کتاب ترجمه و شرح کشف المراد

کتاب ترجمه و شرح کشف المراد نوشته علامه حلی بر پایه‌ی تجریدالاعتقاد خواجه نصیرالدین طوسی، مباحث اعتقادی کلام امامیه را از اثبات وجود خدا تا پیامبری، امامت و معاد بررسی می‌کند. علی شیروانی ترجمه و شرح این کتاب را بر عهده داشته است. مسئله‌ی محوری در مباحث آغازین، چگونگی استدلال درباره‌ی وجود آفریدگار و صفات اوست؛ از جمله اینکه علم پیشین خداوند چگونه با امکان رخدادها سازگار است. انتشارات دارالعلم این کتاب را منتشر کرده است. توضیحات مترجم در میان ترجمه و پاورقی‌ها، مقدمات استدلال‌ها و معنای اصطلاحات را روشن می‌کنند. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب ترجمه و شرح کشف المراد

کتاب ترجمه و شرح کشف المراد حاصل پیوند متن اعتقادی خواجه نصیرالدین طوسی، شرح علامه حلی و توضیحات علی شیروانی است. خواجه نصیرالدین طوسی در تجریدالاعتقاد، مسائل را در عبارت‌هایی فشرده طرح کرده است. علامه حلی در کشف المراد، مقصود این عبارت‌ها و دلایل پذیرفتن یا ردکردن دیدگاه‌ها را توضیح می‌دهد. شیروانی نیز مباحث کلامی را ترجمه کرده و نکات افزوده را درون کروشه یا پاورقی آورده است. این شیوه که مترجم از آن با عنوان شرح مزجی یاد می‌کند، توضیح اصطلاحات و مقدمات حذف‌شده‌ی استدلال را در کنار عبارت مورد بحث قرار می‌دهد. متن عربی و ترجمه‌ی فارسی نیز امکان دنبال‌کردن نسبت میان اصل عبارت و شرح را فراهم می‌کنند. محتوای این کتاب در چهار محور اصلی خداشناسی، پیامبری، امامت و معاد تنظیم شده است. محور نخست، اثبات هستی صانع، صفات و آثار او را در بر می‌گیرد. عنوان‌هایی مانند «صانع تعالی قادر است»، «صانع تعالی عالم است» و «صانع تعالی مرید است» نشان می‌دهند که هر صفت موضوع بحثی مستقل است. فصل اثبات وجود نیز پیش از صفات قرار دارد؛ زیرا استدلال‌های بعدی بر پذیرش وجود واجب تکیه دارند.
کتاب ترجمه و شرح کشف المراد علاوه‌بر بیان آموزه‌های اعتقادی، شیوه‌ی صورت‌بندی اختلاف‌ها را نیز نشان می‌دهد. شارح معمولاً ابتدا مدعا و دلیل را شرح می‌دهد، سپس اعتراض را بازسازی می‌کند و پاسخ را پیش می‌کشد. بحث قدرت الهی، نمونه‌ای از بررسی نسبت اختیار، ضرورت علّی و امکان فعل است. بحث علم نیز مسائلی چون آگاهی خداوند از ذات خود، موجودات دیگر و جزئیات متغیر را شامل می‌شود. دیدگاه‌های متکلمان و حکیمان در این بررسی‌ها کنار یکدیگر قرار می‌گیرند و موضع متن از خلال نقد آن‌ها روشن می‌شود. بخش پیامبری موضوع‌هایی مانند عصمت، شناخت درستی ادعای پیامبر و کرامات را در بر دارد. مباحث امامت نیز ضرورت نصب امام، عصمت، افضلیت و تعیین امام از راه نص را مطرح کرده‌اند. بخش معاد به امکان جهان دیگر، وعد و وعید و بخشودن گناهان اختصاص دارد. خواندن این مباحث مستلزم توجه به اصطلاحاتی مانند واجب، ممکن، حادث، قدیم و دور و تسلسل است؛ توضیحات مترجم بخشی از همین نیاز را پاسخ می‌دهند.

خلاصه کتاب ترجمه و شرح کشف المراد

کتاب ترجمه و شرح کشف المراد بحث را از وجود یک موجود آغاز می‌کند: موجود یا واجب است یا ممکن؛ موجود ممکن نیز به علتی نیاز دارد و زنجیره‌ی علت‌ها نباید گرفتار دور یا تسلسل شود. متن پس از این استدلال، صفات آفریدگار را بررسی می‌کند. قدرت به معنای فاعل مختاربودن توضیح داده می‌شود و علم الهی از راه استواری آفرینش، تجرد و وابستگی موجودات به خداوند بررسی می‌شود. شرح در ادامه میان اعتبارهای متفاوت تمایز می‌گذارد تا نشان دهد ضرورت یک فعل لزوماً اختیار را نفی نمی‌کند. همین دقت در بحث علم پیشین نیز حضور دارد: ضرورت مطابقت علم با معلوم، با ضرورت علّی پیدایش معلوم یکسان نیست. مباحث پیامبری، امامت و معاد، دامنه‌ی بحث را از شناخت آفریدگار به هدایت دینی، جایگاه امام و سرنوشت انسان گسترش می‌دهند.

چرا باید کتاب ترجمه و شرح کشف المراد را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب ترجمه و شرح کشف المراد را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• شرح مزجی، توضیح اصطلاحات و مقدمات استدلال را کنار عبارت اصلی قرار می‌دهد.
• طرح اعتراض‌ها و پاسخ‌ها، شیوه‌ی بررسی یک مدعای کلامی را نشان می‌دهد.
• بحث‌های قدرت و علم الهی، تمایز میان امکان، ضرورت و اختیار را روشن می‌کنند.
• مقایسه‌ی آرای حکیمان و متکلمان، زمینه‌ی شناخت اختلاف‌های اعتقادی را فراهم می‌کند.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

کتاب ترجمه و شرح کشف المراد به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• دانشجویان و طلابی که متون کلام امامیه را مطالعه می‌کنند.
• خوانندگانی که به استدلال‌های خداشناسی و مسئله‌ی اختیار علاقه دارند.
• پژوهشگرانی که اختلاف آرای متکلمان و حکیمان درباره‌ی صفات الهی را دنبال می‌کنند.