کتاب سینمای ایران از کلاسیک تا عصر فراگرایان

کتاب سینمای ایران از کلاسیک تا عصر فراگرایان نوشته آریو همتی، مجموعه‌ای از مقاله‌ها درباره‌ی تاریخ، جریان‌ها و شیوه‌های فیلم‌سازی در سینمای ایران است. نویسنده از مناسبات گیشه و ستاره‌سازی آغاز می‌کند و به بررسی سینمای مؤلف، مینی‌مالیسم و نسبت فیلم با ادبیات و فلسفه می‌رسد. بحث محوری این کتاب، خواندن برخی آثار سینمایی از دریچه‌ی مکتب اصالت کلمه و مفهوم مینی‌مالیسم تغزلی است؛ مفهومی که همتی برای تحلیل سینمای عباس کیارستمی به کار گرفته است. انتشارات امید سخن این کتاب را منتشر کرده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب سینمای ایران از کلاسیک تا عصر فراگرایان

کتاب سینمای ایران از کلاسیک تا عصر فراگرایان، سینما را محل برخورد سلیقه‌ی عمومی، سرمایه، اندیشه و سنت‌های فرهنگی می‌بیند. آریو همتی در مقاله‌های خود، بررسی تاریخ سینما را به معرفی فیلم‌ها و بازیگران محدود نکرده است. نویسنده می‌پرسد چه عواملی یک ستاره را به محور فروش تبدیل می‌کنند و چگونه یک فیلم‌ساز می‌تواند در برابر الگوهای تثبیت‌شده‌ی تولید، مسیر دیگری بسازد. فهرست این کتاب، علاوه‌بر معرفی نویسنده و کتاب‌شناسی، شامل ۱۰ نوشتار است که نه عنوان به قلم همتی آمده و نوشتار بودگی تامس هابز به زینب نوروزعلی اختصاص دارد. سیری در سینمای ایران، مینی‌مالیسم در سینمای ایران، دوران محوریت ستاره‌ها و زن و سینما از عنوان‌های این مجموعه‌اند. مقاله‌ها از مرور تاریخی به بحث‌های نظری می‌رسند و سپس مفاهیم مطرح‌شده را در بررسی فیلم‌ها به کار می‌گیرند. همین رفت‌وبرگشت میان تاریخ و تحلیل، جهت اصلی بحث‌ها را مشخص می‌کند: شناخت جریان‌های سینمایی از طریق نسبت میان فرم، مضمون، اقتصاد تولید و شرایط اجتماعی.
کتاب سینمای ایران از کلاسیک تا عصر فراگرایان در بخش‌های تحلیلی، به‌ویژه بر پیوند ادبیات و سینما متمرکز است. همتی دیدگاه‌های آرش آذرپیک و مکتب اصالت کلمه را مبنای دسته‌بندی برخی فیلم‌ها قرار می‌دهد. مینی‌مالیسم تغزلی در این چارچوب، صرفاً کاهش عناصر فیلم نیست؛ طبیعی‌بودن و ضروری‌بودن عناصر، همراه با حفظ عاطفه‌ی مشرقی، معیارهای اصلی این مفهوم معرفی شده‌اند. نویسنده برای توضیح این برداشت، به رنگ، بازی، مکان فیلم‌برداری، حرکت دوربین و جایگاه صداهای مختلف در روایت توجه می‌کند. او همچنین نظر شماری از منتقدان درباره‌ی سینمای کیارستمی را نقل کرده و کفایت دسته‌بندی‌های آنان را به پرسش گرفته است. خواننده در این بخش‌ها با یک تفسیر مشخص و وابسته به مبانی فکری نویسنده روبه‌رو می‌شود، نه صرفاً گزارشی از نظرهای گوناگون. بحث چندصدایی نیز جایگاه مهمی دارد: همتی میان روایت‌هایی که مرکز مشخصی ندارند و روایت‌هایی که ضمن حفظ صدای مرکزی، امکان حضور صداهای دیگر را فراهم می‌کنند، تمایز می‌گذارد. این مباحث، مسئله‌ی معنا و امکان هم‌زیستی دیدگاه‌های متفاوت را به تحلیل فیلم پیوند می‌دهند.

خلاصه کتاب سینمای ایران از کلاسیک تا عصر فراگرایان

کتاب سینمای ایران از کلاسیک تا عصر فراگرایان دو مسیر سرمایه‌محوری و اندیشه‌محوری را برای بررسی سینما پیش می‌کشد. مسیر نخست، جایگاه بازیگران، پسند تماشاگران و الگوهای فروش را دنبال می‌کند. مسیر دوم، بر نقش کارگردان و شکل‌گیری بیان هنری متمایز تمرکز دارد. نویسنده در ادامه، کمینه‌گرایی سهراب شهید ثالث را از برداشتی که درباره‌ی سینمای عباس کیارستمی ارائه می‌دهد، جدا می‌کند. همتی معتقد است حذف عناصر غیرضروری در آثار کیارستمی، همراه با عاطفه و توجه به زیست طبیعی معنا پیدا می‌کند. تحلیل طعم گیلاس نیز بر همین مبنا پیش می‌رود: صداهای متفاوت می‌توانند حضور داشته باشند، بی‌آنکه محور اصلی روایت از بین برود. دغدغه‌ی اصلی این مجموعه، پیشنهاد دسته‌بندی‌هایی برای فهم نسبت میان فیلم، معنا، زمینه‌ی فرهنگی و مناسبات تولید است.

چرا باید کتاب سینمای ایران از کلاسیک تا عصر فراگرایان را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب سینمای ایران از کلاسیک تا عصر فراگرایان را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• این کتاب پیوند میان ستاره‌سازی، گیشه و تغییر خواسته‌های اجتماعی را بررسی می‌کند.
• خواننده با معیارهای پیشنهادی نویسنده برای تشخیص مینی‌مالیسم تغزلی آشنا می‌شود.
• مقایسه‌ی تفسیرهای مختلف از سینمای کیارستمی، زمینه‌ی سنجیدن نقش مبانی نظری در نقد فیلم را فراهم می‌کند.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

کتاب سینمای ایران از کلاسیک تا عصر فراگرایان به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• علاقه‌مندان به نقد سینمای ایران و مناسبات اقتصادی تولید فیلم.
• خوانندگان پیگیر سینمای کیارستمی و شهید ثالث.
• دانشجویان سینما و ادبیات علاقه‌مند به بررسی ارتباط نظریه‌های ادبی و تحلیل فیلم.