کتاب چرایی و چگونگی تشکیل اسرائیل

کتاب چرایی و چگونگی تشکیل اسرائیل، نوشته رامین حبیب نژاد، جلد دوم مجموعه‌ی مطالعات صهیونیسم است و شکل‌گیری اسرائیل را از منظر تاریخی و سیاسی بررسی می‌کند. نویسنده با مرور وضعیت یهودیان در اروپا، مهاجرت به فلسطین و توافق‌های میان قدرت‌های سیاسی، روند تبدیل اندیشه‌ی تشکیل یک کشور به پروژه‌ای سازمان‌یافته را شرح می‌دهد. انتشارات ضامن آهو این کتاب را منتشر کرده است. بحث‌های اثر از زمینه‌های پیدایش این اندیشه آغاز می‌شوند و تا منازعات و توافق‌های سیاسی پس از تأسیس اسرائیل ادامه پیدا می‌کنند. کتاب رویکردی مخالف صهیونیسم دارد و در کنار اطلاعات تاریخی، دیدگاه‌ها و ادعاهای مناقشه‌برانگیزی را مطرح می‌کند که ارزیابی آن‌ها به بررسی انتقادی منابع نیاز دارد. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب چرایی و چگونگی تشکیل اسرائیل

کتاب چرایی و چگونگی تشکیل اسرائیل، اثر رامین حبیب نژاد، در چهار فصل، زمینه‌های شکل‌گیری اسرائیل و تحولات سیاسی مرتبط با آن را بررسی می‌کند. فصل نخست به تاریخ یهودیان در اروپا، شکل‌گیری گتوها و موضوعاتی اختصاص دارد که نویسنده ذیل عنوان جنایات یهود گرد آورده است. بحث گتوها نیز از محدوده‌ی سکونت فراتر می‌رود و مسائلی مانند جدایی اجتماعی، محدودیت‌های اقتصادی و شکل‌گیری همبستگی جمعی را در بر می‌گیرد. در فصل دوم، نویسنده مسیر شکل‌گیری برنامه‌ی تأسیس اسرائیل را از طرح‌های اولیه تا سیاست‌های مربوط به تملک اراضی و مهاجرت به فلسطین دنبال می‌کند. پیمان سایکس پیکو، اعلامیه‌ی بالفور، کنفرانس‌های صلح پاریس و فعالیت‌های آژانس یهود از موضوعات این بخش هستند. رامین حبیب نژاد با کنار هم قراردادن این رویدادها، ارتباط میان برنامه‌ریزی سیاسی، جابه‌جایی جمعیت و ایجاد نهادهای اداره‌کننده را توضیح می‌دهد. در مقدمه نیز آثاری از نویسندگانی مانند عبدالوهاب المسیری، عبدالله شهبازی، عجاج نویهض، روژه گارودی و اکرم زعیتر در شمار منابع معرفی شده‌اند.

فصل سوم کتاب چرایی و چگونگی تشکیل اسرائیل به موضوعاتی مانند نازیسم، اردوگاه‌ها، دادگاه نورنبرگ و هولوکاست اختصاص دارد. فصل چهارم نیز تحولات پس از تأسیس اسرائیل، از جمله جنگ‌های اعراب و اسرائیل، پیمان کمپ دیوید، انتفاضه‌های فلسطین و توافق‌های مادرید و اسلو را بررسی می‌کند. به این ترتیب، دامنه‌ی کتاب از زمینه‌های پیدایش اسرائیل تا پیامدهای سیاسی و نظامی آن گسترش می‌یابد. با وجود تأکید نویسنده بر پرهیز از تعصب در مقدمه، برخی بخش‌های اثر حاوی تعمیم‌های منفی درباره‌ی یهودیان، خلط میان یهودیت و صهیونیسم و ادعاهای انکارگرایانه درباره‌ی هولوکاست هستند. این موارد را باید دیدگاه‌ها و مواضع نویسنده دانست، نه واقعیت‌های تاریخی تأییدشده. ازاین‌رو، مطالعه‌ی کتاب علاوه‌بر آشنایی با تفسیر خاص نویسنده از مسئله‌ی فلسطین، مستلزم تفکیک گزارش رویدادهای تاریخی از داوری‌های سیاسی و پیش‌فرض‌های ایدئولوژیک است.

خلاصه کتاب چرایی و چگونگی تشکیل اسرائیل

کتاب با بررسی وضعیت یهودیان در اروپا و شرایط زندگی آنان در گتوها آغاز می‌شود. نویسنده محدودیت‌های اجتماعی، مذهبی و اقتصادی را از جمله زمینه‌های گرایش به تشکیل یک کشور مستقل معرفی می‌کند و سپس روند تبدیل این اندیشه به برنامه‌ای سیاسی را شرح می‌دهد. مهاجرت به فلسطین، تملک زمین، حمایت قدرت‌های اروپایی و فعالیت آژانس یهود از محورهای اصلی این بخش هستند. در ادامه، تحولات جنگ جهانی دوم و مناقشات سیاسی و نظامی اعراب و اسرائیل بررسی می‌شوند و توافق‌هایی مانند کمپ دیوید و اسلو نیز در روایت جای می‌گیرند. مسئله‌ی محوری کتاب، از نگاه نویسنده، رابطه‌ی میان جمعیت، سرزمین و قدرت سیاسی است. بااین‌حال، برخی نتیجه‌گیری‌های اثر بر تعمیم‌های تبعیض‌آمیز درباره‌ی یهودیان یا ادعاهای انکارگرایانه درباره‌ی هولوکاست تکیه دارند و برای ارزیابی تاریخی به شواهد معتبر و منابع مستقل نیازمندند.

چرا باید کتاب چرایی و چگونگی تشکیل اسرائیل را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب چرایی و چگونگی تشکیل اسرائیل را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• این کتاب موضوع مهاجرت، تملک اراضی و نهادسازی سیاسی را در یک روایت تاریخی کنار هم قرار می‌دهد.
• مرور توافق‌ها و سازمان‌های مرتبط با تأسیس اسرائیل، زمینه‌ی آشنایی با بخشی از تاریخ مسئله‌ی فلسطین را فراهم می‌کند.
• رویکرد سیاسی نویسنده نمونه‌ای برای بررسی تأثیر پیش‌فرض‌های ایدئولوژیک بر روایت تاریخ به دست می‌دهد.
• مطالعه‌ی انتقادی اثر به خواننده کمک می‌کند میان گزارش تاریخی، تفسیر سیاسی و تعمیم‌های تبعیض‌آمیز تمایز بگذارد.

خواندن کتاب چرایی و چگونگی تشکیل اسرائیل را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن کتاب چرایی و چگونگی تشکیل اسرائیل به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• علاقه‌مندان به تاریخ فلسطین که می‌خواهند با روایتی مخالف صهیونیسم آشنا شوند.
• پژوهشگران گفتمان سیاسی که بازنمایی یهودیت، صهیونیسم و اسرائیل را در نوشته‌های تاریخی بررسی می‌کنند.
• خوانندگانی که به نقد منابع تاریخی و شناسایی پیش‌فرض‌های ایدئولوژیک در تحلیل رویدادهای سیاسی علاقه دارند.