عاطفی و کوشش برای حفظ قرآن نیز به تجربه‌های او افزوده می‌شود. حافظ به‌تدریج با محافل شعر و فضای دربار پیوند می‌یابد. تغییر مناسبات قدرت، آرامش شهر و زندگی او را تحت‌تأثیر قرار می‌دهد. نویسنده، شعرهای شاعر را در امتداد این تجربه‌ها قرار داده است تا میان غزل‌ها و شادی‌ها، نگرانی‌ها و پرسش‌های صاحب دیوان ارتباطی برقرار کند.

چرا باید کتاب از میکده بیرون را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب از میکده بیرون را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• بازسازی زندگی روزمره‌ی شیراز، زمینه‌ای برای تصور محیط پرورش حافظ فراهم می‌کند.
• پیوند موقعیت‌های زندگی با ابیات، برداشت نویسنده از رابطه‌ی تجربه و شعر را نشان می‌دهد.
• توضیحات مقدمه، مرز میان اطلاعات تاریخی و بازسازی تخیلی را روشن می‌کند.
• توجه به تحصیل، معاش و دلبستگی‌ها، تصویری فراتر از شهرت ادبی شاعر عرضه می‌کند.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

کتاب از میکده بیرون به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• علاقه‌مندان به سرگذشت‌های داستانی شاعران فارسی.
• خوانندگانی که به زندگی شهری و فضای اجتماعی شیراز علاقه دارند.
• دوستداران حافظ که می‌خواهند برداشتی داستانی از پیوند زندگی و شعر او بخوانند.
• مخاطبان علاقه‌مند به رابطه‌ی ادبیات، عرفان و قدرت سیاسی.